Khi những đợt gió lạnh đầu mùa tràn về, rất nhiều người Việt rơi vào cảnh cứ chiều tối là tay chân lạnh buốt dù đã mặc áo ấm và uống đủ nước. Thay vì tìm tới các loại đồ uống công nghiệp nhiều đường, ngày càng nhiều gia đình quay lại với một thức uống quen thuộc từ thời ông bà: trà gừng ấm. Gừng tươi rẻ tiền, bán ở mọi chợ dân sinh với giá chỉ vài chục nghìn đồng một ký, nhưng lại được giới chuyên gia dinh dưỡng đánh giá cao nhờ các hợp chất sinh học có tác dụng làm ấm cơ thể, hỗ trợ tiêu hóa và tăng sức đề kháng. Bài viết dưới đây tổng hợp 7 lợi ích nổi bật của trà gừng và hướng dẫn từng bước pha một ly trà gừng chuẩn, thơm ngon, phù hợp cả cho người mới bắt đầu.
3 điều cần nhớ
- Trà gừng làm ấm cơ thể từ bên trong: các hợp chất như gingerol và shogaol trong gừng tươi giúp thúc đẩy tuần hoàn máu tới các đầu chi, rất hợp với người hay lạnh tay chân vào mùa lạnh.
- Pha đúng cách mới giữ được dưỡng chất: dùng gừng tươi đập dập hoặc thái lát, hãm với nước sôi 90 độ trong 10 đến 15 phút, cho mật ong sau khi trà nguội bớt để không làm mất enzyme.
- Mỗi ngày 1 đến 2 ly là đủ: uống nhiều gừng liên tục có thể gây nóng trong, ợ nóng; người đang dùng thuốc chống đông máu hoặc có bệnh dạ dày nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi uống thường xuyên.
Tại sao gừng được gọi là "kháng sinh tự nhiên" của người Việt?
Trong y học cổ truyền, gừng tươi (sinh khương) từ lâu đã được xếp vào nhóm vị thuốc có tính ấm, vị cay, công dụng tán hàn, làm ấm tỳ vị. Dân gian Việt Nam dùng gừng để đánh gió, giải cảm, nấu cháo giải cảm khi trời lạnh — những kinh nghiệm được truyền miệng qua nhiều thế hệ. Theo phân tích của Báo Doanh Thu (baodoanhthu.com), y học hiện đại đã phần nào lý giải được kinh nghiệm này: củ gừng chứa các hợp chất phenolic như gingerol, shogaol và zingerone. Trong đó, gingerol tập trung nhiều trong gừng tươi, còn shogaol hình thành nhiều hơn khi gừng được sấy khô hoặc đun nóng. Chính các hợp chất này tạo ra cảm giác ấm lan tỏa trong cơ thể sau khi uống một ly trà gừng nóng, đồng thời mang đặc tính chống oxy hóa và hỗ trợ kháng viêm mà nhiều nghiên cứu dinh dưỡng quốc tế đã ghi nhận.
Điểm đáng chú ý là gừng không làm tăng nhiệt độ cơ thể một cách đột ngột như đồ uống có cồn. Thay vào đó, nó hỗ trợ quá trình lưu thông máu tự nhiên của cơ thể, giúp máu đến tay chân tốt hơn — lý do vì sao những người hay bị lạnh đầu ngón tay, ngón chân vào mùa đông thường cảm thấy dễ chịu hơn sau khi uống trà gừng đều đặn vài tuần.
7 lợi ích sức khỏe khi uống trà gừng ấm đều đặn
1. Làm ấm cơ thể, giảm cảm giác lạnh tay chân
Đây là lợi ích được cảm nhận rõ nhất. Gingerol kích thích nhẹ các mạch máu ngoại vi, giúp máu lưu thông tới các đầu chi tốt hơn. Nhiều người làm việc trong văn phòng điều hòa lạnh cả ngày ở Hà Nội, Đà Lạt hay các tỉnh phía Bắc vào mùa đông cho biết chỉ cần một ly trà gừng buổi sáng là đôi bàn tay đỡ lạnh buốt suốt cả buổi.
2. Hỗ trợ hệ tiêu hóa, giảm đầy hơi khó tiêu
Gừng từ lâu được dùng sau bữa ăn để kích thích tiết dịch vị, giảm cảm giác đầy bụng. Với những bữa cơm tất niên, tiệc cưới mùa đông ăn nhiều đạm và dầu mỡ, một ly trà gừng ấm sau bữa ăn khoảng 30 phút giúp bụng dạ nhẹ nhàng hơn hẳn. Đây cũng là lý do nhiều nhà hàng Việt bày một ấm trà gừng nóng miễn phí vào mùa lạnh.
3. Hỗ trợ giảm buồn nôn, say xe
Gừng là một trong số ít nguyên liệu tự nhiên được nhiều hướng dẫn dinh dưỡng nhắc tới trong việc hỗ trợ giảm buồn nôn, kể cả say xe đường dài hay ốm nghén ở giai đoạn đầu thai kỳ. Mang theo vài lát gừng tươi hoặc một bình giữ nhiệt trà gừng khi đi xe khách dịp cuối năm là mẹo được nhiều gia đình áp dụng.
4. Tăng cường sức đề kháng trong mùa cúm
Mùa lạnh cũng là mùa các bệnh hô hấp gia tăng. Trà gừng ấm kết hợp mật ong và chanh giúp làm dịu cổ họng, giảm ho khan nhẹ — combo "gừng, mật ong, chanh" xuất hiện trong mọi tủ thuốc gia đình Việt mỗi khi giao mùa. Các hợp chất chống oxy hóa trong gừng góp phần hỗ trợ hệ miễn dịch hoạt động hiệu quả hơn.
5. Giảm đau nhức cơ, khớp do lạnh
Người lớn tuổi hay than phiền đau nhức khớp gối, vai gáy mỗi khi trời trở lạnh. Đặc tính hỗ trợ kháng viêm của gừng giúp giảm bớt cảm giác ê ẩm này khi dùng đều đặn. Kết hợp uống trà gừng với ngâm chân nước ấm buổi tối sẽ cho hiệu quả thư giãn rõ rệt.
6. Hỗ trợ kiểm soát cân nặng
Trà gừng gần như không chứa calo, lại tạo cảm giác ấm và no nhẹ, giúp giảm thèm ăn vặt vào buổi tối — "thủ phạm" khiến nhiều người tăng cân mùa đông. Thay ly trà sữa 500 calo bằng ly trà gừng mật ong, mỗi tuần bạn đã cắt giảm được một lượng đường đáng kể mà vẫn có thức uống ngon miệng.
7. Giúp tinh thần tỉnh táo, giảm căng thẳng
Hương thơm cay nồng của gừng có tác dụng kích thích giác quan nhẹ nhàng, giúp đầu óc tỉnh táo sau giấc ngủ trưa hay những giờ làm việc căng thẳng. Nhiều người thích cầm ly trà gừng nóng trên tay, hít hà hương thơm trước khi nhấp từng ngụm nhỏ — một nghi thức thư giãn đơn giản mà hiệu quả.
Cách pha trà gừng chuẩn ngon trong 15 phút
Nguyên liệu cho 2 ly trà (đủ cho hai vợ chồng hoặc pha một lần uống cả buổi):
- Gừng tươi: 1 củ vừa (khoảng 30 đến 40g), chọn củ chắc tay, vỏ căng bóng, không bị héo hay mọc mầm.
- Nước lọc: 500ml.
- Mật ong nguyên chất: 1 đến 2 thìa cà phê (tùy khẩu vị).
- Tùy chọn: nửa quả chanh tươi, 1 thanh quế nhỏ hoặc 2 lát cam thảo để tăng hương vị.
Bước 1: Sơ chế gừng đúng cách
Rửa sạch gừng dưới vòi nước, dùng thìa cạo nhẹ lớp vỏ mỏng bên ngoài thay vì gọt dao — cách này giữ được nhiều tinh dầu nhất. Sau đó thái gừng thành lát mỏng khoảng 2 đến 3mm, hoặc đập dập nếu muốn vị cay đậm hơn. Lưu ý không nên băm nhuyễn gừng khi pha trà, vì bã gừng nhỏ sẽ làm trà bị lợn cợn, khó uống.
Bước 2: Đun và hãm trà
Cho 500ml nước vào nồi nhỏ, đun đến khi sôi lăn tăn thì cho gừng vào, hạ nhỏ lửa đun thêm 5 phút. Tắt bếp, đậy nắp và ủ thêm 10 phút để tinh chất gừng tiết ra hết. Nếu thích vị nhẹ, bạn có thể chỉ cần rót nước sôi 90 độ vào gừng thái lát trong bình giữ nhiệt và ủ 15 phút mà không cần đun.
Bước 3: Hoàn thiện và thưởng thức
Rót trà ra ly qua rây lọc để loại bỏ bã gừng. Đợi trà nguội bớt còn khoảng 50 đến 60 độ (sờ tay vào ly thấy ấm vừa, không bỏng) rồi mới cho mật ong và vắt chanh vào, khuấy đều. Cho mật ong vào nước quá nóng sẽ làm mất một phần enzyme có lợi và hương thơm tự nhiên. Uống khi còn ấm, nhấp từng ngụm nhỏ để cảm nhận vị cay ấm lan tỏa.
Ba biến tấu được ưa chuộng: trà gừng mật ong chanh (giải cảm, tốt cho cổ họng), trà gừng quế (thơm ấm, hợp uống buổi tối), và trà gừng sả (thanh mát, hợp uống buổi sáng ở miền Nam).
Những lưu ý khi uống trà gừng mỗi ngày
- Liều lượng hợp lý: 1 đến 2 ly mỗi ngày, mỗi ly dùng khoảng 15 đến 20g gừng tươi là vừa. Uống quá nhiều gừng liên tục có thể gây nóng trong, nổi mụn, ợ nóng hoặc cồn cào dạ dày.
- Thời điểm uống: tốt nhất là buổi sáng sau khi ăn sáng và buổi chiều. Hạn chế uống trà gừng đặc vào sát giờ đi ngủ vì vị cay ấm có thể khiến một số người khó ngủ.
- Người cần thận trọng: người đang dùng thuốc chống đông máu, người sắp phẫu thuật, người bị sỏi mật hoặc trào ngược dạ dày nặng nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi uống trà gừng thường xuyên.
- Bảo quản gừng tươi: gừng chưa dùng tới bọc giấy báo hoặc cho vào túi zip để ngăn mát tủ lạnh, dùng được 2 đến 3 tuần. Gừng đã thái lát có thể ngâm mật ong trong hũ thủy tinh, mỗi sáng múc 1 thìa pha nước ấm là có ngay ly trà gừng tiện lợi.
Để tìm thêm nhiều công thức đồ uống tốt cho sức khỏe gia đình, bạn có thể khám phá thêm tại Báo Doanh Thu và chuyên mục Sức khỏe, nơi tổng hợp nhiều hướng dẫn giữ ấm cơ thể, tăng đề kháng và ăn uống lành mạnh cho cả gia đình.
Câu hỏi thường gặp
Uống trà gừng mỗi ngày có tốt không?
Có, nếu dùng đúng liều lượng 1 đến 2 ly mỗi ngày. Gừng là nguyên liệu tự nhiên lành tính với hầu hết mọi người, nhưng uống quá nhiều hoặc uống lúc đói có thể gây cồn cào dạ dày. Người có bệnh nền nên hỏi bác sĩ trước khi dùng đều đặn lâu dài.
Trà gừng gói sẵn có tốt bằng gừng tươi không?
Trà gừng tươi tự pha giữ được nhiều tinh dầu và hợp chất gingerol nhất. Trà gói tiện lợi nhưng thường chứa thêm đường và hương liệu, hàm lượng gừng thật thấp hơn. Nếu bận rộn, bạn có thể ngâm gừng thái lát với mật ong sẵn trong hũ, mỗi sáng chỉ mất 1 phút để pha.
Trẻ em có uống được trà gừng không?
Trẻ trên 2 tuổi có thể uống trà gừng pha loãng, ít cay, với lượng nhỏ. Không nên cho trẻ sơ sinh uống trà gừng. Với trẻ nhỏ hay ốm vặt mùa lạnh, nên tham khảo ý kiến bác sĩ nhi khoa về liều lượng phù hợp.
Kết luận
Trà gừng ấm là một trong những thức uống "ngon, bổ, rẻ" hiếm hoi: nguyên liệu có sẵn ở mọi chợ Việt, cách pha chỉ mất 15 phút, mà lợi ích thì trải dài từ làm ấm cơ thể, hỗ trợ tiêu hóa tới tăng sức đề kháng mùa lạnh. Với người hay lạnh tay chân, việc duy trì thói quen 1 ly trà gừng ấm mỗi sáng có thể tạo ra sự thay đổi rõ rệt chỉ sau vài tuần. Hãy bắt đầu từ hôm nay: một củ gừng tươi, một ấm nước sôi và 15 phút thảnh thơi — cơ thể bạn sẽ cảm ơn bạn suốt cả mùa đông.
Lưu ý sức khỏe: bài viết mang tính chất tham khảo, chia sẻ kiến thức chăm sóc sức khỏe phổ thông. Độc giả đang mắc bệnh mạn tính (tim mạch, huyết áp, tiểu đường, dạ dày...) hoặc đang dùng thuốc điều trị dài ngày nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng trà gừng thường xuyên.
