Anh Tuấn, 35 tuổi, giao hàng tại Hà Nội, là trụ cột nuôi vợ và hai con nhỏ với thu nhập khoảng 15 triệu đồng mỗi tháng. Chứng kiến đồng nghiệp tai nạn nghỉ làm ba tháng, cả nhà phải vay mượn trả tiền nhà và học phí, anh nghĩ đến bảo hiểm nhân thọ, nhưng cầm hợp đồng dày, anh không biết mình được bảo vệ ra sao.
- Người trụ cột nên mua bảo hiểm để thay thế thu nhập cho gia đình nếu mình không còn khả năng làm việc, chứ không phải để đầu tư sinh lời nhanh, vì hai mục tiêu này dẫn đến hai lựa chọn sản phẩm rất khác nhau.
- Mức bảo vệ hợp lý thường bắt đầu từ việc tính thu nhập gia đình cần trong vài năm, cộng với các khoản nợ và chi phí học hành cho con, rồi mới chọn số tiền bảo hiểm và mức phí đóng được lâu dài.
- Đọc kỹ các điều khoản loại trừ, thời gian chờ và quy định về đóng phí là bước quan trọng nhất, vì đây là ba điểm thường gây hiểu lầm và tranh chấp nhất khi gia đình cần nhận quyền lợi.
Vì sao người trụ cột cần nghĩ đến bảo hiểm nhân thọ trước tiên
Trong một gia đình, người trụ cột thường là người đóng góp phần lớn thu nhập, trả tiền thuê nhà, tiền học cho con và các khoản vay nếu có. Khi người này còn khỏe và đi làm đều, mọi chi tiêu vận hành trơn tru và ít ai nghĩ đến rủi ro. Nhưng chỉ cần người trụ cột ốm nặng, gặp tai nạn hoặc qua đời, thu nhập chính biến mất ngay, trong khi tiền nhà, tiền học và tiền ăn vẫn tiếp tục mỗi tháng. Khoảng trống này, theo phân tích của Báo Doanh Thu (baodoanhthu.com), là điều bảo hiểm nhân thọ được thiết kế để lấp.
Đọc hợp đồng bảo hiểm lần đầu: 5 phần phải xem kỹ
Phần thứ nhất là người được bảo hiểm, người thụ hưởng và số tiền bảo hiểm. Hãy kiểm tra tên và mối quan hệ của người thụ hưởng, vì đây là người sẽ nhận tiền khi xảy ra sự kiện bảo hiểm. Nhiều gia đình quên cập nhật người thụ hưởng sau khi sinh thêm con, đến lúc cần nhận quyền lợi mới phát sinh rắc rối. Số tiền bảo hiểm là số tiền công ty chi trả khi xảy ra sự kiện thuộc phạm vi bảo hiểm, không phải số tiền bạn chắc chắn nhận lại khi hết hợp đồng.
Phần thứ hai là phạm vi bảo vệ và điều khoản loại trừ. Phạm vi bảo vệ cho biết những trường hợp nào được chi trả, ví dụ tử vong, thương tật toàn bộ vĩnh viễn, bệnh hiểm nghèo hoặc tai nạn, tùy từng sản phẩm. Điều khoản loại trừ cho biết những trường hợp nào không được chi trả, ví dụ sự kiện xảy ra trong thời gian chờ, hoặc do hành vi nằm trong danh sách loại trừ của hợp đồng. Hãy đọc phần này chậm rãi và hỏi rõ từng trường hợp thắc mắc, vì đây là phần quyết định gia đình có nhận được tiền hay không.
Phần thứ ba là thời gian chờ và thời hạn hợp đồng. Thời gian chờ là khoảng thời gian từ khi hợp đồng có hiệu lực đến khi một số quyền lợi bắt đầu được áp dụng, thường áp dụng cho bệnh hiểm nghèo hoặc một số quyền lợi sức khỏe. Thời hạn hợp đồng là tổng số năm hợp đồng còn hiệu lực và số năm phải đóng phí, hai con số này có thể khác nhau, ví dụ đóng phí 15 năm nhưng bảo vệ 20 năm. Hãy ghi rõ hai mốc này ra giấy.
Phần thứ tư là phí đóng, cách đóng và điều gì xảy ra khi đóng trễ hoặc ngừng đóng. Hãy xem phí đóng mỗi kỳ là bao nhiêu, đóng theo tháng, quý hay năm, và có được gia hạn bao nhiêu ngày nếu đóng trễ hay không. Một số hợp đồng tự duy trì hiệu lực bằng giá trị tích lũy trong một thời gian, một số khác mất hiệu lực nếu quá hạn. Hiểu rõ phần này giúp gia đình không vô tình mất quyền lợi chỉ vì quên một kỳ đóng phí.
Phần thứ năm là quyền lợi đáo hạn, rút tiền và vay theo hợp đồng. Nhiều người mua lần đầu nhầm tưởng rằng đóng bao nhiêu sẽ nhận lại bấy nhiêu cộng với lãi cao, nhưng thực tế số tiền nhận lại khi đáo hạn phụ thuộc vào loại sản phẩm, thời gian đóng và kết quả đầu tư của quỹ liên kết nếu có. Hãy hỏi rõ số tiền minh họa và số tiền cam kết khác nhau ra sao, đừng coi bảng minh họa là lời hứa chắc chắn.
Hướng dẫn từng bước: mua bảo hiểm nhân thọ lần đầu trong 7 bước
- Bước 1: Tính chi tiêu tối thiểu của gia đình trong một tháng. Cộng tiền thuê nhà, tiền ăn, tiền học cho con, tiền điện nước, đi lại và các khoản vay bắt buộc, để ra con số gia đình cần mỗi tháng nếu không còn thu nhập của người trụ cột. Ví dụ minh họa: một gia đình tại Hà Nội chi tối thiểu 12 triệu đồng mỗi tháng, thì một năm cần 144 triệu đồng và ba năm cần 432 triệu đồng.
- Bước 2: Cộng thêm các khoản nợ và chi phí lớn một lần. Liệt kê dư nợ vay mua nhà, vay mua xe, nợ thẻ tín dụng nếu có, cộng với chi phí học hành dự kiến cho con trong vài năm tới. Tổng này cộng với chi tiêu vài năm ở bước một sẽ cho ra khung mức bảo vệ cần thiết, để gia đình trả được nợ và giữ kế hoạch học hành cho con.
- Bước 3: Chọn mức phí đóng được lâu dài, không chọn mức phí cao nhất. Phí bảo hiểm mỗi năm nên nằm trong khả năng chi trả đều đặn của gia đình, kể cả khi thu nhập giảm khoảng 20 phần trăm. Ví dụ minh họa: thu nhập 15 triệu đồng mỗi tháng, gia đình nên cân nhắc mức phí khoảng 1 đến 1,5 triệu đồng mỗi tháng, thay vì cố đóng 3 triệu đồng rồi bỏ dở sau hai năm.
- Bước 4: So sánh ít nhất hai sản phẩm từ hai công ty khác nhau. Đừng vội ký sản phẩm đầu tiên được giới thiệu. Hãy xin bản tóm tắt quyền lợi của ít nhất hai sản phẩm, so sánh số tiền bảo hiểm, phí đóng, thời gian chờ, điều khoản loại trừ và phí rút sớm, rồi mới chọn sản phẩm phù hợp.
- Bước 5: Khai báo sức khỏe và thông tin trung thực, đầy đủ. Khi làm hồ sơ, hãy khai đúng tiền sử bệnh, thói quen hút thuốc và công việc có rủi ro nếu có, vì khai thiếu có thể khiến công ty từ chối chi trả sau này. Nếu không chắc một thông tin có cần khai hay không, hãy hỏi rõ tư vấn viên và ghi lại câu trả lời.
- Bước 6: Đọc lại toàn bộ hợp đồng trước khi ký và dùng thời gian cân nhắc. Nhiều hợp đồng có thời gian cân nhắc sau khi ký, nhưng tốt nhất vẫn là đọc kỹ trước khi ký. Hãy đánh dấu những điều khoản chưa hiểu, hỏi lại cho đến khi hiểu, và nhờ vợ hoặc chồng cùng đọc.
- Bước 7: Lưu trữ hợp đồng và dặn người thân cách nhận quyền lợi. Sau khi ký, hãy photo hợp đồng, lưu một bản ở nhà và một bản cho người thụ hưởng, ghi rõ tên công ty, số hợp đồng, số điện thoại liên hệ và các giấy tờ cần nộp khi xảy ra sự kiện bảo hiểm. Rất nhiều gia đình bỏ qua bước này, đến lúc cần lại không tìm thấy hợp đồng.
So sánh bằng danh sách: bảo vệ thuần túy, bảo vệ kèm tiết kiệm và bảo vệ kèm đầu tư
Sản phẩm bảo vệ thuần túy có ưu điểm là phí thường thấp hơn, nên với cùng một mức phí, số tiền bảo hiểm thường cao hơn. Nhược điểm là khi hết hạn mà không xảy ra sự kiện bảo hiểm, số tiền nhận lại thường không nhiều, vì mục đích chính là bảo vệ chứ không phải tích lũy. Đây là lựa chọn phù hợp với người trụ cột muốn bảo vệ gia đình với chi phí vừa phải.
Sản phẩm bảo vệ kèm đầu tư có ưu điểm là có cơ hội tăng trưởng cao hơn nhờ đầu tư vào quỹ liên kết, nhưng giá trị tài khoản có thể lên xuống theo thị trường. Nhược điểm là người mua cần hiểu rõ rủi ro đầu tư, phí quản lý quỹ và việc số tiền nhận lại không được cam kết chắc chắn. Với người mua lần đầu, nếu mục tiêu chính là bảo vệ gia đình, hãy ưu tiên sản phẩm đơn giản và dễ hiểu trước.
Sai lầm thường gặp khi mua bảo hiểm nhân thọ lần đầu
Sai lầm đầu tiên là mua theo lời giới thiệu mà không đọc hợp đồng. Nhiều người ký vì tin người quen giới thiệu, đến khi cần nhận quyền lợi mới phát hiện trường hợp của mình nằm trong điều khoản loại trừ hoặc chưa hết thời gian chờ. Dù tin người tư vấn đến đâu, người ký vẫn chịu trách nhiệm cuối cùng với hợp đồng của mình.
Sai lầm thứ hai là chọn phí quá cao rồi bỏ hợp đồng giữa chừng. Bỏ hợp đồng sớm thường khiến người mua mất một phần lớn phí đã đóng. Một hợp đồng nhỏ nhưng đóng đủ dài luôn tốt hơn một hợp đồng lớn nhưng bỏ dở sau hai năm.
Câu hỏi thường gặp
Người trụ cột nên mua bảo hiểm trước hay mua cho con trước?
Thông thường nên ưu tiên người trụ cột trước, vì thu nhập của người này nuôi cả gia đình. Nếu người trụ cột chưa được bảo vệ mà gia đình đã mua nhiều hợp đồng cho con, thì khi người trụ cột gặp rủi ro, gia đình có thể không đủ tiền đóng tiếp các hợp đồng đó.
Nếu một năm khó khăn không đóng được phí thì hợp đồng có mất ngay không?
Không phải lúc nào cũng mất ngay, vì nhiều hợp đồng có thời gian gia hạn đóng phí. Tuy nhiên, thời gian gia hạn và điều kiện duy trì khác nhau theo từng sản phẩm, nên người mua cần đọc kỹ phần này và liên hệ công ty ngay khi biết mình sẽ đóng trễ.
Có nên mua bảo hiểm nhân thọ chỉ vì muốn đầu tư sinh lời không?
Nếu mục tiêu chính là sinh lời, bảo hiểm nhân thọ thường không phải là công cụ hiệu quả nhất. Người mua lần đầu nên tách hai mục tiêu ra: mua bảo hiểm để bảo vệ gia đình, và dùng kênh đầu tư phù hợp khác cho mục tiêu sinh lời, sau khi tìm hiểu kỹ rủi ro.
Kết luận
Mua bảo hiểm nhân thọ lần đầu cho người trụ cột không cần vội vàng, nhưng cũng không nên trì hoãn quá lâu. Hãy bắt đầu từ chi tiêu thực tế của gia đình, chọn mức phí đóng được lâu dài, đọc kỹ phạm vi bảo vệ, điều khoản loại trừ và quy định đóng phí, rồi so sánh ít nhất hai sản phẩm trước khi ký. Một hợp đồng phù hợp, được hiểu rõ và đóng đều đặn, sẽ là tấm lưới an toàn cho gia đình. Hãy dành một buổi tối tuần này để cùng vợ hoặc chồng tính chi tiêu gia đình và đọc thử một bản hợp đồng mẫu.
Thông tin trên Báo Doanh Thu (baodoanhthu.com) mang tính chất tham khảo chuyên sâu và phân tích dữ liệu thị trường, không phải là lời khuyên ủy thác đầu tư tài chính.
Xem thêm: Tài chính và đầu tư, Kinh doanh và doanh thu, Đời sống gia đình, Việc làm và sự nghiệp
