Tết Bính Ngọ 2026 đang đến gần, và nhiều gia đình Việt sẽ tự lái ô tô hàng trăm cây số về quê sum họp. Lái xe dịp Tết đồng nghĩa với lưu lượng phương tiện tăng đột biến, tài xế mệt mỏi và thời tiết sương mù. Bài viết tổng hợp 8 kỹ năng lái xe đường dài an toàn cùng checklist kiểm tra xe trước chuyến đi.
3 điều cần nhớ
- Kiểm tra kỹ thuật xe trước chuyến đi (lốp, phanh, dầu, nước làm mát, đèn, gạt mưa, giấy tờ) — phần lớn sự cố đường dài bắt nguồn từ những chi tiết bị bỏ quên này.
- Trên cao tốc Tết, giữ khoảng cách an toàn và bật tín hiệu khi chuyển làn là hai nguyên tắc sống còn; cơ quan chức năng cảnh báo đây là nguyên nhân hàng đầu của tai nạn liên hoàn dịp Tết.
- Mệt thì nghỉ, đừng cố — cứ khoảng 2 giờ lái liên tục nên dừng nghỉ 15–20 phút; buồn ngủ sau tay lái nguy hiểm không kém rượu bia.
Vì sao lái xe đường dài dịp Tết rủi ro hơn ngày thường?
Theo phân tích của Báo Doanh Thu (baodoanhthu.com), có ba yếu tố khiến những chuyến xe Tết nguy hiểm hơn hẳn ngày thường. Thứ nhất là mật độ phương tiện: trong khoảng 2 tuần trước và sau Tết, lưu lượng xe trên các tuyến cao tốc và quốc lộ tăng vọt cùng một thời điểm, vượt xa năng lực thiết kế của hạ tầng. Thứ hai là yếu tố con người: nhiều người lái xe đường dài ngay sau khi vừa kết thúc ca làm việc cuối năm, cơ thể mệt mỏi, thiếu ngủ, khả năng tập trung giảm rõ rệt. Thứ ba là thời tiết: dịp Tết, miền Bắc và miền Trung thường lạnh, mưa phùn và sương mù dày đặc vào sáng sớm.
Chính vì vậy, Cục Cảnh sát giao thông luôn xếp dịp Tết vào đợt cao điểm bảo đảm trật tự an toàn giao thông, với hệ thống camera giám sát — kể cả camera AI — hoạt động liên tục 24/24 xuyên Tết.
Khuyến cáo của Cục Cảnh sát giao thông cho đợt cao điểm Tết 2026
Cục Cảnh sát giao thông (Bộ Công an) khuyến cáo tài xế kiểm tra kỹ tình trạng kỹ thuật của xe, lựa chọn lộ trình và khung giờ phù hợp — nên tránh các giờ cao điểm (7h–8h30 và 16h30–19h) của những ngày liền kề trước và sau kỳ nghỉ. Trên cao tốc, tài xế phải tuyệt đối tuân thủ: giữ khoảng cách an toàn, đi đúng làn đường, đúng tốc độ; không quay đầu xe, lùi xe hoặc đi ngược chiều; không sử dụng điện thoại khi lái xe; khi chuyển làn phải bật tín hiệu báo trước và quan sát kỹ. Theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP, chuyển làn không có tín hiệu báo trước trên cao tốc có thể bị phạt 4–6 triệu đồng và trừ 2 điểm giấy phép lái xe; nếu gây tai nạn, mức phạt lên tới 20–22 triệu đồng và trừ 10 điểm.
Khi gặp sự cố, việc đầu tiên là bật đèn khẩn cấp, đặt tam giác phản quang cách xe tối thiểu 150m, và tất cả mọi người rời khỏi xe, di chuyển ra sau lan can đường — càng xa làn xe chạy càng tốt. Tuyệt đối không đứng giữa cao tốc để tranh cãi. Lực lượng Cảnh sát giao thông sẽ đồng loạt kiểm tra nồng độ cồn từ mùng 1 Tết với tinh thần không có vùng cấm, không có ngoại lệ; đường dây nóng 19008099 ứng trực 24/7 trong dịp Tết.
8 kỹ năng lái xe đường dài an toàn dịp Tết
1. Kỷ luật làn đường trên cao tốc
Trên cao tốc, làn trái thường dành cho xe chạy nhanh và vượt, làn phải cho xe chạy chậm hơn. Dịp Tết, nhiều tài xế "ôm" làn trái dù chạy chậm, hoặc chuyển làn liên tục để chen lên — hành vi mà Cục Cảnh sát giao thông cảnh báo vì dễ gây tai nạn liên hoàn. Hãy chọn làn phù hợp với tốc độ của mình, giữ đều ga, và chỉ chuyển làn khi thật sự cần: bật xi nhan trước 3–5 giây, quan sát gương, liếc điểm mù rồi mới đánh lái.
2. Giữ khoảng cách an toàn với xe phía trước
Không giữ khoảng cách an toàn được ví như "bẫy tai nạn liên hoàn" trên cao tốc dịp Tết. Ở tốc độ 100–120 km/h, chỉ cần xe phía trước phanh gấp, xe phía sau không giữ khoảng cách sẽ đâm dồn toa. Quy tắc đơn giản: giữ khoảng cách tối thiểu 3 giây với xe phía trước, tăng lên 5–6 giây khi trời mưa hoặc đường trơn. Tuyệt đối không bám đuôi xe khác để "đi theo đoàn" cho nhanh.
3. Lái xe ban đêm an toàn
Nhiều gia đình xuất phát từ 3–4 giờ sáng để tránh kẹt xe, đồng nghĩa với việc lái xe trong bóng tối nhiều giờ. Ban đêm, hãy giảm tốc độ khoảng 10–20% so với ban ngày, chuyển sang cos khi gặp xe ngược chiều, và tăng khoảng cách bám đuôi. Nếu bị lóa mắt, hãy nhìn chếch sang lề đường bên phải thay vì nhìn thẳng vào đèn xe đối diện. Lau sạch kính chắn gió trước chuyến đi đêm, vì bụi bẩn làm ánh đèn loang ra, gây lóa gấp nhiều lần.
4. Xử lý khi gặp mưa lớn và sương mù
Khi trời mưa, hãy giảm tốc độ, bật đèn chiếu gần (không bật đèn pha trong sương mù vì ánh sáng phản xạ ngược lại, càng khó nhìn), và giữ khoảng cách gấp đôi bình thường. Tránh phanh gấp và đánh lái đột ngột trên mặt đường trơn. Nếu sương mù quá dày, không nhìn rõ quá 50m, hãy bật đèn khẩn cấp và tìm trạm dừng nghỉ gần nhất để chờ.
5. Chống mệt mỏi, buồn ngủ sau tay lái
Buồn ngủ khi lái xe đường dài nguy hiểm không kém gì rượu bia: ở tốc độ 100 km/h, 3 giây ngủ gật tương đương với việc nhắm mắt chạy gần 100m. Quy tắc vàng: cứ khoảng 2 giờ lái liên tục thì dừng nghỉ 15–20 phút, xuống xe đi lại, rửa mặt. Nếu ngáp liên tục, mắt díu lại, khó giữ làn — hãy dừng xe ngay, chợp mắt 20–30 phút tại trạm dừng nghỉ. Cà phê chỉ có tác dụng tạm thời, không thay thế được giấc ngủ.
6. Vượt đèo, đường đồi núi an toàn
Khi xuống dốc dài, hãy về số thấp để dùng phanh động cơ, tránh rà phanh liên tục gây nóng phanh, mất phanh. Khi lên dốc, giữ đều ga, không vượt ở khúc cua khuất tầm nhìn. Vào cua trên đèo: giảm tốc độ trước khi vào cua, không phanh gấp trong cua, và luôn đi đúng phần đường của mình — nhiều vụ tai nạn đèo xảy ra do lấn làn ở cua gấp.
7. Xử lý tình huống khẩn cấp: nổ lốp, sự cố trên cao tốc
Khi nổ lốp ở tốc độ cao: giữ chặt vô lăng, không phanh gấp, từ từ giảm ga để xe chậm dần, bật đèn khẩn cấp và tấp vào lề đường nhẹ nhàng. Khi xe đã dừng an toàn, đặt tam giác phản quang cách xe tối thiểu 150m về phía sau, mọi người rời khỏi xe ra sau lan can rồi mới gọi cứu hộ. Tuyệt đối không tự thay lốp ngay sát làn xe chạy trên cao tốc.
8. Đi qua trạm thu phí và làn ETC đúng cách
Dịp Tết, các trạm thu phí là điểm ùn tắc kinh điển. Hãy kiểm tra tài khoản thu phí tự động (ETC) còn đủ số dư trước chuyến đi. Khi vào làn ETC, giảm tốc độ theo biển báo (thường 30–40 km/h), giữ khoảng cách với xe phía trước để hệ thống nhận diện biển số. Nếu thẻ lỗi, đừng cố lùi xe trong làn thu phí — hãy bật đèn khẩn cấp và làm theo hướng dẫn của nhân viên trạm.
Checklist kiểm tra xe trước chuyến đi đường dài
Dành 30–45 phút kiểm tra xe một ngày trước khi khởi hành có thể cứu cả chuyến đi. Dưới đây là 7 hạng mục không thể bỏ qua:
- Lốp xe: kiểm tra áp suất cả 4 lốp (kể cả lốp dự phòng) theo thông số dán ở khung cửa xe; gai lốp còn đủ sâu, không nứt, không phồng rộp. Lốp non hơi làm tăng tiêu hao nhiên liệu và nguy cơ nổ lốp khi chạy tốc độ cao. Tham khảo thêm cách nhận biết dấu hiệu lốp cần thay mới để đánh giá tình trạng lốp xe nhà mình.
- Phanh: thử phanh ở tốc độ thấp xem có tiếng kêu lạ hay xe bị lệch hướng không; kiểm tra mức dầu phanh trong khoang máy.
- Dầu máy và nước làm mát: dầu quá đen hoặc cạn dưới vạch min thì thay trước chuyến đi; két nước làm mát phải đủ mức, không rò rỉ.
- Đèn chiếu sáng: kiểm tra đèn pha, cos, xi nhan, đèn phanh, đèn sương mù — dịp Tết hay phải lái đêm và sáng sớm sương mù.
- Gạt mưa và nước rửa kính: lưỡi gạt chai cứng, gạt để lại vệt mờ thì thay mới; châm đầy bình nước rửa kính.
- Ắc quy: ắc quy yếu (đề khó nổ, đèn mờ) nên thay trước Tết vì gara ngày Tết thường đóng cửa.
- Giấy tờ và đồ dùng khẩn cấp: giấy phép lái xe, đăng ký xe, bảo hiểm bắt buộc còn hiệu lực; mang theo tam giác phản quang, bộ dụng cụ thay lốp, dây câu bình, đèn pin, nước uống. Nếu xe gần đến mốc bảo dưỡng, hãy xem lại lịch bảo dưỡng định kỳ và làm trước Tết.
Với những gia đình không tự lái xe mà chọn phương tiện khác về quê, việc lên kế hoạch sớm cũng quan trọng không kém — có thể tham khảo kinh nghiệm săn vé máy bay Tết giá rẻ để chủ động chi phí đi lại cho cả nhà.
Câu hỏi thường gặp
Nên xuất phát giờ nào để tránh kẹt xe dịp Tết?
Nên tránh các khung giờ cao điểm 7h–8h30 và 16h30–19h của những ngày liền kề trước và sau kỳ nghỉ. Nhiều gia đình chọn xuất phát từ 3–5 giờ sáng hoặc sau 21h đêm để đường thông thoáng hơn. Tuy nhiên, đi đêm đòi hỏi xe trong tình trạng tốt và tài xế đã ngủ đủ giấc — đừng đánh đổi an toàn lấy việc tránh kẹt xe.
Trẻ nhỏ ngồi ô tô đường dài cần lưu ý gì?
Trẻ em dưới 12 tuổi nên ngồi ghế sau, tốt nhất là dùng ghế ngồi ô tô chuyên dụng phù hợp với cân nặng của bé và luôn thắt dây an toàn. Không để trẻ thò đầu, thò tay ra ngoài cửa sổ. Trên hành trình dài, nên dừng nghỉ mỗi 2 giờ để bé vận động, tránh mệt mỏi và quấy khóc làm tài xế mất tập trung.
Uống một chút rượu bia ngày Tết rồi lái xe có sao không?
Có sao, và là sao rất lớn. Pháp luật cấm tuyệt đối lái xe khi trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn. Dịp Tết, Cảnh sát giao thông kiểm tra nồng độ cồn đồng loạt từ mùng 1 Tết với tinh thần không có vùng cấm, không có ngoại lệ, camera AI hoạt động xuyên Tết. Quy tắc đơn giản nhất: đã uống rượu bia thì không lái xe.
Tóm lại, một chuyến xe Tết an toàn được quyết định từ trước khi bánh xe lăn: kiểm tra xe kỹ càng, chọn giờ xuất phát hợp lý, nắm vững 8 kỹ năng xử lý trên đường, và giữ cho mình sự tỉnh táo sau tay lái. Chúc gia đình bạn có hành trình về quê sum họp Tết Bính Ngọ 2026 an toàn và trọn vẹn.
