Mỗi buổi sáng, trước cổng trường học, khu chợ và ngã tư đông người qua lại ở Hà Nội hay TP.HCM đều có những xe đồ ăn sáng bán rất chạy, chỉ trong hai tiếng đã hết hàng. Đồ ăn sáng dễ bán vì nhu cầu có sẵn mỗi ngày, khách không cần suy nghĩ nhiều mà chỉ cần nhanh, ngon và sạch. Nhưng cũng có không ít người mở bán rồi lỗ, không phải vì món ăn dở mà vì chọn sai chỗ, tính sai giá và ôm quá nhiều hàng ngay từ đầu. Bài này hướng dẫn từng bước để người mới bắt đầu bán đồ ăn sáng vốn nhỏ mà vẫn có lời đều.
- Muốn bán đồ ăn sáng có lời, hãy bắt đầu từ một món duy nhất, bán ở một điểm đông người đi qua, và bán thử một tuần trước khi mở rộng.
- Giá bán phải trừ đủ tiền nguyên liệu, tiền gas, bao bì, tiền thuê chỗ và công của chính mình, rồi mới tính là lời hay lỗ.
- Khách quay lại không chỉ vì ngon mà vì nhanh, sạch, nhớ mặt khách và giữ chất lượng ổn định mỗi sáng.
Vì sao đồ ăn sáng hợp với người vốn nhỏ?
Đồ ăn sáng có ba điểm mạnh mà nhiều mặt hàng khác không có. Thứ nhất là nhu cầu lặp lại mỗi ngày, khách ăn hôm nay thì ngày mai vẫn phải ăn tiếp, nên chỉ cần giữ được một nhóm khách quen là đã có doanh thu đều. Thứ hai là vòng quay tiền nhanh, sáng bán xong là thu tiền ngay, không phải chờ công nợ hay chờ sàn đối soát như bán hàng online. Thứ ba là vốn khởi điểm thấp, một xe đẩy, một bếp gas, vài bộ bàn ghế nhựa và nguyên liệu cho buổi sáng đầu tiên thường chỉ tốn vài triệu đồng, thay vì phải thuê mặt bằng lớn hay nhập hàng tồn kho cả tháng.
Theo phân tích từ Báo Doanh Thu (baodoanhthu.com), các điểm bán nhỏ sống được lâu thường không phải điểm bán món lạ nhất mà là điểm bán đều nhất. Họ dậy đúng giờ, dọn hàng đúng chỗ, hương vị hôm nay giống hôm qua, và khách không phải chờ lâu. Khi chất lượng đã ổn định, khách sẽ tự giới thiệu cho nhau, đó là kênh quảng cáo rẻ nhất và hiệu quả nhất cho một điểm bán vốn nhỏ.
Bước 1: Chọn một món duy nhất để bắt đầu
Người mới hay mắc sai lầm là bán đủ thứ cùng lúc, vừa bánh mì, vừa xôi, vừa cháo, vừa cà phê, vì sợ khách không có lựa chọn. Cách làm đó khiến nguyên liệu tồn nhiều, chuẩn bị lâu, và món nào cũng chỉ ở mức tạm được. Người mới nên chọn đúng một món chính trong tháng đầu tiên, ví dụ bánh mì pate, xôi mặn, cháo lòng hay bún bò, tùy theo tay nghề và khu vực mình bán. Khi chỉ làm một món, bạn nấu nhanh hơn, nếm chuẩn hơn và dễ nhớ khách thích ăn kiểu gì.
Chọn món theo ba tiêu chí. Thứ nhất là bạn làm ngon và làm nhanh được, không cần học lại từ đầu. Thứ hai là nguyên liệu dễ mua mỗi sáng ở chợ gần nhà, không phụ thuộc vào một mối duy nhất. Thứ ba là món đó hợp với người đi qua điểm bán, ví dụ gần trường học thì học sinh cần món rẻ và no lâu, gần văn phòng thì người đi làm cần món gọn, ăn nhanh và mang đi được. Nếu chưa chắc, hãy nấu thử cho gia đình và bạn bè ăn trong ba ngày liên tiếp, ghi lại góp ý rồi mới quyết định.
Bước 2: Chọn chỗ bán theo dòng người, không theo cảm tính
Chỗ bán quyết định một nửa doanh thu của đồ ăn sáng. Đừng chọn chỗ chỉ vì gần nhà hay vì mặt bằng rẻ mà không có người đi qua vào buổi sáng. Hãy đứng quan sát điểm định bán trong ba buổi sáng liên tiếp, đếm xem từ 6 giờ đến 8 giờ có bao nhiêu người đi bộ, đi xe máy đi qua, họ dừng lại mua đồ ăn ở đâu, và đã có bao nhiêu hàng ăn sáng ở đó. Một ngã ba gần trường học, cổng khu công nghiệp, bến xe hay chợ dân sinh thường tốt hơn một con hẻm yên tĩnh, dù tiền thuê chỗ ở đó cao hơn một chút.
Khi chọn chỗ, cần hỏi rõ ba việc trước khi dọn hàng ra. Thứ nhất là có được phép bán ở đó hay không và tiền thuê chỗ mỗi tháng là bao nhiêu, trả theo ngày hay theo tháng. Thứ hai là có chỗ để xe, chỗ để khách đứng mua mà không chắn đường hay không. Thứ ba là có nguồn nước sạch và chỗ đổ rác gần đó hay không, vì đồ ăn sáng làm bẩn rất nhanh. Nếu chỗ bán tốt nhưng không có nước sạch để rửa tay và rửa dụng cụ, bạn sẽ rất vất vả và dễ mất vệ sinh. Một điểm bán gọn, sạch và không gây ùn tắc sẽ được người dân xung quanh ủng hộ lâu dài hơn là một điểm bán lộn xộn dù món ăn ngon.
Bước 3: Tính giá vốn thật kỹ trước ngày bán đầu tiên
Nhiều người bán đồ ăn sáng tưởng mình có lời vì cuối buổi đếm tiền thấy nhiều, nhưng thực ra chưa trừ đủ chi phí. Cách tính đúng là liệt kê mọi thứ cho một suất ăn. Ví dụ một ổ bánh mì bán 20.000 đồng, tiền bánh, pate, chả, rau, tương ớt và túi giấy hết 11.000 đồng, tiền gas và điện khoảng 1.000 đồng, tiền thuê chỗ chia đều mỗi suất khoảng 1.500 đồng, tiền bao bì và khăn giấy 500 đồng. Tổng chi phí là 14.000 đồng, lời gộp mỗi suất là 6.000 đồng. Nếu một buổi bán 100 suất, lời gộp là 600.000 đồng, trừ thêm tiền đi chợ, tiền hao hụt và công dọn dẹp thì còn lại mới là lời thật.
Nguyên tắc quan trọng là phải tính cả công của chính mình. Nếu bạn dậy từ 4 giờ sáng, làm đến 10 giờ trưa mà cuối tháng không để ra được một khoản lương cho mình thì nghề này không nuôi nổi bạn lâu dài. Hãy tự trả cho mình một mức lương ngày, ví dụ 250.000 đồng một buổi, rồi cộng vào chi phí. Nếu tính xong mà thấy giá bán hiện tại không đủ trả lương, đừng cố gồng mà hãy tăng giá nhẹ, giảm khẩu phần hợp lý hoặc đổi sang nguyên liệu rẻ hơn nhưng vẫn ngon. Bán rẻ để đông khách nhưng càng bán càng lỗ là con đường nhanh nhất khiến một điểm bán nhỏ phải đóng cửa.
Bước 4: Bán thử một tuần rồi mới quyết định mở rộng
Tuần đầu tiên không phải để kiếm lời nhiều mà để kiểm chứng. Hãy chuẩn bị số lượng vừa phải, ví dụ 60 đến 80 suất mỗi sáng, và ghi lại giờ nào khách đông nhất, khách hỏi món gì nhiều nhất, món nào thừa nhiều nhất. Nếu ba ngày liên tiếp đều hết hàng trước 8 giờ, bạn có thể tăng thêm 20 suất vào ngày hôm sau. Nếu ngày nào cũng thừa hơn 20 suất, hãy giảm số lượng xuống và xem lại giờ ra hàng hoặc vị trí đặt xe. Cách tăng giảm từ từ này giúp bạn không bị lỗ nặng vì nấu thừa trong tuần đầu.
Trong tuần bán thử, hãy chủ động xin góp ý từ khách. Hỏi một câu ngắn gọn như hôm nay bánh có vừa miệng không, có cần thêm cay hay bớt ngọt không. Khách Việt Nam thường ngại chê thẳng, nhưng nếu bạn hỏi cụ thể thì họ sẽ trả lời thật hơn. Ghi lại những góp ý lặp lại nhiều lần, ví dụ nhiều khách nói bánh hơi khô thì hôm sau tăng thêm pate hoặc thêm rau. Chỉ cần sửa một điểm mỗi ngày, sau một tuần món ăn của bạn sẽ hợp khẩu vị khu vực đó hơn rất nhiều so với ngày đầu tiên.
Bước 5: Giữ khách quay lại bằng nhanh, sạch và nhớ khách
Khách ăn sáng không có nhiều thời gian, nên tốc độ là lợi thế cạnh tranh lớn nhất. Hãy chuẩn bị trước mọi thứ có thể chuẩn bị từ tối hôm trước, như rửa rau, cắt chả, xếp túi và chuẩn bị tiền lẻ. Sáng ra chỉ còn việc nấu và bán, khách đến là có hàng ngay trong hai đến ba phút. Nếu khách phải chờ quá lâu, dù món ngon họ cũng sẽ chuyển sang hàng bên cạnh vào hôm sau vì sợ muộn giờ làm.
Vệ sinh cũng là cách giữ khách rẻ nhất. Bàn ghế lau sạch mỗi sáng, dụng cụ gắp thức ăn riêng, không dùng tay trần bốc đồ ăn, và rác được dọn ngay sau buổi bán. Nhiều khách sẵn sàng trả thêm vài nghìn đồng cho một hàng sạch sẽ, nhưng sẽ bỏ đi ngay nếu thấy ruồi bu quanh thức ăn hay dầu mỡ cũ. Ngoài ra, hãy nhớ mặt và nhớ thói quen của khách quen, ví dụ chị Lan hay ăn ít cay, anh Tuấn hay mua hai suất mang về. Chỉ một câu chào đúng tên và đúng khẩu vị cũng đủ khiến khách cảm thấy mình được quan tâm và quay lại mỗi sáng.
Câu hỏi thường gặp
Cần bao nhiêu vốn để bắt đầu bán đồ ăn sáng?
Với một điểm bán nhỏ, vốn khởi điểm thường từ 5 triệu đến 15 triệu đồng, gồm xe đẩy hoặc bàn ghế, bếp, nồi, dụng cụ và nguyên liệu cho tuần đầu tiên. Nếu đã có sẵn xe và bếp thì vốn còn thấp hơn nữa. Quan trọng là đừng dồn hết tiền vào trang trí hay mua số lượng lớn ngay từ đầu, hãy để lại một khoản dự phòng cho ít nhất hai tuần bán thử.
Nên bán món gì nếu không giỏi nấu ăn?
Hãy chọn món có công thức đơn giản và ít biến động như bánh mì, xôi hoặc sữa đậu nành kèm bánh bao, vì các món này dễ học, dễ chuẩn bị và ít rủi ro về hương vị. Bạn có thể nhập bánh và nhân từ mối uy tín rồi tập trung vào khâu giữ nóng, giữ sạch và phục vụ nhanh. Khi đã có khách quen, bạn mới học thêm món khó hơn.
Bán ế vài ngày đầu có nên bỏ cuộc không?
Không nên vội bỏ cuộc chỉ vì ế vài ngày đầu, vì khách cần thời gian để biết đến điểm bán mới. Hãy xem lại ba điểm trước khi quyết định: chỗ bán có đủ người đi qua vào buổi sáng không, giờ ra hàng có đúng giờ cao điểm không, và món ăn có hợp khẩu vị khu vực không. Nếu cả ba điểm đều có vấn đề thì nên đổi chỗ hoặc đổi món, còn nếu chỉ ế do trời mưa hay ngày nghỉ thì hãy kiên nhẫn thêm ít nhất hai tuần.
Kết luận, bán đồ ăn sáng vốn nhỏ không khó ở công thức mà khó ở kỷ luật và tính toán. Chọn một món, chọn đúng chỗ, tính đủ giá vốn, bán thử một tuần và giữ khách bằng nhanh và sạch, bạn sẽ có một nguồn thu đều mỗi sáng mà không cần vốn lớn. Bắt đầu nhỏ, làm đều và sửa từng chút mỗi ngày chính là cách bền nhất để một điểm bán nhỏ sống lâu và có lời.
