Hóa đơn tiền điện tăng vọt mỗi mùa nóng phần lớn do điều hòa dùng sai cách, không phải do máy cũ. Bài viết hướng dẫn 7 thói quen đơn giản từ chỉnh nhiệt độ, vệ sinh lưới lọc đến hẹn giờ ngủ đêm, giúp bạn giảm tiền điện ngay trong tháng đầu tiên mà vẫn mát thoải mái.
- Để điều hòa 26 đến 28 độ C thay vì 20 đến 22 độ C có thể cắt gần một nửa điện năng tiêu thụ của máy.
- Lưới lọc bẩn, phòng hở và thói quen bật tắt liên tục là ba nguyên nhân hàng đầu khiến máy chạy tốn điện.
- Bảy thói quen trong bài đều miễn phí hoặc rất rẻ, áp dụng ngay hôm nay và thấy khác biệt ở hóa đơn tháng tới.
Vì sao tiền điện mùa nóng tăng vọt dù bạn vẫn dùng như mọi năm
Điều hòa là thiết bị ngốn điện nhất trong nhà, thường chiếm 30 đến 50 phần trăm hóa đơn điện mùa hè của một gia đình. Khi nhiệt độ ngoài trời tăng từ 32 lên 38 độ, máy nén phải chạy với công suất cao hơn nhiều để duy trì độ lạnh trong phòng, nên dù thời gian bật như cũ, điện năng tiêu thụ vẫn tăng mạnh. Đây là lý do nhiều gia đình thấy tiền điện tháng 5, tháng 6 gấp đôi, gấp ba các tháng mát mẻ.
Phân tích của Báo Doanh Thu (baodoanhthu.com) cho thấy phần lớn số tiền chênh lệch đến từ thói quen sử dụng, không phải từ máy móc. Một chiếc điều hòa bình thường, nếu được vệ sinh định kỳ và cài đặt đúng, tiêu thụ ít hơn hẳn chiếc máy mới nhưng bị để nhiệt độ quá thấp, lưới lọc bám đầy bụi và phòng hở khe cửa. Tin tốt là bảy thói quen dưới đây đều dễ làm, không tốn chi phí lớn và có thể phát huy hiệu quả ngay trong kỳ hóa đơn đầu tiên.
Thói quen 1: Để nhiệt độ 26 đến 28 độ, đừng ham lạnh sâu
Đây là thói quen tạo ra mức tiết kiệm lớn nhất. Mỗi độ C giảm xuống dưới 26 độ làm máy nén chạy nặng hơn khoảng 6 đến 8 phần trăm. Một phòng để 22 độ có thể tốn gần gấp rưỡi điện so với phòng để 27 độ, trong khi cảm giác mát không chênh lệch nhiều nếu bạn dùng thêm quạt. Nguyên tắc vàng được nhiều chuyên gia điện lạnh khuyến nghị là đặt 26 đến 28 độ C, chênh lệch với ngoài trời không quá 8 đến 10 độ.
Thực hành ngay: tối nay đặt điều hòa ở 27 độ và bật thêm quạt trần hoặc quạt đứng ở số vừa. Gió quạt giúp mồ hôi bốc hơi nhanh, bạn sẽ thấy mát tương đương 24 độ nhưng máy chạy nhẹ hẳn. Nếu nhà có người già và trẻ nhỏ, mức 27 đến 28 độ còn an toàn hơn cho sức khỏe, tránh sốc nhiệt khi ra vào phòng.
Thói quen 2: Vệ sinh lưới lọc định kỳ hai đến bốn tuần một lần
Lưới lọc bụi bẩn khiến gió thổi ra yếu, máy phải chạy lâu hơn mới làm mát được phòng, đồng nghĩa tốn thêm điện. Ở gia đình dùng điều hòa mỗi tối, chỉ sau một tháng lưới lọc đã bám một lớp bụi đáng kể. Việc vệ sinh rất đơn giản: tắt máy, mở nắp mặt lạnh, tháo hai tấm lưới lọc, rửa bằng nước sạch, phơi khô trong bóng râm rồi lắp lại, tổng cộng khoảng 10 phút.
Nếu nhà gần đường lớn nhiều bụi hoặc nuôi thú cưng, hãy vệ sinh hai tuần một lần. Ngoài lưới lọc, mỗi năm nên gọi thợ bảo dưỡng tổng thể một lần trước mùa nóng để kiểm tra gas, vệ sinh dàn nóng lạnh sâu và kiểm tra điện trở máy nén. Một máy được bảo dưỡng tốt không chỉ tiết kiệm điện mà còn bền hơn nhiều năm.
Thói quen 3: Dùng chế độ ngủ đêm và hẹn giờ tắt
Nhiệt độ về đêm giảm dần, nhưng nhiều người để điều hòa chạy hết công suất cả đêm ở nhiệt độ thấp. Chế độ Sleep hoặc Night trên điều khiển sẽ tự tăng nhiệt độ lên 1 đến 2 độ sau mỗi giờ trong vài giờ đầu giấc ngủ, vừa tiết kiệm điện vừa tránh bị lạnh lúc gần sáng. Nếu máy không có chế độ này, hãy hẹn giờ tắt sau 3 đến 4 tiếng, vì khi đã ngủ say cơ thể chịu lạnh tốt hơn và phòng vẫn giữ mát một thời gian.
Ví dụ thực tế: một gia đình bật điều hòa từ 22 giờ đến 5 giờ sáng. Hẹn tắt lúc 2 giờ sáng thay vì để chạy đến 5 giờ cắt được 3 tiếng chạy máy mỗi đêm, tương đương giảm khoảng 30 đến 40 phần trăm điện điều hòa ban đêm. Kết hợp với quạt nhẹ, bạn vẫn ngủ ngon mà hóa đơn giảm rõ rệt.
Thói quen 4: Kết hợp quạt điện thay vì hạ sâu nhiệt độ
Một chiếc quạt điện công suất chỉ 40 đến 60 watt, trong khi điều hòa chạy tốn 700 đến 1.200 watt. Dùng quạt song song cho phép bạn để điều hòa ở 27 đến 28 độ mà vẫn mát như 24 độ, tổng điện năng vẫn thấp hơn nhiều so với việc hạ điều hòa xuống sâu. Quạt còn giúp luồng khí lạnh lan đều khắp phòng, tránh tình trạng chỗ ngồi gần máy thì lạnh buốt, góc xa thì hầm.
Cách bố trí hiệu quả: đặt quạt đối diện hoặc chéo với hướng gió điều hòa để đẩy khí lạnh đi xa. Nếu dùng quạt trần, bật ở tốc độ trung bình theo chiều quay tạo gió mát xuống. Tránh để quạt thổi thẳng vào người ở cự ly gần cả đêm vì dễ gây khô họng và đau cổ.
Thói quen 5: Đóng kín phòng, bịt khe hở cửa và kéo rèm chống nắng
Điều hòa tốn điện nhất khi phải làm mát liên tục một không gian không kín. Khe hở dưới cửa, cửa sổ đóng không khít hay mở ra vào liên tục khiến hơi lạnh thoát ra, máy nén chạy mãi không ngắt. Hãy kiểm tra và bịt các khe hở bằng gioăng cao su dán chân cửa, giá chỉ vài chục nghìn đồng. Đóng cửa phòng khi bật điều hòa và hạn chế ra vào là thói quen đơn giản nhưng nhiều gia đình bỏ qua.
Với phòng có cửa sổ hướng tây, nắng chiều chiếu thẳng vào làm nhiệt độ phòng tăng thêm vài độ. Kéo rèm dày hoặc dán phim cách nhiệt cho kính hướng nắng trước giờ nóng đỉnh điểm sẽ giảm tải đáng kể cho điều hòa. Trồng thêm cây xanh hoặc treo mành che ngoài ban công hướng nắng cũng là cách chống nóng thụ động rất hiệu quả.
Thói quen 6: Không bật tắt liên tục, tránh sốc nhiệt cho máy
Nhiều người có thói quen ra khỏi phòng 15 phút là tắt máy, về lại bật, lặp đi lặp lại nhiều lần trong ngày. Mỗi lần khởi động lại, máy nén tiêu thụ dòng điện khởi động lớn và phải làm lạnh lại từ đầu, tốn điện hơn hẳn việc để máy chạy ổn định. Nếu chỉ ra ngoài dưới một tiếng, hãy để máy chạy ở nhiệt độ cao hơn một chút hoặc chuyển sang chế độ quạt gió thay vì tắt hẳn.
Cũng đừng bật điều hòa ngay khi vừa từ ngoài nắng về và hạ xuống 18 độ để làm mát nhanh. Cú sốc nhiệt đột ngột vừa hại sức khỏe vừa khiến máy chạy hết công suất. Hãy để nhiệt độ 26 đến 27 độ, ngồi nghỉ vài phút cho cơ thể hạ nhiệt tự nhiên rồi mới điều chỉnh nếu cần.
Thói quen 7: Bảo dưỡng đầu mùa và kiểm tra gas đúng lúc
Điều hòa thiếu gas chạy ì ạch, làm lạnh kém nhưng vẫn ngốn điện, nhiều gia đình không biết và cứ để vậy cả mùa. Dấu hiệu thiếu gas gồm gió thổi ra không lạnh sâu, dàn lạnh đóng tuyết, máy chạy lâu mà phòng không mát. Khi thấy các dấu hiệu này, hãy gọi thợ kiểm tra thay vì cố hạ nhiệt độ xuống thấp hơn.
Đầu mỗi mùa nóng, dành một buổi bảo dưỡng tổng thể: vệ sinh dàn nóng đặt ngoài trời vì bụi bẩn bám cánh tản nhiệt làm máy giải nhiệt kém, kiểm tra đường ống thoát nước tránh rò rỉ, siết lại các đầu nối điện. Chi phí bảo dưỡng một lần thường chỉ bằng một phần nhỏ số tiền điện lãng phí cả mùa do máy chạy kém hiệu quả.
Cách đọc hóa đơn để biết mình đã tiết kiệm được bao nhiêu
Muốn biết các thói quen có hiệu quả không, hãy so sánh số kWh tiêu thụ chứ không chỉ so sánh số tiền, vì giá điện bậc thang thay đổi theo mức dùng. Ghi lại chỉ số công tơ đầu tháng và cuối tháng, hoặc xem mục sản lượng điện trên hóa đơn điện tử. Nếu tháng này dùng ít hơn tháng trước 50 đến 100 kWh trong khi thời tiết tương đương, bạn đã tiết kiệm thành công.
Một mẹo nữa là theo dõi khung giờ dùng điện: điều hòa chạy giờ cao điểm tối vẫn tính theo bậc thang lũy tiến, nên việc cắt giờ chạy ban đêm bằng hẹn giờ tắt còn giúp bạn tránh rơi vào bậc giá cao. Đặt mục tiêu giảm 15 đến 20 phần trăm sản lượng điện mùa nóng là hoàn toàn khả thi với bảy thói quen trên, tương đương vài trăm nghìn đồng mỗi tháng với hộ gia đình trung bình.
Câu hỏi thường gặp
Để điều hòa 26 độ có đủ mát cho trẻ nhỏ không?
Đủ mát và còn an toàn hơn. Trẻ nhỏ dễ bị khô mũi họng và sốc nhiệt khi phòng quá lạnh. Mức 27 đến 28 độ kèm quạt nhẹ, cho trẻ mặc quần áo thoáng và uống đủ nước là chuẩn được nhiều bác sĩ nhi khuyến nghị. Tránh để gió điều hòa thổi thẳng vào chỗ trẻ nằm.
Điều hòa inverter có cần áp dụng các thói quen này không?
Có. Inverter chỉ giúp máy nén chạy biến tần êm và tiết kiệm hơn khi đã đạt nhiệt độ cài đặt, nhưng nếu bạn để 20 độ, phòng hở và lưới lọc bẩn thì máy inverter vẫn tốn điện. Các thói quen trong bài phát huy hiệu quả trên cả máy thường và máy inverter.
Bao lâu nên gọi thợ bảo dưỡng điều hòa một lần?
Ít nhất một lần mỗi năm, tốt nhất vào đầu mùa nóng trước khi dùng cường độ cao. Gia đình dùng máy mỗi ngày nên bảo dưỡng 6 tháng một lần. Lưới lọc thì tự vệ sinh tại nhà hai đến bốn tuần một lần, không cần đợi thợ.
Kết luận
Tiết kiệm điện điều hòa không cần đầu tư tốn kém hay chịu nóng: chỉ cần để nhiệt độ 26 đến 28 độ, vệ sinh lưới lọc thường xuyên, dùng chế độ ngủ đêm và hẹn giờ tắt, kết hợp quạt điện, đóng kín phòng, tránh bật tắt liên tục và bảo dưỡng máy đầu mùa. Bảy thói quen này có thể giúp hóa đơn điện mùa nóng của gia đình bạn giảm ngay từ tháng đầu tiên. Đọc thêm các mẹo tiết kiệm cho gia đình tại chuyên mục Mẹo Vặt Thủ Thuật, Thị Trường Tiêu Dùng và Báo Doanh Thu.
