Remote tivi bấm không ăn, đồng hồ treo tường chạy chậm, chuông cửa bấm mà không kêu — đa phần các trường hợp này không phải thiết bị đã hỏng, mà chỉ là pin đã yếu. Bài viết này hướng dẫn tự thay pin các thiết bị điện nhỏ trong 5 bước an toàn, đơn giản cho cả người mới làm lần đầu.
- Xác định đúng loại pin trước khi mua: xem ký hiệu trên pin cũ hoặc nhãn trong khoang pin, đừng đoán theo kích thước.
- Thay pin theo cặp và thay cả bộ cùng lúc, vì trộn pin cũ với pin mới làm thiết bị nhanh yếu và dễ chảy nước pin.
- Không bao giờ vứt pin cũ vào thùng rác sinh hoạt: gom lại và mang đến điểm thu gom pin thải ở siêu thị hoặc trung tâm bảo hành.
Các loại pin phổ biến trong nhà và cách đọc ký hiệu trên pin
Trong một gia đình ở Việt Nam, các thiết bị điện nhỏ thường dùng bốn nhóm pin chính. Pin AA là loại trụ tròn to bằng ngón tay út, dùng cho remote tivi, điều hòa, chuột không dây và đồ chơi. Pin AAA nhỏ hơn, bằng khoảng hai phần ba pin AA, dùng cho remote điều hòa, đồng hồ báo thức để bàn và đèn pin nhỏ. Pin cúc áo là loại pin tròn dẹt như đồng xu, thường có ký hiệu bắt đầu bằng CR như CR2032, dùng cho đồng hồ đeo tay, đồng hồ treo tường loại nhỏ, cân điện tử và chìa khóa ô tô. Pin 9V là loại pin hình hộp chữ nhật, dùng cho micro không dây và thiết bị báo cháy trong nhà.
Cách đọc ký hiệu trên pin rất đơn giản. Trên thân pin luôn in loại pin và điện áp. Chữ AA, AAA, C, D cho biết kích thước, chữ CR cho biết đó là pin cúc áo dùng công nghệ lithium, số đi kèm cho biết đường kính và độ dày tính bằng milimét. Chữ Alkaline nghĩa là pin dùng một lần, còn chữ Rechargeable nghĩa là pin sạc được. Điện áp thường in là 1.5V cho pin AA, AAA dùng một lần, và 3V cho pin cúc áo CR2032. Khi mua pin mới, bạn chỉ cần mua đúng loại ký hiệu giống hệt pin cũ. Theo phân tích của Báo Doanh Thu (baodoanhthu.com) về thị trường tiêu dùng, sai lầm phổ biến nhất của người mới là mua pin nhìn giống nhau về kích thước nhưng khác công nghệ, dẫn đến pin nhanh hết hoặc thiết bị hoạt động không ổn định.
Bước 1: Xác định đúng loại pin của thiết bị
Trước khi đi mua, hãy tháo pin cũ ra và đọc ký hiệu in trên thân pin, hoặc nhìn vào nhãn dán bên trong khoang pin của thiết bị. Hầu hết khoang pin đều có in hình chiều pin và ghi rõ loại pin cần dùng. Với đồng hồ đeo tay, bạn có thể phải mở nắp sau mới thấy loại pin; nếu nắp sau vặn ren, hãy dùng đồng xu hoặc dụng cụ mỏng để mở nhẹ nhàng, tránh làm xước. Đừng chỉ nhìn kích thước rồi đoán, vì pin cúc áo có nhiều loại chỉ khác nhau một milimét độ dày nhưng không thay thế cho nhau được. Ghi lại đúng ký hiệu, ví dụ AA Alkaline hoặc CR2032, rồi mới đi mua.
Bước 2: Mua pin đúng loại và đủ số lượng
Khi đã có ký hiệu chính xác, hãy mua pin mới đúng loại đó. Với pin AA, AAA dùng cho remote và đồng hồ, nên mua pin dùng một lần của hãng uy tín, còn pin cúc áo thì mua đúng mã số, ví dụ CR2032 thay cho CR2032. Luôn mua đủ số lượng để thay toàn bộ pin trong thiết bị cùng một lúc, đừng mua lẻ một viên để thay thế một viên đã yếu. Kiểm tra hạn sử dụng in trên vỉ pin trước khi trả tiền, vì pin để quá hạn dùng sẽ yếu nhanh hơn. Nếu thiết bị dùng pin sạc, bạn cần mua pin sạc đúng loại và dùng kèm bộ sạc chuyên dụng, không dùng pin thường để thay thế pin sạc và ngược lại.
Bước 3: Mở nắp khoang pin đúng cách
Với remote tivi và điều hòa, nắp khoang pin ở mặt sau thường có mũi tên chỉ hướng trượt. Bạn dùng ngón tay cái ấn nhẹ vào chỗ có gờ và trượt nắp theo hướng mũi tên, đừng dùng móng tay cạy mạnh vì dễ làm gãy lẫy nhựa. Với đồng hồ treo tường, nắp pin thường nằm ở mặt sau máy, chỉ cần xoay hoặc nhấc ra. Với đồng hồ đeo tay có nắp vặn, hãy mở nhẹ nhàng và để ý vòng đệm cao su chống nước, khi lắp lại phải đặt đúng vị trí cũ. Nếu nắp quá chặt, hãy dùng vải khô để tăng độ bám thay vì dùng tua vít cạy, vì tua vít có thể làm trầy vỏ thiết bị và trượt vào tay. Giữ nắp pin ở nơi dễ thấy để khỏi thất lạc, vì nắp pin remote rất khó mua lẻ nếu làm mất.
Bước 4: Lắp pin mới đúng chiều cực
Đây là bước quan trọng nhất và cũng là nơi người mới hay sai nhất. Trong mỗi khoang pin đều có ký hiệu dấu cộng và dấu trừ in trên nhựa hoặc dập trên kim loại. Đầu pin có núm nhô ra là cực dương, phải đặt trùng với dấu cộng trong khoang. Đầu pin phẳng là cực âm, trùng với dấu trừ, thường là phía có lò xo. Với pin cúc áo, mặt có chữ in là cực dương, mặt trơn là cực âm, và mặt chữ thường phải hướng lên trên khi lắp vào đồng hồ. Lắp pin vào nhẹ nhàng, nếu thấy phải ấn mạnh mới vào được thì rất có thể bạn đang lắp ngược chiều, hãy lấy ra kiểm tra lại. Sau khi lắp xong, đậy nắp pin lại và thử bật thiết bị ngay để chắc chắn mọi thứ hoạt động.
Bước 5: Xử lý pin cũ đúng cách, đừng vứt vào thùng rác
Pin cũ chứa các kim loại nặng và hóa chất có thể gây ô nhiễm đất và nguồn nước nếu vứt bừa bãi, vì vậy tuyệt đối không vứt pin vào thùng rác sinh hoạt hay đốt. Cách làm đúng là gom pin cũ vào một hộp riêng, đậy nắp lại và để nơi khô ráo, tránh xa tầm tay trẻ em. Khi đã gom được một ít, bạn mang đến các điểm thu gom pin thải: nhiều siêu thị lớn, cửa hàng điện máy và trung tâm bảo hành ở các thành phố lớn đều có thùng thu gom pin cũ đặt ở quầy dịch vụ. Một số chương trình đổi pin cũ lấy pin mới cũng được tổ chức định kỳ, bạn có thể theo dõi thông tin tại trang chủ Báo Doanh Thu. Đây là việc nhỏ nhưng giúp bảo vệ môi trường và cũng là cách xử lý pin an toàn theo khuyến cáo của các cơ quan quản lý môi trường.
Những điều tuyệt đối không nên làm khi thay pin tại nhà
- Không trộn pin cũ và pin mới trong cùng một thiết bị, vì pin cũ sẽ làm pin mới nhanh cạn và tăng nguy cơ chảy nước pin, gây hỏng tiếp điểm.
- Không trộn pin của hai hãng khác nhau hoặc pin dùng một lần với pin sạc, vì mỗi loại có điện áp và đặc tính xả khác nhau, thiết bị sẽ hoạt động không ổn định.
- Không cố cạy nắp pin bằng dao hay vật sắc nhọn, vì bạn có thể làm trầy vỏ thiết bị, gãy lẫy nhựa hoặc trượt tay gây thương tích.
- Không dùng pin đã phồng, rỉ sét, chảy nước hoặc móp méo, vì đó là dấu hiệu pin đã hỏng và có thể gây cháy nổ.
- Không để pin cúc áo ở nơi trẻ nhỏ với tới, vì trẻ nuốt pin cúc áo là tình huống nguy hiểm cần cấp cứu ngay.
- Không sạc pin dùng một lần bằng bất kỳ bộ sạc nào, vì pin dùng một lần không được thiết kế để sạc lại và có thể gây nổ.
Câu hỏi thường gặp
Thay pin mới mà remote vẫn không hoạt động thì phải làm sao?
Trước hết, hãy kiểm tra lại chiều cực của pin, vì lắp ngược cực là nguyên nhân phổ biến nhất. Tiếp theo, nhìn vào khoang pin xem tiếp điểm kim loại có bị rỉ hay bám bẩn không, nếu có hãy lau nhẹ bằng vải khô. Nếu remote vẫn không hoạt động sau khi đã làm đúng cả hai việc trên, có thể remote đã hỏng bo mạch, lúc đó bạn nên mang đi sửa hoặc mua remote mới thay vì tiếp tục thay pin.
Pin trong đồng hồ treo tường bao lâu thì nên thay?
Với pin AA dùng một lần thông thường, đồng hồ treo tường chạy được khoảng một năm, còn đồng hồ đeo tay dùng pin cúc áo thường chạy được từ một đến hai năm. Dấu hiệu pin sắp hết là kim đồng hồ chạy chậm, giật từng nấc không đều hoặc màn hình số hiển thị mờ. Bạn nên thay ngay khi thấy dấu hiệu này, vì pin cạn kiệt để lâu trong máy rất dễ chảy nước và làm hỏng bộ máy.
Có nên mua pin sạc để thay pin thường cho remote không?
Pin sạc dùng được nhiều lần nên tiết kiệm về lâu dài, nhưng điện áp của pin sạc thường thấp hơn pin dùng một lần một chút. Với remote và đồng hồ, sự chênh lệch này thường không gây vấn đề. Tuy nhiên, pin sạc tự xả nhanh hơn khi không dùng, nên với thiết bị dùng ít như đồng hồ treo tường, pin dùng một lần vẫn là lựa chọn đơn giản và kinh tế hơn. Quyết định nên dựa vào tần suất sử dụng thiết bị của bạn.
Kết luận
Tự thay pin cho remote, đồng hồ và các thiết bị điện nhỏ tại nhà là việc đơn giản nếu bạn làm đúng 5 bước: xác định đúng loại pin, mua pin mới đủ số lượng, mở nắp khoang pin nhẹ nhàng, lắp pin đúng chiều cực và xử lý pin cũ đúng cách. Nhớ không trộn pin cũ với pin mới, không dùng pin đã hỏng, và gom pin cũ mang đến điểm thu gom thay vì vứt vào thùng rác. Chỉ vài phút và một vỉ pin mới, bạn đã tiết kiệm được tiền gọi thợ và giúp thiết bị trong nhà hoạt động ổn định trở lại. Bạn có thể khám phá thêm nhiều mẹo vặt hữu ích khác tại chuyên mục Mẹo Vặt Thủ Thuật của Báo Doanh Thu.
