Bếp ga bám dầu mỡ không chỉ mất thẩm mỹ mà còn khiến lửa cháy yếu, tốn gas và tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ. Bài viết hướng dẫn 7 bước vệ sinh bếp ga và máy hút mùi tại nhà bằng dụng cụ sẵn có, cùng 4 sai lầm khiến bếp nhanh hỏng và lịch vệ sinh chuẩn cho gia đình Việt.
- Vệ sinh bếp ga đúng cách gồm 7 bước: khóa gas và để bếp nguội, tháo kiềng và đầu đốt ngâm nước nóng, cọ lưới lọc máy hút mùi, lau mặt bếp, thông lỗ đầu đốt rồi lắp lại và kiểm tra lửa.
- Chỉ cần nước rửa chén, baking soda, giấm trắng, chanh và bàn chải cũ là đủ xử lý hầu hết vết dầu mỡ bám lâu ngày.
- Lau mặt bếp sau mỗi bữa nấu, vệ sinh sâu kiềng và đầu đốt mỗi tuần, tháo lưới lọc hút mùi mỗi tháng là lịch chuẩn giúp bếp bền và lửa xanh.
Vì sao bếp ga và máy hút mùi bẩn nhanh đến vậy
Mỗi lần chiên xào, dầu nóng bắn lên kiềng bếp, mặt bếp và bay theo hơi nóng bám vào lưới lọc máy hút mùi. Dầu mỡ gặp nhiệt độ cao sẽ khô lại thành lớp keo dính, lớp mới chồng lên lớp cũ, càng để lâu càng khó cọ. Theo phân tích của Báo Doanh Thu (baodoanhthu.com), một gia đình nấu hai bữa mỗi ngày chỉ cần khoảng hai tuần là kiềng bếp đã chuyển màu nâu đen, còn lưới lọc hút mùi sau một tháng không vệ sinh sẽ hút mùi kém hẳn vì các lỗ lưới bị dầu bít kín.
Bếp bẩn không chỉ là chuyện thẩm mỹ. Đầu đốt bị tắc khiến gas cháy không hết, lửa chuyển sang màu đỏ hoặc vàng, nồi nấu lâu sôi hơn và tốn gas hơn hẳn. Máy hút mùi hoạt động quá tải vì lưới lọc tắc sẽ kêu to và hút yếu.
Nhiều gia đình ngại vệ sinh bếp vì nghĩ phải tháo lắp phức tạp. Thực tế, bếp ga âm hay bếp ga dương đều được thiết kế để người dùng tự tháo kiềng và đầu đốt mà không cần dụng cụ chuyên dụng. Chỉ cần nhớ nguyên tắc vàng: luôn khóa gas và để bếp nguội hoàn toàn trước khi bắt đầu.
Chỉ cần baking soda, giấm trắng, chanh, nước rửa chén và bàn chải cũ là đủ vệ sinh cả bếp ga lẫn máy hút mùi. (Ảnh minh họa)
Chuẩn bị dụng cụ trước khi vệ sinh
Chuẩn bị đầy đủ dụng cụ trước. Bạn cần:
- Nước rửa chén: chất tẩy dầu mỡ chính, dùng để ngâm và cọ kiềng bếp, đầu đốt, lưới lọc.
- Baking soda: rắc lên vết dầu cháy khét để làm mềm, kết hợp giấm tạo bọt sủi giúp bong dầu bám lâu ngày.
- Giấm trắng và chanh: khử mùi hôi dầu mỡ, làm sáng mặt inox và khử khuẩn nhẹ cho mặt bếp.
- Miếng bọt biển và bàn chải cũ: bọt biển lau mặt bếp, bàn chải đánh răng cũ luồn vào khe kiềng và lỗ đầu đốt.
- Khăn microfiber và găng tay cao su: khăn lau khô không để lại xơ, găng tay bảo vệ da tay khỏi nước nóng và dầu mỡ.
- Chậu hoặc thau lớn: để ngâm kiềng bếp và lưới lọc hút mùi trong nước nóng pha nước rửa chén.
- Tăm hoặc kim nhỏ: thông từng lỗ nhỏ trên đầu đốt khi lửa cháy không đều.
Tránh dùng búi sắt cọ mặt bếp inox vì sẽ để lại vết xước, và tránh dùng thuốc tẩy mạnh lên kiềng bếp men vì men có thể bị ăn mòn.
7 bước vệ sinh bếp ga và máy hút mùi tại nhà
Bước 1: Khóa gas và để bếp nguội hoàn toàn. Khóa van bình gas hoặc van gas tổng, chờ ít nhất 30 phút sau bữa nấu cuối cùng để bếp nguội hẳn. Lau bếp khi còn nóng không chỉ gây bỏng mà còn làm dầu mỡ khô cứng nhanh hơn. Đây là bước an toàn quan trọng nhất, tuyệt đối không bỏ qua.
Bước 2: Tháo kiềng bếp và đầu đốt, ngâm nước nóng. Nhấc kiềng bếp lên, tháo nắp đầu đốt và vòng chia lửa ra, cho tất cả vào chậu nước nóng pha nước rửa chén, ngâm 20 đến 30 phút. Với kiềng bám dầu dày, rắc thêm baking soda lên trước khi ngâm để dầu mỡ mềm ra, chỉ cần cọ nhẹ là sạch.
Tháo kiềng bếp và ngâm trong nước nóng pha nước rửa chén 20 đến 30 phút giúp dầu mỡ mềm ra, cọ nhẹ là sạch. (Ảnh minh họa)
Bước 3: Cọ kiềng và đầu đốt, thông lỗ lửa. Dùng bàn chải cũ chà kiềng bếp theo chiều các thanh sắt, chú ý các góc khuất nơi dầu đọng. Với đầu đốt, dùng tăm chọc nhẹ từng lỗ phun gas để thông cặn bẩn, rồi rửa lại dưới vòi nước. Lau khô hoàn toàn trước khi lắp lại.
Bước 4: Tháo và vệ sinh lưới lọc máy hút mùi. Tháo tấm lưới lọc kim loại khỏi máy hút mùi, cho vào chậu nước nóng pha nước rửa chén và baking soda, ngâm 20 phút rồi dùng bọt biển chà hai mặt lưới. Máy hút mùi dùng than hoạt tính thì tấm than cần thay định kỳ, không rửa bằng nước.
Lưới lọc máy hút mùi nên ngâm nước nóng pha baking soda rồi chà bằng bọt biển, dầu bám lâu ngày sẽ bong ra dễ dàng. (Ảnh minh họa)
Bước 5: Lau thân máy hút mùi và mặt bếp. Dùng khăn ẩm thấm nước rửa chén loãng lau mặt bếp, thành bếp và thân máy hút mùi, chú ý phần mép dưới của máy nơi dầu hay nhỏ giọt. Với mặt bếp inox bị ố, vắt chanh lên khăn rồi lau theo chiều vân inox để mặt bếp sáng trở lại.
Bước 6: Lắp lại kiềng, đầu đốt và lưới lọc. Đợi mọi bộ phận khô ráo rồi lắp đầu đốt đúng khớp, đặt nắp chia lửa ngay ngắn, đặt kiềng bếp về vị trí cũ và gắn lưới lọc hút mùi trở lại. Hãy kiểm tra bằng mắt trước khi mở gas, vì lắp sai khớp sẽ khiến lửa cháy lệch.
Bước 7: Mở gas, kiểm tra lửa và khử mùi. Mở van gas, bật bếp và quan sát ngọn lửa: lửa xanh đều quanh đầu đốt là đạt, lửa đỏ hoặc vàng nghĩa là đầu đốt vẫn còn tắc, cần thông lại. Bật máy hút mùi ở mức cao nhất khoảng 5 phút để kiểm tra lực hút, rồi đặt một bát giấm trắng lên bếp vài giờ để khử mùi dầu mỡ còn sót. Bạn có thể tham khảo thêm bài viết mẹo khử mùi tủ lạnh tại nhà và bài viết chống ẩm mốc tường và tủ quần áo mùa nồm ẩm để xử lý ẩm mốc quanh bếp mùa nồm.
Tần suất vệ sinh chuẩn cho gia đình Việt
Không phải bộ phận nào cũng cần vệ sinh sâu với tần suất như nhau. Lịch tham khảo sau giúp bạn giữ bếp sạch mà không tốn quá nhiều thời gian:
- Sau mỗi bữa nấu: lau mặt bếp và kiềng bếp bằng khăn ẩm, dọn ngay dầu bắn ra để dầu không kịp khô cứng.
- Mỗi tuần một lần: tháo kiềng và đầu đốt ngâm rửa, lau kỹ mặt bếp và thân máy hút mùi.
- Mỗi tháng một lần: tháo lưới lọc máy hút mùi ngâm rửa sâu, kiểm tra ống thoát khí và lau bên trong khoang máy.
- Mỗi 3 đến 6 tháng: kiểm tra dây gas và van gas, thay tấm than hoạt tính nếu máy dùng loại này, kiểm tra độ kín của các khớp nối.
Gia đình hay chiên xào nên rút ngắn chu kỳ: vệ sinh sâu kiềng bếp mỗi 3 đến 4 ngày và lưới lọc mỗi 2 tuần. Tuyệt đối không để lưới lọc quá 2 tháng không vệ sinh vì dầu đặc sẽ rất khó xử lý. Bạn có thể đọc thêm bài viết mẹo bảo quản rau củ trong tủ lạnh lâu hỏng để bếp gọn gàng và dễ lau dọn hơn.
4 sai lầm khiến bếp ga nhanh hỏng
1. Dội nước lạnh lên bếp đang nóng. Nhiều người vừa tắt bếp đã dội nước để lau cho nhanh, nhưng sốc nhiệt làm mặt kính bếp dễ nứt, men kiềng bếp bong tróc và đầu đốt cong vênh. Luôn chờ bếp nguội hoàn toàn rồi mới vệ sinh.
2. Dùng búi sắt và hóa chất tẩy mạnh. Búi sắt cào xước mặt inox và mặt kính, tạo rãnh cho dầu mỡ bám chặt hơn về sau. Thuốc tẩy chứa clo mạnh có thể ăn mòn gioăng cao su và lớp men. Nước rửa chén, baking soda và giấm là đủ cho hầu hết trường hợp.
3. Ngâm đầu đốt và kiềng quá lâu hoặc lắp khi còn ướt. Ngâm qua đêm khiến kiềng sắt dễ gỉ, còn lắp đầu đốt khi còn ướt làm gas cháy không đều và có thể tắt giữa chừng khi nấu. Ngâm 20 đến 30 phút là đủ, sau đó lau khô trước khi lắp lại.
4. Quên kiểm tra dây gas và van gas. Nhiều gia đình chăm lau bếp nhưng không bao giờ kiểm tra dây gas, đến khi dây nứt, rò rỉ mới phát hiện. Theo khuyến nghị an toàn gas của cơ quan phòng cháy chữa cháy, dây gas nên thay sau 2 đến 3 năm sử dụng. Khi ngửi thấy mùi gas, tuyệt đối không bật công tắc điện hay bật lửa, hãy mở cửa thông gió và khóa van gas ngay, rồi gọi thợ kiểm tra.
An toàn gas: những điều không được quên
Vệ sinh bếp ga luôn gắn liền với an toàn gas. Ngoài việc khóa van trước khi vệ sinh, bạn cần nhớ: đặt bình gas ở nơi thoáng, thẳng đứng, cách bếp ít nhất 1 mét và tránh ánh nắng trực tiếp; không để vật dễ cháy như khăn, giấy gần bếp đang nấu; kiểm tra dây gas bằng nước xà phòng, nếu thấy bọt sủi lên là có rò rỉ. Trẻ nhỏ không được chơi gần khu vực bếp gas, và người lớn nên tập cho trẻ thói quen báo ngay khi ngửi thấy mùi gas lạ.
Đáy nồi chảo bám dầu cũng làm bếp bẩn nhanh hơn và tốn gas hơn, vì vậy hãy vệ sinh đáy nồi cùng lúc với vệ sinh bếp. Nếu đang chọn mua nồi chảo mới, bạn có thể tham khảo bài viết đánh giá 5 chảo chống dính cho gia đình để chọn loại chảo dễ vệ sinh và ít bám dầu.
Câu hỏi thường gặp
Bếp ga lửa cháy đỏ có nguy hiểm không?
Lửa đỏ thường do đầu đốt bị tắc hoặc gas cháy không hết, không gây nổ ngay nhưng tốn gas và sinh nhiều muội than bám nồi. Bạn nên khóa gas, để bếp nguội, tháo đầu đốt thông các lỗ phun gas bằng tăm và rửa sạch. Nếu sau khi vệ sinh lửa vẫn đỏ, hãy gọi thợ kiểm tra thay vì tự sửa.
Có nên dùng máy rửa chén để rửa lưới lọc hút mùi không?
Được, với lưới lọc kim loại không sơn. Bạn đặt lưới vào máy rửa chén ở chế độ rửa nồi, nước nóng sẽ làm tan dầu mỡ hiệu quả. Lưới có sơn hoặc than hoạt tính thì không được rửa bằng máy. Khi không chắc chắn, rửa tay bằng nước nóng và baking soda vẫn là cách an toàn nhất.
Vệ sinh bếp ga mất bao lâu?
Lau mặt bếp sau mỗi bữa chỉ mất 2 đến 3 phút. Một lần vệ sinh sâu cả bếp ga và máy hút mùi theo 7 bước trên mất khoảng 45 đến 60 phút, trong đó phần lớn là thời gian ngâm kiềng và lưới lọc.
Kết luận
Vệ sinh bếp ga và máy hút mùi không khó như nhiều người tưởng, chỉ cần khóa gas, để bếp nguội, ngâm rửa đúng cách và duy trì lịch vệ sinh đều đặn. Bảy bước trong bài viết dùng toàn dụng cụ sẵn có trong nhà, giúp bếp sạch dầu mỡ, lửa cháy xanh, tiết kiệm gas và an toàn hơn cho cả gia đình. Hãy bắt đầu ngay cuối tuần này với một giờ vệ sinh sâu, rồi duy trì thói quen lau bếp sau mỗi bữa nấu.
