Gia đình trẻ thường tiêu hết lương rồi mới tiết kiệm nên cuối tháng luôn thiếu trước hụt sau. Phương pháp chia thu nhập làm 6 quỹ giúp mỗi đồng lương đều có nhiệm vụ rõ ràng, từ chi tiêu thiết yếu, tiết kiệm dài hạn đến quỹ học tập và quỹ cho đi, mà vẫn giữ được một phần tiền để tận hưởng cuộc sống một cách lành mạnh.
- Chia lương ngay khi nhận được, theo tỷ lệ cố định cho 6 quỹ, thay vì đợi cuối tháng còn bao nhiêu mới tiết kiệm bấy nhiêu.
- Quỹ thiết yếu nên giữ dưới 55 phần trăm thu nhập, còn quỹ tự do tài chính phải được trích trước dù chỉ 10 phần trăm.
- Vợ chồng cần thống nhất tỷ lệ và cùng theo dõi chi tiêu hàng tuần để phương pháp không chỉ nằm trên giấy.
Vì sao chia 6 quỹ phù hợp với gia đình trẻ
Khi mới lập gia đình, thu nhập thường chưa cao nhưng khoản chi lại nhiều: tiền thuê nhà, ăn uống, đi lại, con nhỏ, hiếu hỉ và các khoản phát sinh bất ngờ. Nếu không có cấu trúc rõ ràng, tiền lương sẽ trôi theo cảm xúc mua sắm và những khoản chi nhỏ lẻ mà cuối tháng cộng lại thành con số lớn. Nhiều cặp vợ chồng chia sẻ rằng họ không tiêu hoang nhưng vẫn không dư được đồng nào, vì họ chưa từng chia tiền theo mục đích ngay từ đầu.
Phương pháp 6 quỹ ra đời để giải quyết đúng vấn đề này. Thay vì coi lương là một cục tiền chung để tiêu dần, bạn chia nó thành 6 phần có nhiệm vụ riêng. Mỗi quỹ chỉ được dùng đúng mục đích của nó. Nhờ đó, tiền thuê nhà không bị lấn sang tiền mua sắm, và tiền tiết kiệm không bị lấy đi để bù cho những buổi ăn ngoài vượt ngân sách. Theo phân tích của Báo Doanh Thu (baodoanhthu.com), điểm mạnh lớn nhất của phương pháp này không phải là tỷ lệ chuẩn, mà là thói quen chia tiền ngay khi lương về.
6 quỹ gồm những gì và tỷ lệ gợi ý
Quỹ thứ nhất là quỹ chi tiêu thiết yếu, chiếm khoảng 55 phần trăm thu nhập. Quỹ này trả tiền nhà, điện nước, ăn uống hàng ngày, đi lại, internet và các khoản bắt buộc khác. Đây là quỹ lớn nhất, nhưng bạn nên cố gắng giữ nó không vượt quá 55 phần trăm. Nếu quỹ này đã chiếm 70 đến 80 phần trăm, gia đình sẽ gần như không còn tiền cho tiết kiệm và học tập, và cần xem lại các khoản chi lớn như tiền thuê nhà hay chi phí ăn ngoài.
Quỹ thứ hai là quỹ tiết kiệm dài hạn hay quỹ tự do tài chính, chiếm khoảng 10 phần trăm. Đây là khoản tiền chỉ dùng để đầu tư sinh lời lâu dài, ví dụ gửi tiết kiệm, mua chứng chỉ quỹ, hoặc tích lũy cho mục tiêu lớn như mua nhà. Nguyên tắc quan trọng là không rút quỹ này cho chi tiêu hàng ngày, dù tháng đó thiếu tiền. Nếu bạn rút quỹ này thường xuyên, bạn sẽ không bao giờ xây được khoản tích lũy thật sự.
Quỹ thứ ba là quỹ tiết kiệm cho mục tiêu ngắn hạn và dự phòng, chiếm khoảng 10 phần trăm. Quỹ này khác với quỹ dài hạn ở chỗ nó dùng cho những mục tiêu có thể nhìn thấy trước, ví dụ mua xe máy mới, sửa nhà, sinh con, hoặc quỹ dự phòng 3 đến 6 tháng chi tiêu. Khi có việc đột xuất như xe hỏng hay người thân ốm, bạn lấy từ quỹ này thay vì vay mượn hay phá vỡ quỹ dài hạn.
Quỹ thứ tư là quỹ học tập và phát triển bản thân, chiếm khoảng 10 phần trăm. Vợ chồng trẻ nên dành tiền cho sách, khóa học, kỹ năng nghề nghiệp và sức khỏe tinh thần. Nhiều người coi đây là khoản có thể cắt đầu tiên khi thiếu tiền, nhưng thực tế đây là khoản đầu tư giúp tăng thu nhập về sau. Một khóa học nâng cao tay nghề có thể giúp bạn tăng lương cao hơn nhiều so với số tiền bỏ ra.
Hai quỹ còn lại là quỹ hưởng thụ, khoảng 10 phần trăm, và quỹ cho đi, khoảng 5 phần trăm. Quỹ hưởng thụ dùng cho du lịch, ăn ngon, xem phim, mua món đồ mình thích, giúp cuộc sống không trở nên quá khắt khe và dễ bỏ cuộc. Quỹ cho đi dùng để biếu tặng cha mẹ, giúp đỡ người thân và làm từ thiện. Khi cộng đủ 6 quỹ, tổng tỷ lệ là 100 phần trăm, và bạn có thể điều chỉnh vài phần trăm cho phù hợp hoàn cảnh gia đình mình.
Ví dụ cụ thể với gia đình thu nhập 20 triệu đồng
Hãy lấy ví dụ vợ chồng trẻ ở Thành phố Hồ Chí Minh có tổng thu nhập 20 triệu đồng mỗi tháng. Áp dụng tỷ lệ gợi ý, quỹ thiết yếu nhận 11 triệu đồng, quỹ tự do tài chính nhận 2 triệu đồng, quỹ tiết kiệm mục tiêu nhận 2 triệu đồng, quỹ học tập nhận 2 triệu đồng, quỹ hưởng thụ nhận 2 triệu đồng và quỹ cho đi nhận 1 triệu đồng. Ngay khi lương về, hai vợ chồng chuyển tiền vào 6 tài khoản hoặc 6 phong bì riêng, rồi mới bắt đầu chi tiêu.
Các bước bắt đầu từ tháng lương đầu tiên
Bước đầu tiên là ngồi lại với nhau và ghi ra tổng thu nhập thực nhận của cả hai vợ chồng, sau khi trừ các khoản bắt buộc. Đừng tính theo lương gross trên hợp đồng, hãy tính theo số tiền thực tế về tài khoản. Tiếp theo, liệt kê tất cả chi tiêu thiết yếu trong một tháng bình thường, dựa trên sao kê ngân hàng 3 tháng gần nhất thay vì ước đoán. Sao kê sẽ cho bạn thấy những khoản chi nhỏ mà bạn quên mất, ví dụ phí đăng ký ứng dụng hay tiền cà phê mỗi sáng.
Bước thứ hai là chọn tỷ lệ khởi điểm phù hợp với gia đình bạn, không nhất thiết đúng chuẩn 55-10-10-10-10-5 ngay từ đầu. Nếu quỹ thiết yếu của bạn đang chiếm 65 phần trăm, hãy bắt đầu với tỷ lệ đó nhưng cam kết giảm dần 2 phần trăm mỗi quý bằng cách cắt một khoản chi cụ thể. Quan trọng hơn là duy trì đủ 6 quỹ, dù quỹ tự do tài chính ban đầu chỉ có 5 phần trăm. Thói quen chia tiền quan trọng hơn tỷ lệ hoàn hảo.
Bước thứ ba là tự động hóa việc chia tiền. Ngay ngày nhận lương, hãy đặt lệnh chuyển khoản tự động sang các tài khoản riêng cho từng quỹ. Nếu dùng chung một tài khoản cho mọi việc, bạn rất dễ tiêu lấn sang quỹ khác mà không nhận ra. Nhiều ngân hàng hiện nay cho phép mở nhiều tài khoản phụ miễn phí, hoặc bạn có thể dùng ứng dụng ghi chép chi tiêu để theo dõi từng quỹ riêng biệt.
Những sai lầm thường gặp và cách sửa
Sai lầm thứ hai là không thống nhất giữa hai vợ chồng. Nếu một người chia quỹ nghiêm túc còn người kia vẫn tiêu tự do từ tài khoản chung, phương pháp sẽ không bao giờ hiệu quả. Cách sửa là cả hai cùng tham gia lập ngân sách và cùng có quyền quyết định. Mỗi người cũng nên có một khoản tiền tiêu vặt nhỏ riêng trong quỹ hưởng thụ để không cảm thấy mất tự do hoàn toàn.
Điều chỉnh 6 quỹ theo từng giai đoạn cuộc sống
Khi gia đình có con nhỏ, quỹ thiết yếu sẽ tăng lên vì tiền sữa, bỉm, khám bệnh và học phí. Lúc này bạn có thể tạm giảm quỹ hưởng thụ và quỹ học tập xuống vài phần trăm để bù cho quỹ thiết yếu, nhưng vẫn giữ nguyên quỹ tự do tài chính dù chỉ ở mức nhỏ. Điều quan trọng là không cắt hẳn quỹ tiết kiệm dài hạn, vì càng để lâu, sức mạnh của lãi kép càng giảm đi.
Khi thu nhập tăng lên, ví dụ từ 20 triệu đồng lên 30 triệu đồng, đừng tăng chi tiêu thiết yếu theo cùng tốc độ. Hãy giữ mức sống gần như cũ trong vài tháng và dồn phần tăng thêm vào quỹ tiết kiệm dài hạn và quỹ mục tiêu. Đây là bí quyết giúp nhiều gia đình trẻ tích lũy được khoản tiền lớn trong vài năm mà không cảm thấy thiếu thốn, vì họ không để lối sống phình to theo thu nhập.
Câu hỏi thường gặp
Thu nhập thấp dưới 15 triệu đồng có áp dụng được 6 quỹ không?
Có, nhưng tỷ lệ cần linh hoạt hơn. Khi thu nhập thấp, quỹ thiết yếu có thể chiếm 65 đến 70 phần trăm, và các quỹ còn lại chia phần còn lại với mức nhỏ hơn. Điều quan trọng là vẫn duy trì đủ 6 quỹ, dù mỗi quỹ chỉ có vài trăm nghìn đồng. Thói quen chia tiền sẽ giúp bạn quản lý tốt hơn khi thu nhập tăng lên về sau.
Có nên gộp quỹ tự do tài chính và quỹ tiết kiệm mục tiêu làm một không?
Không nên, vì hai quỹ này có mục đích khác nhau. Quỹ tự do tài chính là tiền không bao giờ rút ra để tiêu, chỉ dùng để đầu tư sinh lời lâu dài. Quỹ tiết kiệm mục tiêu là tiền bạn sẽ dùng trong tương lai gần cho những mục tiêu cụ thể. Gộp chung sẽ khiến bạn dễ rút cả tiền dài hạn khi cần mua một món đồ ngắn hạn.
Vợ chồng bất đồng về tỷ lệ thì giải quyết thế nào?
Hãy thử nghiệm tỷ lệ đã thống nhất trong một tháng rồi cùng đánh giá bằng số liệu thực tế, thay vì tranh luận theo cảm tính. Nếu một bên thấy quỹ hưởng thụ quá ít, hãy tăng nó lên 2 đến 3 phần trăm và giảm tương ứng ở quỹ khác, rồi thử lại tháng sau. Ngân sách gia đình là thỏa thuận sống, có thể điều chỉnh mỗi quý cho phù hợp với cả hai người.
Kết luận
Chia thu nhập làm 6 quỹ không phải là công thức thần kỳ giúp giàu lên ngay lập tức, mà là một hệ thống giúp gia đình trẻ kiểm soát dòng tiền và xây dựng thói quen tiết kiệm bền vững. Hãy bắt đầu ngay từ tháng lương tới: ghi ra thu nhập thực nhận, chia tiền ngay khi lương về, tự động hóa việc chuyển quỹ và họp tiền bạc mỗi tuần một lần. Khi mỗi đồng lương đều có nhiệm vụ rõ ràng, gia đình bạn sẽ bớt lo lắng về tiền bạc và có thêm nguồn lực cho những mục tiêu lớn hơn như mua nhà, nuôi con và tận hưởng cuộc sống một cách chủ động.
Đọc thêm trên Báo Doanh Thu: cách tiết kiệm 500 nghìn mỗi tháng cho người lương 8 triệu và cách lập quỹ dự phòng khẩn cấp cho gia đình để hoàn thiện hệ thống quản lý tiền của bạn.
Thông tin trên Báo Doanh Thu (baodoanhthu.com) mang tính chất tham khảo chuyên sâu và phân tích dữ liệu thị trường, không phải là lời khuyên ủy thác đầu tư tài chính.
