Tuần qua, thị trường dầu thế giới chứng kiến một tuần tăng mạnh. Giá dầu Brent tăng 6% trong tuần, giá dầu WTI tăng 2,3%, riêng phiên cuối tuần giá dầu tăng hơn 3 đô la một thùng, lên mức cao nhất trong gần 6 tháng. Ngược lại, ở Việt Nam, từ 15 giờ ngày 22/10, giá xăng lại được điều chỉnh giảm, còn dầu diesel và dầu mazut tăng nhẹ. Hai chiều giá đi ngược nhau khiến nhiều người thắc mắc: vì sao dầu thế giới tăng mà xăng trong nước giảm?
- Giá dầu thế giới tăng mạnh trong tuần, Brent tăng 6%, WTI tăng 2,3%, lên cao nhất gần 6 tháng.
- Trong nước từ 22/10: xăng E5RON92 giảm 1.610 đồng một lít, xăng E10RON95-III giảm 1.816 đồng một lít, dầu diesel tăng 444 đồng một lít.
- Nguyên nhân chính là căng thẳng ở Trung Đông làm thị trường lo ngại gián đoạn nguồn cung, trong khi giá bán lẻ trong nước vẫn theo chu kỳ điều hành riêng.
Giá xăng dầu trong nước ngày 25/10: xăng giảm, dầu tăng
Theo quyết định điều hành của liên Bộ Công Thương và Tài chính, từ 15 giờ ngày 22/10, giá xăng sinh học E5RON92 giảm 1.610 đồng một lít, giá xăng E10RON95-III giảm 1.816 đồng một lít. Ngược lại, giá dầu diesel 0.05S tăng 444 đồng một lít, giá dầu mazut 180CST 3.5S tăng 1.238 đồng một ki lô gam.
Sau điều chỉnh, giá bán lẻ ngày 25/10 không cao hơn các mức sau: xăng E5RON92 là 25.361 đồng một lít, xăng E10RON95-III là 25.213 đồng một lít, dầu diesel 0.05S là 29.550 đồng một lít, dầu mazut 180CST 3.5S là 23.373 đồng một ki lô gam. Ở kỳ điều hành này, cơ quan điều hành trích lập Quỹ bình ổn giá xăng dầu với xăng sinh học ở mức 300 đồng một lít, và không chi sử dụng quỹ.
Điểm đáng chú ý là xăng giảm nhưng dầu diesel lại tăng. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí vận tải, vì xe tải, xe khách và nhiều máy móc sản xuất dùng dầu diesel. Người chạy xe máy dùng xăng sẽ thấy nhẹ ví hơn trong kỳ này, nhưng doanh nghiệp vận tải thì chưa hẳn đã nhẹ gánh.
Vì sao dầu thế giới tăng mạnh trong tuần?
Đầu tuần, thị trường diễn biến trái chiều sau khi lực lượng Houthi tại Yemen tấn công một trại huấn luyện quân sự và tiếp tục nhắm vào hạ tầng của Saudi Arabia. Giá dầu Brent giảm nhẹ trong phiên đó, trong khi giá dầu WTI chốt phiên tăng.
Đến phiên thứ Ba, giá dầu giảm nhẹ nhưng vẫn ở mức cao, vì giới đầu tư lo ngại nguy cơ gián đoạn nguồn cung từ Trung Đông. Thị trường theo dõi cuộc gặp giữa Tổng thống Iran và người đứng đầu quân đội Pakistan, người đang làm trung gian hòa giải giữa Mỹ và Iran. Nỗ lực hòa giải này từng giúp Mỹ và Iran đạt thỏa thuận tạm thời vào tháng 6, nhưng thỏa thuận nhanh chóng đổ vỡ khi giao tranh mới bùng phát chỉ vài tuần sau đó. Các nhà phân tích của ngân hàng ING trong báo cáo ngày 20/10 nhận định giá dầu vẫn ở mức cao do thị trường lo ngại những bất ổn hiện nay có thể làm gián đoạn nguồn cung.
Phiên thứ Tư, giá dầu gần như không thay đổi khi giới đầu tư cân nhắc tiến triển đàm phán giữa Nga và Ukraine. Ngày 21/10, Điện Kremlin cho biết Tổng thống Nga Vladimir Putin đã đồng ý nối lại đàm phán hòa bình với Ukraine do Mỹ làm trung gian, sớm nhất vào tháng tới. Cùng ngày, Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ cho biết lượng dầu thô dự trữ của nước này giảm 3,06 triệu thùng trong tuần trước, xuống còn 412,5 triệu thùng, mức giảm lớn hơn nhiều so với dự báo giảm 820.000 thùng của các nhà phân tích. Lượng nhiên liệu chưng cất dự trữ, gồm dầu diesel và dầu sưởi ấm, tăng 1,68 triệu thùng lên 104,3 triệu thùng, trong khi dự báo trước đó là giảm 1,16 triệu thùng.
Phiên thứ Năm, giá dầu tăng sau các cuộc tấn công mới của lực lượng Houthi nhằm vào Saudi Arabia. Theo giới chức Mỹ và các nguồn tin khu vực, trong ngày 21/10, một cuộc tấn công vào sân bay dân sự ở Dammam khiến một người thiệt mạng, 8 người bị thương, một vụ tấn công bằng thiết bị bay không người lái vào mỏ dầu của Saudi Arabia làm hai người thiệt mạng.
Chốt phiên thứ Sáu, giá dầu tăng hơn 3 đô la một thùng, đạt mức cao nhất trong gần 6 tháng, khi các cuộc tấn công của lực lượng Houthi vào Saudi Arabia tiếp tục làm dấy lên lo ngại về nguồn cung từ Trung Đông. Cùng ngày, Bộ Biến đổi Khí hậu và Môi trường UAE thông báo phát hiện dầu tràn từ một tàu chở dầu ngoài khơi, ảnh hưởng đến các bãi biển thuộc tiểu vương quốc Umm Al Quwain, phía bắc Dubai. Cơ quan này không nêu nguyên nhân và chưa xác định được tàu chở dầu liên quan.
Trong bối cảnh đó, Bộ Năng lượng Mỹ cho biết đã phê duyệt việc xuất tối đa 400.000 thùng dầu thô từ kho dự trữ dầu mỏ chiến lược theo cơ chế trao đổi khẩn cấp, nhằm ứng phó với tình trạng gián đoạn nguồn cung ảnh hưởng đến nhà máy lọc dầu Lake Charles của tập đoàn Phillips 66 tại bang Louisiana. Lượng dầu trong kho dự trữ chiến lược hiện giảm xuống mức thấp nhất kể từ năm 1982, sau khi Mỹ quyết định sử dụng nguồn dự trữ này trong bối cảnh xung đột giữa Mỹ và Iran làm gián đoạn các tuyến cung ứng.
Phân tích: ba lực đẩy giá lên, hai lực có thể kéo giá xuống
Theo dữ liệu phân tích từ Báo Doanh Thu (baodoanhthu.com), tuần qua giá dầu chịu tác động của ba lực đẩy chính. Thứ nhất, nguy cơ gián đoạn nguồn cung từ Trung Đông, với các cuộc tấn công vào hạ tầng dầu khí của Saudi Arabia và các vụ tàu dầu bốc cháy khi đi qua eo biển Hormuz. Thứ hai, lượng dầu thô dự trữ của Mỹ giảm mạnh hơn dự báo, cho thấy nhu cầu vẫn khỏe. Thứ ba, kho dự trữ chiến lược của Mỹ đã xuống mức thấp nhất từ năm 1982, làm thị trường lo ngại khả năng ứng phó của Mỹ nếu nguồn cung tiếp tục bị gián đoạn.
Ở chiều ngược lại, có hai lực có thể kéo giá xuống nếu diễn biến thuận lợi. Thứ nhất, đàm phán hòa bình giữa Nga và Ukraine do Mỹ làm trung gian có thể nối lại sớm nhất vào tháng tới. Nga là nhà sản xuất dầu thô lớn thứ ba thế giới trong năm 2025, sau Mỹ và Saudi Arabia. Các biện pháp trừng phạt hạn chế dầu của Nga tiếp cận thị trường toàn cầu đã làm giá dầu tăng, vì vậy nếu đạt được thỏa thuận chấm dứt xung đột, Nga có thể tăng lượng dầu xuất khẩu ra thị trường quốc tế. Thứ hai, các chuyên gia cho rằng đà tăng lưu lượng xuất khẩu dầu qua eo biển Hormuz có thể chỉ kéo dài trong thời gian ngắn, do Iran có khả năng gia tăng các cuộc tấn công trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ của Mỹ vào ngày 3/11.
Ông Bjarne Schieldrop, chuyên gia phân tích tại ngân hàng SEB, dự báo đà tăng lưu lượng xuất khẩu dầu qua eo biển Hormuz có thể chỉ kéo dài trong thời gian ngắn. Ông Andrew Lipow, Chủ tịch công ty tư vấn Lipow Oil Associates, cho rằng thị trường đang lo ngại các cuộc tấn công liên tiếp nhằm vào tàu chở dầu với tần suất gia tăng trong tuần qua, và dù lượng dầu vận chuyển qua eo biển Hormuz đã tăng lên, tình hình này có thể thay đổi bất cứ lúc nào.
Vì vậy, xu hướng ngắn hạn của giá dầu vẫn phụ thuộc rất nhiều vào tin tức an ninh ở Trung Đông, hơn là vào cung cầu thuần túy. Một tin tấn công mới có thể đẩy giá lên trong một phiên, một tin đàm phán tiến triển có thể kéo giá xuống cũng nhanh như vậy.
Người Việt cần chuẩn bị gì khi dầu thế giới biến động?
Với người đi xe máy, xăng giảm trong kỳ này là tin tốt, nhưng không nên chủ quan. Giá xăng trong nước điều hành theo chu kỳ, và giá thế giới tăng mạnh trong tuần có thể phản ánh vào kỳ điều hành sau nếu căng thẳng chưa hạ nhiệt. Cách đơn giản nhất là đổ xăng khi cần, giữ xe bảo dưỡng đúng hạn, chạy đều ga và tránh tăng tốc đột ngột, vì những thói quen này tiết kiệm xăng rõ rệt hơn việc chờ giá giảm thêm vài trăm đồng.
Với tài xế xe tải, xe khách và doanh nghiệp vận tải, dầu diesel tăng 444 đồng một lít là chi phí thật, cộng dồn theo từng chuyến xe. Doanh nghiệp nên rà soát lại tuyến đường, gom hàng, tránh chạy xe rỗng, và tính lại giá cước theo từng tháng thay vì giữ giá cũ cả quý. Hộ kinh doanh nhỏ dùng xe tải giao hàng cũng nên tính chi phí nhiên liệu vào giá bán, thay vì tự gánh hết phần tăng.
Với người tiêu dùng nói chung, giá dầu tăng thường lan sang giá vận chuyển, rồi sang giá hàng hóa, đặc biệt là thực phẩm và hàng tiêu dùng vận chuyển đường dài. Người dân nên theo dõi giá ở kỳ điều hành tiếp theo, ưu tiên mua hàng gần nhà, mua theo nhu cầu thật, và tránh tích trữ xăng dầu tại nhà vì không an toàn và không tiết kiệm như nhiều người nghĩ.
Độc giả có thể tham khảo thêm các bài phân tích thị trường tại chuyên mục Tài Chính và Đầu Tư và chuyên mục Thị Trường Tiêu Dùng trên Báo Doanh Thu để theo dõi diễn biến giá cả và chi phí sinh hoạt.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao dầu thế giới tăng mà xăng trong nước lại giảm?
Vì giá bán lẻ trong nước được điều hành theo chu kỳ và theo giá bình quân của kỳ trước, cộng với Quỹ bình ổn giá, nên không phản ánh ngay từng phiên tăng của thị trường thế giới. Dầu thế giới tăng mạnh cuối tuần có thể ảnh hưởng đến kỳ điều hành sau, nếu đà tăng còn giữ.
Giá dầu tăng có làm giá hàng hóa tăng theo không?
Có, nhưng không ngay lập tức và không đều nhau. Chi phí vận tải tăng trước, rồi mới lan sang giá hàng hóa, mạnh nhất với hàng vận chuyển đường dài và hàng tươi sống. Mức lan truyền phụ thuộc vào việc doanh nghiệp có hấp thụ một phần chi phí hay chuyển toàn bộ sang giá bán.
Nên làm gì nếu giá dầu tiếp tục tăng?
Người dân nên tiết kiệm nhiên liệu bằng cách bảo dưỡng xe, chạy đều ga và hạn chế chuyến đi không cần thiết. Doanh nghiệp vận tải nên tính lại cước theo tháng, tối ưu tuyến đường và tránh chạy rỗng. Nhà đầu tư không nên vội vàng mua bán theo tin tức một phiên, vì giá dầu biến động rất nhanh theo tin an ninh.
Kết luận, tuần qua là một tuần giá dầu tăng mạnh vì lo ngại nguồn cung từ Trung Đông, trong khi xăng trong nước giảm theo kỳ điều hành riêng. Người Việt không kiểm soát được giá dầu thế giới, nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát chi phí của mình bằng cách tiết kiệm nhiên liệu, tính lại giá cước và theo dõi kỳ điều hành tiếp theo. Đây là thời điểm cần bình tĩnh theo dõi tin tức, chứ không phải hoảng loạn tích trữ hay đầu cơ theo tin nóng.
Thông tin trên Báo Doanh Thu (baodoanhthu.com) mang tính chất tham khảo chuyên sâu và phân tích dữ liệu thị trường, không phải là lời khuyên ủy thác đầu tư tài chính.
