Pickleball là môn thể thao dùng vợt đang lan nhanh ở Việt Nam trong hai năm gần đây, từ các sân ngoài trời ở công viên đến những câu lạc bộ trong nhà ở Hà Nội và TP.HCM. Điểm hấp dẫn của pickleball là người chưa từng chơi thể thao vợt vẫn có thể học trong một buổi, vận động vừa sức và chơi được theo nhóm. Bài viết này hướng dẫn người mới luật cơ bản, cách chọn dụng cụ, bốn kỹ thuật đầu tiên cần tập, cùng cách tìm sân và phòng tránh chấn thương.
3 điều cần nhớ
- Nắm chắc vùng kitchen, quy tắc hai lần nảy bóng và cách tính điểm trước khi ra sân, vì đây là ba điểm khác biệt lớn nhất của pickleball so với tennis hay cầu lông.
- Người mới nên chọn vợt nhẹ, mặt vợt rộng và giày đế bằng chuyên sân, không cần đầu tư vợt đắt tiền ngay từ buổi đầu.
- Tập kỹ bốn động tác giao bóng, dink, volley và drive theo thứ tự từ dễ đến khó, khởi động kỹ để tránh đau khuỷu tay và đầu gối.
Pickleball là gì và vì sao đang hot ở Việt Nam
Pickleball là môn thể thao dùng vợt kết hợp yếu tố của tennis, cầu lông và bóng bàn. Người chơi dùng một chiếc vợt mặt đặc, không có dây, để đánh một quả bóng nhựa có nhiều lỗ qua chiếc lưới thấp. Sân pickleball nhỏ hơn nhiều so với sân tennis, mỗi chiều chỉ khoảng 13,4 mét dài và 6,1 mét rộng, nên người chơi không phải chạy nhiều mà vẫn vận động liên tục.
Theo phân tích của Báo Doanh Thu (baodoanhthu.com), pickleball bùng nổ ở Việt Nam nhờ ba lý do: rào cản học rất thấp, người chưa từng cầm vợt vẫn giao bóng và đánh qua lại được sau khoảng một giờ; phù hợp nhiều lứa tuổi nên dễ rủ bạn bè và gia đình cùng chơi; chi phí vào môn thấp, chỉ cần một chiếc vợt cơ bản và vài quả bóng là ra sân được.
Pickleball cũng mang tính xã hội cao: các trận đấu đôi phổ biến, nhiều sân tổ chức chơi theo khung giờ mở và xếp cặp ngẫu nhiên nên người mới không lo bị bỏ rơi. Nếu bạn đã quen các môn vợt khác, có thể tham khảo thêm hướng dẫn chơi tennis cho người mới hoặc hướng dẫn chơi cầu lông cho người mới của Báo Doanh Thu để chọn môn phù hợp thể lực.
Luật cơ bản cần nắm trước khi ra sân
Luật pickleball không phức tạp, nhưng có vài quy tắc đặc thù mà người mới hay nhầm. Nắm chắc trước khi chơi sẽ giúp bạn không bị lúng túng ở những điểm đầu tiên.
- Sân và lưới: Sân dài khoảng 13,4 mét, rộng 6,1 mét, chia đôi bởi lưới cao khoảng 91 cm ở hai đầu và 86 cm ở giữa. Hai bên lưới là vùng kitchen, mỗi bên sâu khoảng 2,1 mét tính từ lưới.
- Vùng kitchen (non-volley zone): Đây là vùng cấm đánh bóng trên không. Bạn không được volley khi chân đang đứng trong vùng này hoặc chạm vạch của nó. Muốn đánh volley gần lưới, bạn phải đứng sau vạch kitchen. Quy tắc này nhằm tránh những cú đập quá mạnh ngay sát lưới.
- Giao bóng: Giao bóng phải thực hiện bằng động tác dưới tay, bóng ở vị trí thấp hơn thắt lưng, và phải đưa bóng chéo sang ô giao bóng của đối phương. Bóng giao không được chạm vùng kitchen.
- Quy tắc hai lần nảy: Sau khi giao bóng, bên nhận phải để bóng nảy một lần mới được đánh trả, và bên giao cũng phải để bóng nảy một lần ở cú đánh tiếp theo. Chỉ từ cú đánh thứ ba trở đi mới được volley. Quy tắc này kéo dài pha bóng và giảm lợi thế của bên giao bóng.
- Cách tính điểm: Trận đấu thường chơi đến 11 điểm, bên thắng phải hơn đối thủ ít nhất 2 điểm. Chỉ bên đang giao bóng mới ghi được điểm; nếu bên giao bóng thua pha bóng, quyền giao bóng chuyển sang đối thủ mà không mất điểm.
Ảnh minh họa: Cận cảnh cách cầm vợt và quả bóng pickleball có lỗ khi thực hiện cú dink nhẹ gần lưới.
Cách chọn vợt, giày và bóng cho người mới
Dụng cụ pickleball không đắt, nhưng chọn sai sẽ khiến buổi chơi đầu tiên kém vui. Người mới nên ưu tiên sự thoải mái và dễ điều khiển thay vì chạy theo vợt chuyên nghiệp.
- Vợt: Chọn vợt có trọng lượng khoảng 200 đến 230 gram, mặt vợt rộng để dễ trúng bóng. Chất liệu mặt vợt sợi thủy tinh hoặc polymer là đủ cho người mới, cho cảm giác bóng mềm và dễ kiểm soát. Cán vợt nên vừa tay, không quá to gây mỏi cổ tay. Giá tham khảo cho vợt người mới khoảng 800 nghìn đến 2,5 triệu đồng; chưa cần mua vợt carbon đắt tiền khi chưa biết mình có gắn bó lâu dài hay không.
- Giày: Dùng giày thể thao đế bằng, bám sân tốt, loại giày sân tennis hoặc giày court là phù hợp nhất. Không nên mang giày chạy bộ đế dày và cao gót, vì loại giày này dễ lật cổ chân khi di chuyển ngang, đổi hướng đột ngột. Giày vừa chân, ôm gót sẽ giúp bạn tự tin di chuyển trong vùng kitchen.
- Bóng: Bóng pickleball là bóng nhựa có nhiều lỗ, có hai loại cho sân trong nhà và ngoài trời. Bóng ngoài trời nặng và cứng hơn một chút để chống gió. Người mới nên mua vài quả bóng cùng loại với sân mình hay chơi, giá tham khảo khoảng 100 đến 200 nghìn đồng một quả.
Nhiều sân cho thuê vợt giá rẻ, nên buổi đầu bạn có thể thuê thử vài loại vợt khác nhau trước khi quyết định mua.
4 kỹ thuật đầu tiên cần tập
Người mới không cần học nhiều kỹ thuật cùng lúc. Bốn động tác dưới đây là nền tảng, tập theo thứ tự từ dễ đến khó sẽ giúp bạn nhanh chóng chơi được trận đầu tiên.
1. Giao bóng: Đứng sau vạch cuối sân, một tay thả bóng, tay kia vung vợt từ dưới lên, đánh bóng chéo sang ô đối diện ở vị trí thấp hơn thắt lưng. Người mới nên tập giao bóng sâu vào cuối sân đối phương, vì bóng sâu khiến đối thủ khó tấn công ngay.
2. Dink: Là cú đánh nhẹ, đưa bóng vừa qua lưới và rơi vào vùng kitchen của đối phương. Khi tập dink, giữ cổ tay thả lỏng, mặt vợt hơi ngửa và dùng lực từ vai chứ không phải cổ tay. Hãy tập dink với bạn chơi bằng cách đứng hai bên lưới và đánh qua lại càng nhiều càng tốt.
3. Volley: Là cú đánh bóng trên không, không để bóng chạm đất. Lưu ý: không được volley khi đang đứng trong vùng kitchen. Khi volley, giữ vợt trước mặt, động tác ngắn gọn, dùng lực đẩy từ cơ thể thay vì vung vợt mạnh.
4. Drive: Là cú đánh mạnh từ cuối sân, thường dùng khi đối phương đưa bóng cao. Drive cần xoay hông và vai, vung vợt từ thấp lên cao. Người mới nên ưu tiên đánh bóng vào sân với lực vừa phải trước khi tăng dần sức mạnh, tránh lỗi đánh bóng ra ngoài.
Ảnh minh họa: Người mới tập volley cùng bạn chơi trên sân ngoài trời, giữ vợt trước mặt và động tác ngắn gọn.
Tìm sân và chi phí tham khảo
Hiện nay các thành phố lớn như Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng và Hải Phòng đều có nhiều sân pickleball, từ sân ngoài trời trong công viên đến sân trong nhà có mái che. Bạn có thể tìm sân qua các nhóm cộng đồng pickleball trên mạng xã hội, nơi người chơi thường chia sẻ lịch sân trống và rủ nhau chơi theo khung giờ. Nhiều sân cho thuê theo giờ, giá tham khảo khoảng 100 đến 250 nghìn đồng một giờ tùy khung giờ cao điểm hay thấp điểm và tùy khu vực.
Nếu chưa có nhóm chơi, hãy tham gia các buổi chơi mở dành cho người mới, nơi ban tổ chức xếp cặp ngẫu nhiên và hướng dẫn luật cơ bản. Chi phí buổi chơi mở thường đã gồm tiền sân và bóng. Để duy trì thói quen vận động, bạn có thể tham khảo thêm lịch tập chạy bộ 8 tuần cho người mới nhằm kết hợp nhiều môn thể thao, tránh nhàm chán.
Lưu ý tránh chấn thương
Pickleball được xem là môn thể thao ít chấn thương nặng, nhưng người mới vẫn có thể gặp các vấn đề nếu chủ quan. Ba nhóm chấn thương phổ biến nhất là đau khuỷu tay do cầm vợt sai cách và vung vợt quá sức, đau đầu gối do di chuyển đột ngột và trượt ngã, cùng căng cơ bắp chân khi không khởi động kỹ.
Trước mỗi buổi chơi, hãy dành 5 đến 10 phút khởi động: xoay khớp cổ tay, khuỷu tay, vai, gối và cổ chân, sau đó chạy nhẹ hoặc bước nhanh vài vòng quanh sân. Trong khi chơi, nếu thấy đau nhói ở khuỷu tay hay đầu gối, hãy dừng lại ngay thay vì cố chơi tiếp. Sau buổi chơi, giãn cơ nhẹ và bổ sung nước đầy đủ. Người có tiền sử đau khớp gối hoặc cổ tay nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi chơi thường xuyên, và cân nhắc dùng băng bảo vệ khuỷu tay hoặc đầu gối trong những buổi đầu.
Câu hỏi thường gặp
Người chưa từng chơi thể thao vợt có học pickleball được không?
Được. Sân nhỏ và bóng bay chậm hơn tennis nên người mới dễ làm quen, hầu hết có thể giao bóng và đánh qua lại sau buổi tập đầu tiên nếu được hướng dẫn luật cơ bản.
Chơi pickleball có tốn nhiều sức như tennis không?
Ít hơn đáng kể. Sân pickleball chỉ bằng khoảng một phần tư sân tennis, người chơi di chuyển quãng ngắn và có nhiều pha bóng nhẹ gần lưới, phù hợp cả người trung niên muốn vận động vừa sức.
Nên mua vợt đắt tiền ngay từ đầu không?
Không cần. Vợt tầm 800 nghìn đến 2,5 triệu đồng đã đủ tốt cho người mới. Hãy chơi thử vài tháng bằng vợt thuê hoặc vợt cơ bản để hiểu phong cách của mình rồi mới đầu tư vợt cao cấp.
Kết luận
Pickleball là lựa chọn lý tưởng cho người muốn bắt đầu một môn thể thao vợt mà không mất nhiều tháng học kỹ thuật cơ bản. Chỉ cần nắm luật chơi, chuẩn bị vợt nhẹ và giày phù hợp, tập thuần thục bốn kỹ thuật giao bóng, dink, volley và drive, bạn đã có thể tự tin tham gia những trận đấu đầu tiên. Hãy bắt đầu bằng các buổi chơi mở, khởi động kỹ mỗi lần ra sân và lắng nghe cơ thể để tránh chấn thương.
