Tennis là môn thể thao vừa rèn sức bền, vừa luyện sự tập trung, lại phù hợp với mọi lứa tuổi — nhưng nhiều người mới e ngại vì tưởng cần kỹ thuật phức tạp và trang bị đắt đỏ. Thực tế, bạn chỉ cần một cây vợt phù hợp, một đôi giày đúng chuẩn và vài buổi tập nền tảng là đã có thể ra sân đánh rally cơ bản. Bài viết hướng dẫn từng bước cho người bắt đầu từ con số 0.
- Điểm mấu chốt 1: Người mới nên chọn vợt nhẹ (260–280g), mặt vợt lớn (100–110 inch vuông) và giày tennis đế phẳng chuyên dụng — đừng dùng giày chạy bộ ra sân vì dễ trượt và lật cổ chân.
- Điểm mấu chốt 2: Chỉ cần nắm 3 quy tắc cơ bản là chơi được ngay: giao bóng vào ô chéo sân, bóng nảy một lần vẫn được đánh trả, và thắng khi hơn đối thủ 2 điểm ở các mốc 15–30–40.
- Điểm mấu chốt 3: Cầm vợt đúng cách (kiểu Eastern) và khởi động kỹ cổ tay, khớp gối trước mỗi buổi tập là hai "tấm khiên" quan trọng nhất giúp người mới tránh chấn thương trong 3 tháng đầu.
Chọn vợt tennis cho người mới: đừng mua vợt của tay vợt chuyên nghiệp
Sai lầm phổ biến nhất của người mới là mua cây vợt giống thần tượng — nặng, mặt vợt nhỏ, dây căng — rồi phát hiện mình không đánh nổi quá 20 phút. Vợt của tay vợt chuyên nghiệp được thiết kế cho người có kỹ thuật hoàn thiện và thể lực sung mãn, hoàn toàn ngược với nhu cầu của người mới.
Người bắt đầu nên ưu tiên ba tiêu chí sau. Thứ nhất, trọng lượng 260–280g (chưa dây): vợt nhẹ giúp vung tay dễ dàng, giảm áp lực lên cổ tay và khuỷu tay trong giai đoạn cơ tay còn yếu. Thứ hai, mặt vợt lớn từ 100 đến 110 inch vuông: "điểm ngọt" rộng hơn đồng nghĩa với việc bạn vẫn đánh trúng bóng tốt ngay cả khi tiếp xúc chưa chuẩn. Thứ ba, cán vợt vừa tay: cầm thử sao cho giữa các đầu ngón tay và lòng bàn tay còn khe hở khoảng một đốt ngón tay trỏ là vừa.
Về giá cả, các dòng vợt entry-level của những thương hiệu phổ biến tại Việt Nam thường dao động 1,5–3 triệu đồng — hoàn toàn đủ dùng cho 1–2 năm đầu. Đừng vội đầu tư vợt 6–8 triệu khi chưa biết mình có gắn bó lâu dài với môn này hay không. Khi đã đánh ổn định và muốn nâng cấp, bạn sẽ hiểu rõ mình cần vợt nặng hơn hay nhẹ hơn dựa trên cảm nhận thực tế, thay vì nghe theo quảng cáo.
Chọn giày: món đồ nhiều người mới xem nhẹ nhất
Nếu chỉ được đầu tư nghiêm túc vào một món đồ, hãy chọn giày chứ không phải vợt. Tennis đòi hỏi di chuyển ngang, dừng đột ngột và đổi hướng liên tục — những chuyển động mà giày chạy bộ (thiết kế cho chuyển động tiến thẳng) không hỗ trợ tốt. Dùng giày chạy bộ ra sân tennis làm tăng nguy cơ trượt ngã và lật cổ chân đáng kể.
Giày tennis chuẩn có ba đặc điểm nhận diện: đế phẳng với rãnh bám đa hướng (herringbone hoặc tương tự), phần thân giày ôm chắc mu bàn chân để chống lật khi đổi hướng, và đệm gót đủ dày để hấp thụ lực khi bật nhảy giao bóng. Với sân cứng phổ biến ở Việt Nam, hãy chọn đế cao su bền, tránh đế quá mềm mòn nhanh. Giá một đôi giày tennis entry-level chính hãng khoảng 1,2–2,5 triệu đồng — khoản đầu tư xứng đáng cho sự an toàn của đôi chân bạn.
Luật tennis cơ bản: chỉ cần nhớ 3 điều là chơi được
Luật tennis đầy đủ rất dài, nhưng để chơi giao lưu với bạn bè, bạn chỉ cần nắm ba quy tắc cốt lõi sau.
Quy tắc 1 — Giao bóng vào ô chéo sân. Người giao bóng đứng sau vạch cuối sân, tung bóng và đánh sang ô giao bóng chéo phía đối diện. Bóng phải qua lưới và nảy trong ô quy định mới tính hợp lệ. Giao bóng hỏng hai lần liên tiếp thì mất điểm đó.
Quy tắc 2 — Bóng được nảy một lần. Sau khi đối thủ đánh sang, bạn được phép để bóng nảy một lần trên sân mình rồi mới đánh trả (đánh volley không cho nảy cũng được nhưng khó hơn, để sau). Nếu bóng nảy hai lần hoặc bay ra ngoài vạch biên mà bạn không chạm vào, bạn mất điểm.
Quy tắc 3 — Cách tính điểm 15–30–40. Mỗi pha thắng được tính 15, 30, 40 rồi thắng game. Nếu cả hai cùng 40 điểm (deuce), bên nào thắng 2 pha liên tiếp mới thắng game. Thắng 6 game (hơn đối thủ ít nhất 2 game) thì thắng set. Nghe phức tạp nhưng sau 2–3 buổi chơi bạn sẽ thuộc lòng một cách tự nhiên.
Phân tích từ Báo Doanh Thu (baodoanhthu.com): rào cản tâm lý "luật khó" là lý do số một khiến người Việt ngại thử tennis, trong khi thực tế 90% các buổi chơi phong trào chỉ dùng ba quy tắc trên. Đừng để sự hoàn hảo về luật lệ cản trở niềm vui ra sân — luật chi tiết bạn sẽ học dần qua từng trận. Xem thêm các hướng dẫn thể thao cho người mới để chọn môn phù hợp với thể trạng của mình.
Kỹ thuật cầm vợt và cú forehand đầu tiên
Cách cầm vợt phổ biến và dễ học nhất cho người mới là kiểu Eastern forehand: đặt lòng bàn tay lên mặt vợt rồi trượt xuống cán, sao cho khớp đốt thứ hai của ngón trỏ nằm trên mặt phẳng của cán vợt. Cảm giác đúng là khi bạn có thể "bắt tay" với cán vợt một cách tự nhiên, không gồng cứng cổ tay.
Cú forehand cơ bản gồm 4 nhịp. Nhịp 1 — chuẩn bị: đứng nghiêng người, vợt đưa ra sau ngang vai, mắt nhìn bóng. Nhịp 2 — vung vợt: xoay hông và vai đưa vợt về phía trước, giữ cổ tay cố định, điểm tiếp xúc bóng ở ngang hông và phía trước cơ thể. Nhịp 3 — đánh xuyên bóng: đừng "quật" bóng mà hãy nghĩ đến việc đẩy vợt xuyên qua điểm tiếp xúc theo hướng mục tiêu. Nhịp 4 — kết thúc: để vợt tự nhiên vung qua vai đối diện, cơ thể xoay theo.
Bài tập hiệu quả nhất cho người mới là "đánh bóng nảy tường": đứng cách tường 3–4m, đánh forehand nhẹ để bóng nảy tường rồi nảy đất một lần trước khi đánh tiếp. Mục tiêu đầu tiên không phải đánh mạnh mà là đánh trúng 10 pha liên tiếp — sự ổn định quan trọng hơn sức mạnh trong 3 tháng đầu. Khi đã đều tay, hãy tập với bạn ở cự ly gần, cả hai cùng đánh nhẹ để bóng qua lại càng lâu càng tốt.
Khởi động và phòng tránh chấn thương cổ tay, khớp gối
Hai chấn thương phổ biến nhất ở người mới chơi tennis là đau khuỷu tay/cổ tay (do cầm vợt sai và vung tay quá sức) và đau khớp gối (do dừng đột ngột, đổi hướng sai tư thế). Cả hai đều phòng tránh được bằng khởi động đúng cách.
- Bước 1 — Làm nóng toàn thân 5 phút: chạy nhẹ quanh sân, nâng cao đùi, đá gót chạm mông để tăng nhịp tim và làm ấm cơ bắp.
- Bước 2 — Xoay khớp 3 phút: xoay cổ tay, khuỷu tay, vai mỗi bên 10 vòng; xoay hông, gối và cổ chân để bôi trơn các khớp chịu tải khi di chuyển.
- Bước 3 — Giãn cơ động 3 phút: vung tay qua lại, bước chân dài kết hợp xoay thân — mô phỏng chuyển động đánh bóng ở cường độ nhẹ.
- Bước 4 — Đánh khởi động 5–10 phút: bắt đầu bằng những cú đánh nhẹ ở cự ly gần (mini-tennis trong ô giao bóng) trước khi lùi ra đánh đủ sân.
- Bước 5 — Hạ nhiệt sau buổi tập: đi bộ thả lỏng 3 phút và giãn cơ tĩnh (giữ mỗi động tác 20–30 giây) cho bắp chân, đùi và vai để giảm đau nhức hôm sau.
Nguyên tắc vàng: nếu thấy đau nhói ở cổ tay hoặc đầu gối, dừng ngay lập tức — đừng cố "đánh qua cơn đau". Người mới thường chấn thương vì ham đánh quá lâu trong buổi tập đầu tiên; hãy giới hạn 45–60 phút cho 4–6 buổi đầu, tăng dần khi cơ thể đã quen tải.
Câu hỏi thường gặp
Người mới nên tập tennis một mình hay thuê huấn luyện viên?
Nên có ít nhất 4–6 buổi với huấn luyện viên hoặc người chơi có kinh nghiệm để sửa tư thế cầm vợt và cú đánh ngay từ đầu. Tư thế sai hình thành trong 3 tháng đầu rất khó sửa về sau và là nguyên nhân chính gây chấn thương mãn tính.
Đánh tennis có tốn kém không?
Chi phí khởi đầu khoảng 3–5,5 triệu đồng cho vợt và giày entry-level, cộng phí sân 100.000–250.000 đồng/giờ tùy khu vực (chia đôi nếu đánh đôi). So với gym hay golf, tennis là môn thể thao có chi phí duy trì khá hợp lý tại Việt Nam.
Bao lâu thì người mới đánh rally được?
Với 2 buổi/tuần và tập đúng phương pháp, hầu hết người mới đánh rally cơ bản (qua lại 5–10 pha) sau 4–6 tuần. Đừng nản nếu 2 tuần đầu bóng bay tứ tung — đó là giai đoạn bình thường mà mọi tay vợt đều trải qua.
Kết luận
Tennis không phải môn thể thao của riêng giới thượng lưu hay vận động viên chuyên nghiệp — đó là môn chơi của bất kỳ ai sẵn sàng ra sân với một cây vợt vừa tay và tinh thần kiên nhẫn. Hãy bắt đầu bằng việc chọn đúng vợt nhẹ, đầu tư một đôi giày tử tế, học ba quy tắc cơ bản và kiên trì với bài tập nảy tường mỗi tuần. Vài tháng nữa, khi bạn tự tin đứng cuối sân tung ra cú giao bóng đầu tiên, bạn sẽ hiểu vì sao hàng triệu người trên thế giới "nghiện" môn thể thao này. Theo dõi chuyên mục thể thao trên Báo Doanh Thu để có thêm nhiều hướng dẫn tập luyện cho người mới bắt đầu.
