Đứng trước quầy sữa tươi, nhiều gia đình băn khoăn không biết nên chọn sữa thanh trùng hay sữa tiệt trùng, vì hai loại sữa này có hạn dùng và cách bảo quản rất khác nhau. Bài viết này giúp bạn phân biệt rõ hai loại sữa, đọc đúng hạn dùng và bảo quản sữa sau khi mở nắp sao cho an toàn.
- Sữa thanh trùng giữ hương vị tươi hơn nhưng hạn dùng ngắn và bắt buộc bảo quản lạnh liên tục.
- Sữa tiệt trùng hạn dùng dài, tiện mang đi và dự trữ, nhưng cần kiểm tra kỹ bao bì trước khi dùng.
- Sau khi mở nắp, cả hai loại sữa đều cần đậy kín, để ngăn mát và dùng hết trong thời gian khuyến nghị.
Sữa thanh trùng và sữa tiệt trùng khác nhau như thế nào
Sữa thanh trùng là sữa được xử lý ở nhiệt độ vừa phải trong thời gian ngắn để giảm vi khuẩn gây hại nhưng vẫn giữ được nhiều hương vị tự nhiên của sữa tươi. Vì xử lý nhẹ, sữa thanh trùng thường có hạn dùng chỉ từ 7 đến 10 ngày, đôi khi ngắn hơn tùy nhà sản xuất, và bắt buộc phải giữ lạnh từ lúc sản xuất đến lúc uống. Nếu để sữa thanh trùng ở nhiệt độ phòng quá lâu, sữa rất nhanh bị chua và hỏng, dù hạn dùng trên bao bì vẫn còn.
Sữa tiệt trùng là sữa được xử lý ở nhiệt độ cao trong thời gian rất ngắn, sau đó đóng vào hộp kín vô trùng. Nhờ vậy, sữa tiệt trùng chưa mở nắp có thể để ở nhiệt độ phòng trong nhiều tháng, thường từ 6 đến 9 tháng, rất tiện cho gia đình muốn dự trữ hoặc mang đi du lịch. Tuy nhiên, hương vị của sữa tiệt trùng có thể hơi khác sữa tươi mới vắt, và một số người cảm nhận sữa có mùi nấu nhẹ hơn sữa thanh trùng. Đây là đặc điểm bình thường của quá trình xử lý nhiệt cao, không phải dấu hiệu sữa kém chất lượng.
Về dinh dưỡng, cả hai loại sữa đều cung cấp canxi, protein và các vitamin có trong sữa. Sự khác biệt về dinh dưỡng giữa hai loại không lớn đến mức gia đình phải lo lắng quá mức. Điều quan trọng hơn là chọn loại sữa phù hợp với thói quen của nhà mình. Theo phân tích của Báo Doanh Thu (baodoanhthu.com), gia đình uống sữa mỗi ngày, nhà gần siêu thị và có tủ lạnh tốt sẽ hợp với sữa thanh trùng, còn gia đình uống không đều, hay đi công tác hoặc muốn dự trữ thì sữa tiệt trùng sẽ tiện hơn và ít lãng phí hơn.
Ngoài hai loại trên, bạn còn gặp sữa tươi có đường, sữa tươi không đường, sữa tách béo và sữa nguyên kem. Sữa có đường phù hợp với trẻ em thích vị ngọt, nhưng người lớn muốn kiểm soát cân nặng nên ưu tiên sữa không đường. Sữa tách béo ít chất béo hơn, còn sữa nguyên kem béo ngậy hơn và thường được trẻ nhỏ hoặc người cần tăng cân lựa chọn. Khi mua cho cả gia đình, hãy đọc kỹ bảng thành phần để biết lượng đường và chất béo trong mỗi hộp, thay vì chỉ nhìn vào chữ tươi ngon trên bao bì.
Cách đọc hạn dùng và kiểm tra sữa trước khi mua
Hạn dùng trên hộp sữa thường ghi ngày sản xuất và ngày hết hạn, hoặc chỉ ghi hạn sử dụng đến ngày cụ thể. Với sữa thanh trùng, bạn nên chọn hộp có ngày sản xuất mới nhất và còn ít nhất 5 ngày hạn dùng, để gia đình kịp uống hết mà không phải bỏ đi. Với sữa tiệt trùng, bạn vẫn nên chọn hộp còn hạn dài, tránh mua hộp đã gần hết hạn chỉ vì được giảm giá, trừ khi bạn chắc chắn sẽ uống hết trong vài ngày tới.
Khi mua sữa thanh trùng, hãy lấy hộp ở sâu bên trong tủ lạnh của siêu thị, vì đó là nơi nhiệt độ ổn định nhất. Tránh lấy hộp ở cửa tủ hoặc hộp đã bị móp, phồng, rách bao bì. Với sữa tiệt trùng, hãy kiểm tra hộp không bị phồng, không bị rò rỉ, không có vết thủng và nắp còn nguyên niêm phong. Nếu hộp sữa bị phồng bất thường hoặc có mùi lạ ngay khi mở, bạn không nên cố uống mà hãy bỏ đi để đảm bảo an toàn.
Một thói quen tốt là mua sữa theo lượng uống thực tế của gia đình trong một tuần. Ví dụ, gia đình chị Thu ở quận Tân Phú có hai con nhỏ, mỗi ngày uống khoảng 1 lít sữa, nên chị mua 7 hộp sữa thanh trùng loại 1 lít mỗi tuần, chia làm hai lần mua để sữa luôn mới. Ngược lại, gia đình chỉ có hai vợ chồng, mỗi tuần uống khoảng 3 lít, nên mua sữa tiệt trùng loại 1 lít và để ở nơi thoáng mát, khi nào uống mới mở hộp. Mua vừa đủ giúp sữa luôn tươi và tránh lãng phí tiền vì phải đổ sữa hỏng.
Hướng dẫn từng bước chọn và bảo quản sữa tươi
- Xác định thói quen uống sữa của gia đình. Ghi lại mỗi ngày gia đình uống bao nhiêu sữa, ai uống sữa có đường, ai uống sữa không đường, và có ai không dung nạp lactose hay không. Thói quen này quyết định bạn nên mua sữa thanh trùng hay sữa tiệt trùng, mua hộp lớn hay hộp nhỏ.
- Chọn loại sữa phù hợp và đọc kỹ nhãn. Đọc thành phần, hạn dùng, hướng dẫn bảo quản và tên nhà sản xuất trên bao bì. Ưu tiên sản phẩm có thông tin rõ ràng, bao bì nguyên vẹn và được bảo quản đúng điều kiện tại cửa hàng, đặc biệt là sữa thanh trùng phải nằm trong tủ lạnh.
- Vận chuyển sữa về nhà đúng cách. Sau khi mua sữa thanh trùng, hãy mang về nhà càng sớm càng tốt, tránh để sữa trong cốp xe nắng nóng quá 30 phút. Nếu đi chợ xa, bạn có thể mang theo túi giữ nhiệt hoặc mua sữa vào cuối buổi đi chợ để sữa không phải chờ lâu ngoài trời.
- Bảo quản sữa chưa mở nắp đúng nơi. Sữa thanh trùng chưa mở nắp phải để ngăn mát tủ lạnh ở nhiệt độ từ 2 đến 4 độ C, không để ở cánh tủ vì nhiệt độ ở cánh tủ thay đổi mỗi khi mở cửa. Sữa tiệt trùng chưa mở nắp có thể để nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ánh nắng trực tiếp và tránh để gần bếp nóng.
- Bảo quản sữa sau khi mở nắp thật cẩn thận. Sau khi mở nắp, đậy kín nắp hoặc chuyển sữa sang bình sạch có nắp đậy, để ngay vào ngăn mát và dùng hết trong 2 đến 3 ngày đối với sữa thanh trùng, và trong 3 đến 5 ngày đối với sữa tiệt trùng. Không rót sữa thừa từ ly trở lại hộp, vì việc này đưa vi khuẩn vào sữa và làm sữa nhanh hỏng hơn.
- Kiểm tra sữa trước mỗi lần uống. Trước khi rót sữa, hãy nhìn màu sắc, ngửi mùi và xem sữa có bị vón cục hay không. Sữa tươi bình thường có màu trắng ngà, mùi thơm nhẹ và lỏng đều. Nếu sữa có mùi chua, vị lạ, nổi váng hoặc vón cục, hãy bỏ đi dù hạn dùng vẫn còn, vì sữa có thể đã bị nhiễm khuẩn do bảo quản chưa đúng.
- Cho trẻ uống sữa đúng cách và đúng lượng. Với trẻ nhỏ, hãy rót sữa ra ly sạch và cho trẻ uống hết trong một lần, không để sữa đã rót ngoài nhiệt độ phòng quá lâu. Với người lớn, nếu muốn uống sữa ấm, hãy hâm sữa bằng cách ngâm hộp hoặc ly sữa vào nước ấm, tránh đun sôi sữa nhiều lần vì sữa đun sôi lâu sẽ mất hương vị và dễ bị cháy khét.
Minh họa: Rót sữa tươi và kiểm tra sữa trong tủ lạnh trước khi dùng (ảnh minh họa AI)
Sai lầm thường gặp khi dùng sữa tươi
- Để sữa thanh trùng ngoài nhiệt độ phòng cả buổi. Nhiều người mua sữa về rồi để quên trên bàn ăn trong khi nấu cơm hoặc dọn nhà. Chỉ cần vài giờ ở nhiệt độ phòng nóng, sữa thanh trùng đã có thể bị hỏng, dù bạn mới mua buổi sáng.
- Uống sữa đã mở nắp để quá lâu trong tủ lạnh. Có gia đình mở hộp sữa rồi để cả tuần mới uống tiếp, nghĩ rằng tủ lạnh sẽ giữ sữa mãi. Thực tế, sau khi mở nắp, sữa tiếp xúc với không khí và vi khuẩn, nên cần dùng hết trong vài ngày, không nên để quá lâu.
- Rót sữa thừa từ ly trở lại hộp. Thói quen tiết kiệm này tưởng chừng vô hại nhưng lại làm sữa trong hộp nhanh chua hơn. Hãy rót vừa đủ uống, phần thừa trong ly nên bỏ đi hoặc uống hết trong lần đó.
- Chọn sữa chỉ vì giảm giá mà không xem hạn dùng. Sữa gần hết hạn được giảm giá sâu có thể là món hời nếu bạn uống hết ngay trong ngày, nhưng sẽ thành lãng phí nếu bạn mua nhiều hộp mà không kịp uống. Hãy mua theo nhu cầu thật, không mua theo khuyến mãi.
- Để sữa ở cánh tủ lạnh hoặc gần thực phẩm có mùi mạnh. Cánh tủ lạnh thay đổi nhiệt độ liên tục, còn thực phẩm như hành, tỏi, cá có thể làm sữa bị ám mùi. Hãy để sữa ở ngăn trong của tủ lạnh, đậy kín nắp và tách riêng khỏi thực phẩm nặng mùi.
Câu hỏi thường gặp
Sữa thanh trùng và sữa tiệt trùng, loại nào tốt hơn cho trẻ em?
Cả hai loại đều có thể dùng cho trẻ em nếu sản phẩm đảm bảo chất lượng và bảo quản đúng cách. Với trẻ uống sữa mỗi ngày, sữa thanh trùng có hương vị tươi và gần với sữa tự nhiên hơn. Với gia đình hay di chuyển hoặc muốn dự trữ, sữa tiệt trùng tiện lợi hơn. Quan trọng nhất là chọn loại không đường hoặc ít đường cho trẻ, và tham khảo ý kiến bác sĩ nếu trẻ có vấn đề về tiêu hóa hoặc dị ứng sữa.
Sữa đã mở nắp để trong tủ lạnh được bao lâu?
Sữa thanh trùng sau khi mở nắp nên dùng hết trong 2 đến 3 ngày, sữa tiệt trùng sau khi mở nắp nên dùng hết trong 3 đến 5 ngày, với điều kiện luôn đậy kín và để ngăn mát. Nếu sữa có dấu hiệu mùi chua, vón cục hoặc vị lạ trước thời gian này, bạn nên bỏ đi ngay, không cố uống để tiết kiệm.
Có nên đun sôi sữa tươi trước khi uống không?
Sữa tươi đóng hộp đã qua xử lý thanh trùng hoặc tiệt trùng nên không cần đun sôi lại trước khi uống. Nếu bạn muốn uống sữa ấm, chỉ cần hâm nhẹ bằng nước ấm hoặc lò vi sóng trong thời gian ngắn. Đun sôi sữa nhiều lần không làm sữa an toàn hơn mà còn làm mất hương vị và có thể tạo lớp váng cháy khó chịu.
Kết luận
Chọn sữa tươi cho gia đình không khó nếu bạn hiểu rõ sự khác nhau giữa sữa thanh trùng và sữa tiệt trùng, đọc đúng hạn dùng và bảo quản sữa cẩn thận sau khi mở nắp. Hãy mua vừa đủ theo thói quen uống sữa của gia đình, để sữa đúng nơi, dùng hết trong thời gian khuyến nghị và kiểm tra sữa trước mỗi lần uống. Một hộp sữa tươi ngon và an toàn sẽ giúp cả gia đình yên tâm hơn trong mỗi bữa sáng và mỗi ly sữa trước khi đi ngủ.
Xem thêm: Báo Doanh Thu, Cách bảo quản thực phẩm tươi trong tủ lạnh, Chọn thực phẩm an toàn cho gia đình mỗi ngày
