Người mới ra trường thường có chung một nỗi lo khi viết CV, đó là không biết ghi gì vào mục kinh nghiệm vì chưa từng đi làm chính thức. Nhưng nhà tuyển dụng khi tuyển sinh viên mới ra trường không đòi hỏi bạn phải có ba năm kinh nghiệm, họ muốn thấy bạn học được gì, làm được gì trong thời gian học, và có thái độ làm việc ra sao. Một CV một trang, gọn gàng, trung thực và đúng trọng tâm hoàn toàn có thể giúp bạn vượt qua vòng lọc hồ sơ, dù bạn chưa từng có một công việc toàn thời gian nào.
- CV cho người mới ra trường nên dài một trang, đặt kỹ năng và dự án lên trước kinh nghiệm làm việc chính thức, vì đó mới là bằng chứng bạn đang có.
- Đừng ghi chung chung là chăm chỉ hay năng động, hãy ghi con số và kết quả cụ thể, ví dụ làm đồ án nhóm 4 người trong 3 tháng và đạt điểm bao nhiêu.
- Một CV tốt phải đúng chính tả, đúng vị trí ứng tuyển và trung thực, vì chỉ một lỗi nhỏ cũng có thể khiến hồ sơ bị loại ngay.
Nhà tuyển dụng thật sự nhìn gì ở CV của sinh viên mới ra trường?
Khi đọc CV của người mới ra trường, nhà tuyển dụng thường tìm ba thứ. Thứ nhất là bạn có phù hợp với vị trí này không, thể hiện qua ngành học, môn học liên quan và kỹ năng mà vị trí đó cần. Thứ hai là bạn có làm được việc không, thể hiện qua đồ án, bài tập lớn, hoạt động câu lạc bộ, việc làm thêm hay thực tập ngắn hạn. Thứ ba là bạn có nghiêm túc không, thể hiện qua cách trình bày CV, chính tả, và sự nhất quán giữa các thông tin. Một CV cẩu thả, lỗi chính tả nhiều và ghi chung chung sẽ khiến nhà tuyển dụng nghi ngờ về thái độ làm việc của bạn, dù bạn có học giỏi đến đâu.
Một hiểu lầm phổ biến là sinh viên nghĩ CV càng dài càng tốt, nên ghi đủ mọi hoạt động từ năm nhất đến năm cuối, kể cả những hoạt động không liên quan. Thực tế, nhà tuyển dụng chỉ dành khoảng vài chục giây để đọc lướt một CV ở vòng đầu tiên, nên CV dài dòng sẽ khiến điểm mạnh của bạn bị chìm giữa quá nhiều thông tin. Theo phân tích từ Báo Doanh Thu (baodoanhthu.com), các CV mới ra trường được gọi phỏng vấn thường có chung một đặc điểm, đó là chỉ dài một trang, mỗi mục đều trả lời được câu hỏi vì sao ứng viên này phù hợp với vị trí này, và không có mục nào thừa.
Bước 1: Chọn cấu trúc một trang, dễ đọc trong 30 giây
Cấu trúc CV một trang cho người mới ra trường nên gồm các mục theo thứ tự sau. Đầu tiên là thông tin liên hệ gồm họ tên, số điện thoại, email và địa điểm, không cần ghi số căn cước hay địa chỉ nhà chi tiết. Thứ hai là mục tiêu nghề nghiệp ngắn gọn trong hai đến ba dòng, nói rõ bạn muốn làm vị trí gì và bạn có thể đóng góp gì. Thứ ba là học vấn, gồm trường, ngành, thời gian học và điểm trung bình nếu điểm khá trở lên. Thứ tư là kỹ năng liên quan đến vị trí, và thứ năm là dự án, thực tập và hoạt động, đây là phần quan trọng nhất đối với người chưa có kinh nghiệm.
Bước 2: Viết mục tiêu nghề nghiệp đúng vị trí, không chung chung
Mục tiêu nghề nghiệp là phần nhiều sinh viên viết dở nhất, vì họ thường viết những câu chung chung như mong muốn tìm một môi trường năng động để phát triển bản thân và đóng góp cho công ty. Câu này có thể dùng cho bất kỳ vị trí nào, nên nó không nói lên điều gì về bạn. Một mục tiêu tốt phải nhắc đến vị trí cụ thể, kỹ năng bạn đang có và điều bạn muốn làm trong công việc đó. Ví dụ ứng tuyển vị trí nhân viên marketing, bạn có thể viết rằng bạn muốn vận dụng kỹ năng viết nội dung và chạy quảng cáo đã học qua đồ án tốt nghiệp để hỗ trợ đội marketing tăng tương tác cho các kênh của công ty.
Bước 3: Biến đồ án, việc làm thêm và hoạt động thành bằng chứng
Đây là bước quan trọng nhất, vì nó biến một CV trống thành một CV có bằng chứng. Hãy liệt kê các dự án và hoạt động mà bạn đã làm, rồi viết mỗi mục theo công thức gồm việc gì, bạn làm gì và kết quả ra sao. Ví dụ thay vì ghi tham gia đồ án tốt nghiệp, hãy ghi đồ án tốt nghiệp về kế hoạch marketing cho một cửa hàng cà phê, bạn phụ trách khảo sát 100 khách hàng và viết nội dung cho fanpage, kết quả là fanpage tăng 500 lượt theo dõi trong một tháng. Con số cụ thể sẽ khiến nhà tuyển dụng tin tưởng hơn nhiều so với một câu mô tả chung chung.
Việc làm thêm cũng là bằng chứng tốt nếu bạn biết cách viết. Nếu bạn từng làm phục vụ quán cà phê, đừng chỉ ghi nhân viên phục vụ, hãy ghi rằng bạn phục vụ trung bình 50 khách mỗi ca, xử lý khiếu nại của khách và phối hợp với bếp để đảm bảo món ra đúng giờ. Những kỹ năng này như giao tiếp, chịu áp lực và làm việc nhóm đều là kỹ năng mà nhiều vị trí văn phòng cần, dù công việc cũ không liên quan trực tiếp. Tương tự, hoạt động câu lạc bộ, tình nguyện hay làm trưởng nhóm trong bài tập lớn đều có thể viết thành bằng chứng, miễn là bạn nói rõ vai trò và kết quả của mình, không nhận công của cả nhóm về mình.
Khi chọn dự án để đưa vào CV, hãy ưu tiên những dự án liên quan nhất đến vị trí ứng tuyển, và chỉ đưa từ hai đến ba dự án mạnh nhất. Một dự án liên quan sâu sẽ tốt hơn ba dự án lan man không liên quan. Nếu bạn chưa có dự án nào liên quan, hãy tự làm một dự án nhỏ trong một đến hai tuần, ví dụ viết ba bài phân tích thị trường, thiết kế một bộ ấn phẩm mẫu hay làm một bảng tính quản lý chi phí, rồi đưa dự án tự làm đó vào CV. Nhà tuyển dụng đánh giá cao tinh thần tự học và chủ động hơn là một CV chỉ ghi đã học xong các môn trong chương trình.
Bước 4: Viết kỹ năng thật, có mức độ và có minh chứng
Mục kỹ năng thường bị viết sai theo hai hướng, hoặc ghi quá nhiều kỹ năng mà không có minh chứng, hoặc ghi quá chung chung như kỹ năng giao tiếp tốt, kỹ năng làm việc nhóm tốt. Cách viết tốt hơn là chia kỹ năng thành hai nhóm, kỹ năng chuyên môn và kỹ năng mềm, và chỉ ghi những kỹ năng mà bạn thật sự dùng được. Với mỗi kỹ năng chuyên môn, hãy ghi thêm mức độ hoặc công cụ bạn đã dùng, ví dụ thành thạo Excel ở mức làm bảng tính và hàm cơ bản, biết dùng Canva để thiết kế ấn phẩm mạng xã hội, hay biết tiếng Anh giao tiếp cơ bản và đọc hiểu tài liệu chuyên ngành.
Bước 5: Kiểm tra lỗi trước khi gửi, đừng để CV bị loại vì lỗi nhỏ
Trước khi gửi CV, hãy kiểm tra ba loại lỗi phổ biến. Thứ nhất là lỗi chính tả và ngữ pháp, hãy đọc lại CV ít nhất hai lần, một lần đọc thầm và một lần đọc thành tiếng, vì đọc thành tiếng sẽ giúp bạn phát hiện những câu lủng củng mà đọc thầm dễ bỏ qua. Thứ hai là lỗi thông tin không nhất quán, ví dụ thời gian học ở mục học vấn khác với thời gian ghi trong dự án, hay email và số điện thoại ghi sai một ký tự. Thứ ba là lỗi gửi nhầm, ví dụ gửi CV cho công ty A nhưng trong thư lại chào công ty B, đây là lỗi khiến hồ sơ bị loại ngay lập tức.
Ngoài ra, hãy nhờ một người khác đọc CV của bạn trước khi gửi, vì người ngoài sẽ nhìn ra những điểm mà bạn không tự thấy được, như câu nào khó hiểu hay phần nào thừa. Nếu có thể, hãy nhờ một anh chị đã đi làm trong ngành đó đọc giúp, vì họ biết nhà tuyển dụng trong ngành thường chú ý đến điều gì. Sau khi sửa xong, hãy lưu lại một bản CV gốc và mỗi lần ứng tuyển chỉ chỉnh mục tiêu và thứ tự dự án cho phù hợp, đừng viết lại toàn bộ CV từ đầu mỗi lần, vì như vậy rất dễ sót lỗi.
Câu hỏi thường gặp
Chưa có kinh nghiệm thì có nên ghi mục kinh nghiệm không?
Bạn có thể đổi tên mục kinh nghiệm thành dự án và hoạt động, hoặc kinh nghiệm liên quan, rồi ghi đồ án, thực tập, việc làm thêm và hoạt động câu lạc bộ vào đó. Điều quan trọng không phải tên mục mà là nội dung bên trong có cho thấy bạn đã làm việc gì và đạt kết quả gì hay không. Đừng để trống mục này, vì một CV không có phần nào thể hiện năng lực làm việc sẽ rất khó được gọi phỏng vấn.
Điểm trung bình thấp thì có nên ghi vào CV không?
Nếu điểm trung bình của bạn từ khá trở lên thì nên ghi, vì đó là một điểm cộng. Nếu điểm thấp hơn, bạn có thể bỏ điểm trung bình và thay vào đó nhấn mạnh các dự án, kỹ năng và chứng chỉ liên quan. Đừng ghi điểm sai sự thật, vì nhà tuyển dụng có thể kiểm tra bảng điểm khi cần. Thay vì che giấu điểm thấp, hãy cho thấy bạn đã học được gì từ các dự án thực tế.
Có nên dùng mẫu CV có sẵn trên mạng không?
Có thể dùng mẫu có sẵn để tham khảo cấu trúc, nhưng nội dung phải là của bạn và phải chỉnh cho đúng vị trí ứng tuyển. Đừng sao chép nguyên văn mục tiêu hay mô tả kỹ năng từ mẫu, vì nhà tuyển dụng đọc nhiều CV sẽ nhận ra ngay những câu mẫu quen thuộc. Một CV đơn giản nhưng viết bằng lời của bạn sẽ tốt hơn một CV đẹp nhưng nội dung giống hệt hàng chục CV khác.
Kết luận, người mới ra trường không cần kinh nghiệm dày mới viết được CV tốt, chỉ cần biết cách biến những gì mình đã học và đã làm thành bằng chứng rõ ràng. Một trang CV gọn, mục tiêu đúng vị trí, dự án có con số cụ thể và không có lỗi nhỏ, đó là đủ để bạn bước qua vòng lọc hồ sơ và có cơ hội chứng minh mình trong buổi phỏng vấn. Hãy bắt đầu viết ngay hôm nay, sửa từng chút một, và gửi đi với sự tự tin rằng mình đã chuẩn bị nghiêm túc.
