Phỏng vấn xin việc lần đầu là một trải nghiệm mà hầu như ai cũng run, tim đập nhanh, nói lắp và quên mất những gì đã chuẩn bị. Điều quan trọng là run không có nghĩa là bạn sẽ trượt, và nhà tuyển dụng cũng biết ứng viên mới ra trường chưa có nhiều kinh nghiệm. Họ không tìm người hoàn hảo, họ tìm người phù hợp, trung thực, đúng giờ và sẵn sàng học hỏi. Bài này hướng dẫn bạn chuẩn bị từng bước để buổi phỏng vấn đầu tiên diễn ra tự tin hơn rất nhiều.
- Chuẩn bị trước 3 thứ: hiểu công ty, hiểu vị trí, và chuẩn bị 3 câu chuyện về bản thân có liên quan đến công việc.
- Tập trả lời to thành tiếng trước gương hoặc với bạn bè, đừng chỉ chuẩn bị trong đầu.
- Đến sớm 10 đến 15 phút, ăn mặc gọn gàng, mang theo CV in sẵn và một tâm thế thoải mái, trung thực.
Vì sao phỏng vấn lần đầu hay run và hay trượt?
Nguyên nhân đầu tiên là thiếu chuẩn bị cụ thể. Nhiều bạn chỉ đọc qua mô tả công việc một lần, không tìm hiểu công ty làm gì, khách hàng là ai, vị trí này cần kỹ năng gì, nên khi nhà tuyển dụng hỏi vì sao bạn muốn làm ở đây, bạn chỉ trả lời chung chung là vì em muốn học hỏi và cống hiến, câu trả lời này ai cũng nói và không để lại ấn tượng gì.
Nguyên nhân thứ hai là chỉ chuẩn bị trong đầu mà không tập nói. Trong đầu bạn nghĩ rất hay, nhưng khi ngồi trước nhà tuyển dụng, bạn nói lắp, nói dài dòng hoặc quên ý chính. Nói to thành tiếng trước gương, hoặc nhờ bạn bè đóng vai nhà tuyển dụng hỏi vài câu, sẽ giúp bạn phát hiện ngay chỗ nào mình nói chưa rõ và sửa trước buổi phỏng vấn thật.
Nguyên nhân thứ ba là nói quá hoặc nói sai sự thật về kinh nghiệm. Nhà tuyển dụng có kinh nghiệm phỏng vấn sẽ hỏi sâu thêm vài câu là biết ngay bạn có thật sự làm việc đó hay không. Nói quá không giúp bạn đậu, ngược lại còn làm mất niềm tin ngay trong buổi phỏng vấn. Trung thực về những gì bạn chưa biết, kèm theo thái độ sẵn sàng học, luôn được đánh giá cao hơn nói quá.
Chuẩn bị trước buổi phỏng vấn: 3 việc quan trọng nhất
Việc thứ nhất là tìm hiểu công ty và vị trí. Hãy đọc website công ty, xem công ty làm sản phẩm gì, khách hàng là ai, văn hóa làm việc ra sao, và vị trí bạn ứng tuyển sẽ làm những việc cụ thể nào mỗi ngày. Ghi ra 3 điểm bạn thích ở công ty và vị trí này, để khi được hỏi vì sao bạn ứng tuyển, bạn trả lời cụ thể thay vì chung chung.
Việc thứ hai là chuẩn bị 3 câu chuyện về bản thân. Một câu chuyện về một việc bạn đã làm tốt ở trường, ở câu lạc bộ hoặc ở công việc làm thêm, một câu chuyện về một khó khăn bạn đã vượt qua, và một câu chuyện về lý do bạn chọn ngành nghề này. Mỗi câu chuyện chỉ cần kể ngắn gọn theo trình tự: tình huống, bạn đã làm gì, và kết quả ra sao. Nhà tuyển dụng nhớ câu chuyện cụ thể hơn nhớ những tính từ chung chung như chăm chỉ, năng động, có trách nhiệm.
Việc thứ ba là chuẩn bị câu trả lời cho những câu hỏi thường gặp và câu hỏi bạn muốn hỏi lại. Những câu hỏi thường gặp gồm giới thiệu bản thân, điểm mạnh, điểm yếu, vì sao bạn ứng tuyển, và mức lương mong muốn. Với câu hỏi về điểm yếu, hãy nói một điểm yếu thật nhưng không ảnh hưởng trực tiếp đến công việc, kèm theo cách bạn đang cải thiện nó. Với câu hỏi về lương, người mới nên tìm hiểu mức lương thị trường cho vị trí đó ở Hà Nội, Đà Nẵng hoặc TP.HCM, rồi đưa ra một khoảng lương hợp lý thay vì một con số cứng nhắc.
Trong buổi phỏng vấn: làm gì để tự tin hơn?
Đến sớm 10 đến 15 phút, ăn mặc gọn gàng, sạch sẽ và phù hợp với môi trường công ty. Bạn không cần mặc vest đắt tiền nếu công ty làm việc thoải mái, nhưng cần gọn gàng, tóc tai sạch sẽ và giày dép chỉn chu. Ấn tượng đầu tiên hình thành rất nhanh, và ăn mặc gọn gàng là cách dễ nhất để tạo ấn tượng tốt.
Khi trả lời, hãy nhìn vào mắt nhà tuyển dụng, nói chậm, rõ ràng và đi thẳng vào ý chính. Nếu bạn chưa hiểu câu hỏi, hãy hỏi lại một cách lịch sự thay vì trả lời lan man. Nếu bạn không biết câu trả lời, hãy nói thật là em chưa biết vấn đề này, nhưng em sẽ tìm hiểu thêm, thay vì bịa ra một câu trả lời sai. Nhà tuyển dụng đánh giá cao sự trung thực hơn sự cố tỏ ra biết hết.
Cuối buổi phỏng vấn, khi được hỏi bạn có câu hỏi gì không, đừng nói là không có gì. Hãy hỏi về công việc cụ thể bạn sẽ làm trong tháng đầu, về người hướng dẫn bạn, hoặc về cơ hội học hỏi và phát triển ở vị trí này. Hỏi câu hỏi tốt cho thấy bạn thật sự quan tâm đến công việc, chứ không chỉ quan tâm đến việc đậu phỏng vấn.
Sau buổi phỏng vấn: đừng quên bước này
Sau buổi phỏng vấn, hãy gửi một tin nhắn hoặc email cảm ơn ngắn gọn trong cùng ngày, cảm ơn nhà tuyển dụng đã dành thời gian và nhắc lại một điểm bạn ấn tượng về công việc. Tin nhắn cảm ơn không quyết định bạn có đậu hay không, nhưng giúp bạn nổi bật hơn những ứng viên khác không làm bước này.
Trong lúc chờ kết quả, đừng dừng việc tìm kiếm ở một công ty duy nhất. Hãy tiếp tục ứng tuyển các vị trí phù hợp khác, vì chờ đợi một kết quả duy nhất sẽ khiến bạn lo lắng và mất nhiều cơ hội. Nếu bạn trượt, hãy xin phản hồi từ nhà tuyển dụng về điểm cần cải thiện, ghi lại và chuẩn bị tốt hơn cho lần sau. Phỏng vấn lần đầu trượt là chuyện bình thường, quan trọng là bạn học được gì từ lần đó.
Độc giả có thể tham khảo thêm các bài việc làm và sự nghiệp tại chuyên mục Việc Làm và Sự Nghiệp và chuyên mục Khởi Nghiệp trên Báo Doanh Thu.
Câu hỏi thường gặp
Chưa có kinh nghiệm thì trả lời sao khi bị hỏi về kinh nghiệm?
Hãy kể về những việc bạn đã làm ở trường, câu lạc bộ, hoạt động tình nguyện hoặc công việc làm thêm, và nói rõ kỹ năng bạn học được từ những việc đó có liên quan gì đến vị trí ứng tuyển. Nhà tuyển dụng với ứng viên mới thường quan tâm thái độ và khả năng học hỏi hơn số năm kinh nghiệm.
Nên mặc gì khi đi phỏng vấn lần đầu?
Mặc gọn gàng, sạch sẽ và phù hợp với môi trường công ty. Công ty truyền thống thì nên mặc lịch sự hơn, công ty công nghệ hoặc sáng tạo thì có thể mặc thoải mái hơn nhưng vẫn gọn gàng. Tránh mặc quá xuề xòa, quá cầu kỳ hoặc dùng nước hoa quá nồng.
Run quá thì làm sao để bình tĩnh lại?
Hãy hít thở sâu vài lần trước khi vào phòng, uống một ngụm nước, và nhắc mình rằng buổi phỏng vấn là cuộc trò chuyện hai chiều, không phải kỳ thi. Nếu run giữa chừng, bạn có thể xin một chút thời gian suy nghĩ trước khi trả lời, nhà tuyển dụng sẽ thông cảm và đánh giá cao sự bình tĩnh đó hơn là trả lời vội vàng.
Kết luận, phỏng vấn xin việc lần đầu không đáng sợ như bạn nghĩ, nếu bạn chuẩn bị kỹ 3 việc: hiểu công ty và vị trí, chuẩn bị 3 câu chuyện về bản thân, và tập nói to thành tiếng trước buổi phỏng vấn. Trung thực, đúng giờ, ăn mặc gọn gàng và sẵn sàng học hỏi sẽ giúp bạn nổi bật hơn rất nhiều ứng viên khác, kể cả những người có kinh nghiệm hơn bạn một chút.