Mũ bảo hiểm là vật duy nhất bảo vệ đầu của bạn khi đi xe máy, nhưng trên thị trường có quá nhiều mũ giả, mũ kém chất lượng chỉ để đội cho có lệ. Bài viết hướng dẫn 6 tiêu chí chọn mũ bảo hiểm đạt chuẩn và 5 sai lầm cần tránh, để bạn mua đúng ngay lần đầu và yên tâm mỗi khi ra đường.
3 điều cần nhớ
- Mũ đạt chuẩn phải có tem chứng nhận hợp quy CR và dấu hợp chuẩn theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 2:2008 của Việt Nam: không có tem, dù mũ trông cứng cáp đến đâu cũng không được coi là đạt chuẩn.
- Vỏ cứng chỉ là một nửa câu chuyện: lớp xốp hấp thụ xung động bên trong mới là thứ cứu đầu bạn khi va chạm, nên mũ đã từng rơi mạnh hay va đập thì phải thay, dù bên ngoài vẫn còn nguyên.
- Mũ đúng cỡ phải ôm vừa đầu, lắc nhẹ không xê dịch và cài quai vừa một ngón tay: mũ rộng hay chật đều mất tác dụng bảo vệ, dù đó là mũ đắt tiền và đúng chuẩn.
Vì sao mũ đạt chuẩn lại quan trọng đến vậy
Xe máy là phương tiện chính của hàng chục triệu người Việt mỗi ngày, và đầu là bộ phận dễ tổn thương nhất khi xảy ra va chạm. Theo phân tích của Báo Doanh Thu (baodoanhthu.com), một chiếc mũ bảo hiểm đạt chuẩn có thể hấp thụ phần lớn lực tác động khi đầu va xuống mặt đường, giảm hẳn nguy cơ chấn thương sọ não so với việc không đội mũ hoặc đội mũ kém chất lượng. Ngược lại, mũ giả thường chỉ có lớp vỏ nhựa mỏng và không có lớp xốp hấp thụ xung động, nên khi va chạm, lực truyền gần như nguyên vẹn vào đầu người đội.
Về mặt pháp luật, người đi xe máy tại Việt Nam bắt buộc phải đội mũ bảo hiểm đạt chuẩn khi tham gia giao thông, và người điều khiển không đội mũ hoặc đội mũ không đạt chuẩn đều có thể bị xử phạt hành chính. Quy chuẩn áp dụng là QCVN 2:2008, quy định các yêu cầu về cấu tạo, vật liệu và khả năng chịu va đập của mũ bảo hiểm dành cho người đi mô tô, xe máy. Khi mua mũ, bạn không cần nhớ hết các điều khoản trong quy chuẩn, chỉ cần biết cách nhận diện tem chứng nhận hợp quy CR và kiểm tra các dấu hiệu chất lượng trong bài viết này. Bạn có thể tham khảo thêm chuyên mục xe giao thông trên Báo Doanh Thu để cập nhật các quy định giao thông mới nhất trước khi ra đường.
6 tiêu chí chọn mũ bảo hiểm đạt chuẩn
Tiêu chí 1: Có tem chứng nhận hợp quy CR. Đây là dấu hiệu bắt buộc và dễ kiểm tra nhất. Mũ đạt chuẩn phải có tem CR dán trên mũ, thể hiện sản phẩm đã được chứng nhận phù hợp với quy chuẩn QCVN 2:2008. Tem thật thường in rõ nét, dán chắc chắn và có thông tin nhà sản xuất. Nếu mũ không có tem hoặc tem mờ, bong tróc và in sai chính tả, hãy đặt xuống ngay dù giá có rẻ đến đâu.
Tiêu chí 2: Vỏ mũ cứng và dày dặn. Vỏ mũ đạt chuẩn thường làm từ nhựa ABS hoặc vật liệu composite, dày, cứng và không bị móp khi bạn bóp mạnh bằng hai tay. Hãy thử bóp hai bên vỏ mũ: mũ tốt chỉ hơi biến dạng rồi trở lại hình dạng ban đầu, còn mũ kém chất lượng sẽ lõm hẳn hoặc kêu răng rắc.
Tiêu chí 3: Lớp xốp hấp thụ xung động EPS dày và khít. Mở lớp lót trong ra, bạn sẽ thấy lớp xốp trắng hoặc đen ôm sát vỏ mũ, dày khoảng 2 đến 3 cm. Lớp xốp này có nhiệm vụ hấp thụ lực va đập, nên nó phải khít với vỏ, không lỏng lẻo và không bị vỡ vụn hay có khoảng trống. Nếu lớp xốp mỏng như xốp đóng hàng hoặc dễ bóc ra từng mảng, đó là mũ kém chất lượng.
Tiêu chí 4: Dây quai và khóa chắc chắn. Dây quai phải làm từ sợi dệt chắc, không sờn rách, gắn chặt vào vỏ mũ bằng đinh tán kim loại. Khóa cài phải thao tác dễ dàng bằng một tay nhưng không tự bung khi giật mạnh. Hãy thử cài khóa rồi giật mạnh dây: khóa tốt vẫn giữ nguyên, khóa kém sẽ bung ra ngay.
Tiêu chí 5: Kính chắn gió trong và không làm méo hình. Với mũ có kính, hãy đội lên và nhìn qua kính ra xa: hình ảnh phải rõ, không bị méo, không có vết xước và không làm chói mắt khi có nắng. Kính tốt còn giúp chắn bụi và côn trùng khi chạy xe đường dài. Nếu kính mờ hoặc xước nhiều, bạn sẽ mỏi mắt và phản xạ chậm hơn khi lái xe.
Tiêu chí 6: Kích cỡ vừa với vòng đầu của bạn. Mũ phải ôm vừa đầu: đội lên, lắc nhẹ đầu sang hai bên mà mũ không xê dịch nhiều, nhưng cũng không gây đau trán hay đau thái dương sau vài phút. Cách chọn nhanh là đo vòng đầu bằng thước dây quanh trán rồi đối chiếu với bảng cỡ của hãng: cỡ S khoảng 55 đến 56 cm, cỡ M khoảng 57 đến 58 cm, cỡ L khoảng 59 đến 60 cm, cỡ XL trên 61 cm.
(Ảnh minh họa).
5 sai lầm cần tránh khi mua và đội mũ bảo hiểm
Sai lầm 1: Mua mũ rẻ không rõ nguồn gốc vì nghĩ đội cho có lệ. Mũ giá vài chục nghìn đồng bày bán tràn lan ở vỉa hè thường không có tem CR, vỏ mỏng và không có lớp xốp hấp thụ xung động. Số tiền tiết kiệm được không đáng gì so với rủi ro khi xảy ra va chạm. Hãy mua mũ ở cửa hàng uy tín, có hóa đơn và có chính sách đổi trả rõ ràng.
Sai lầm 2: Chọn mũ rộng hơn một cỡ vì sợ chật. Nhiều người chọn mũ rộng cho thoáng, nhưng mũ rộng sẽ xê dịch khi chạy xe, che khuất tầm nhìn và có thể văng khỏi đầu khi va chạm. Mũ mới đội sẽ hơi ôm trong vài ngày đầu, sau đó lớp lót mềm ra và vừa hơn. Hãy chọn cỡ ôm vừa ngay từ đầu thay vì cỡ rộng rãi thoải mái.
Sai lầm 3: Đội mũ nhưng không cài quai hoặc cài quai quá lỏng. Mũ không cài quai chẳng khác gì không đội mũ: chỉ cần một cú phanh gấp hay va chạm nhẹ, mũ sẽ văng khỏi đầu ngay lập tức. Quai cài đúng là khi bạn luồn được một ngón tay giữa quai và cằm, không lỏng hơn và không chặt hơn.
Sai lầm 4: Đội mũ ngược hoặc đội mũ đã nứt, vỡ sau va chạm. Một số người đội mũ ngược vì thấy mát hơn, nhưng làm vậy khiến mũ không ôm đúng cấu trúc đầu và mất tác dụng bảo vệ. Tương tự, mũ đã từng chịu va đập mạnh thì lớp xốp bên trong đã bị nén và nứt, dù vỏ ngoài vẫn lành lặn. Quy tắc an toàn là mũ đã va chạm mạnh thì thay mới, không tiếc.
Sai lầm 5: Dùng một chiếc mũ cho cả nhà, bất kể cỡ đầu. Mỗi người có vòng đầu khác nhau, và mũ của người lớn đội lên đầu trẻ em sẽ lỏng lẻo, không bảo vệ được. Trẻ em đi xe máy cũng cần mũ đúng cỡ của mình.
7 bước chọn và thử mũ tại cửa hàng
Bước 1: Đo vòng đầu bằng thước dây quanh trán, ngay trên lông mày, rồi ghi lại số đo để đối chiếu với bảng cỡ của hãng.
Bước 2: Kiểm tra tem CR trên mũ trước khi đội thử. Tem phải rõ nét, dán chắc và có đầy đủ thông tin nhà sản xuất. Nếu mũ không có tem, đừng mất thời gian thử, hãy chuyển sang mẫu khác.
Bước 3: Đội thử mũ và lắc nhẹ đầu sang hai bên, cúi xuống rồi ngẩng lên. Mũ vừa sẽ ôm sát, không trượt lên trượt xuống và không gây đau trán sau 2 đến 3 phút đội thử.
Bước 4: Bóp mạnh hai bên vỏ mũ để cảm nhận độ cứng, rồi mở lớp lót kiểm tra lớp xốp EPS bên trong. Xốp phải dày, khít với vỏ và không bị vỡ vụn khi ấn nhẹ bằng ngón tay.
Bước 5: Cài khóa quai và giật mạnh để kiểm tra độ chắc. Khóa phải giữ nguyên khi giật mạnh, dây quai không sờn rách và đinh tán gắn vào vỏ phải chắc chắn.
Bước 6: Đội mũ kèm kính chắn gió và nhìn ra xa để kiểm tra độ trong của kính. Hình ảnh phải rõ, không méo, không xước.
Bước 7: Hỏi rõ chính sách bảo hành và đổi trả trước khi trả tiền. Mũ chính hãng thường được bảo hành lỗi sản xuất và cho đổi cỡ trong vài ngày đầu nếu đội không vừa. Giữ lại hóa đơn để làm bằng chứng khi cần bảo hành. Bạn có thể tham khảo thêm chuyên mục thị trường tiêu dùng để so sánh giá mũ chính hãng trước khi mua.
Cách bảo quản mũ và khi nào cần thay mũ mới
Mũ bảo hiểm cần được bảo quản đúng cách để giữ khả năng bảo vệ theo thời gian. Hãy để mũ ở nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ánh nắng trực tiếp và tránh để mũ trong cốp xe dưới trời nắng gắt, vì nhiệt độ cao làm lớp xốp EPS nhanh lão hóa và giảm khả năng hấp thụ xung động. Lớp lót trong có thể tháo ra giặt nhẹ bằng tay với nước ấm và phơi khô tự nhiên, không dùng máy sấy nhiệt độ cao.
Về thời gian thay mũ, các nhà sản xuất thường khuyến nghị thay mũ sau 3 đến 5 năm sử dụng, kể cả khi mũ chưa từng va chạm, vì vật liệu bên trong lão hóa dần theo thời gian. Ngoài ra, hãy thay mũ ngay khi mũ đã chịu va đập mạnh, lớp xốp bị nứt, vỏ mũ nứt hoặc vỡ, dây quai sờn rách hay khóa cài không còn chắc. Một chiếc mũ cũ nhìn vẫn còn tốt chưa chắc đã còn bảo vệ tốt, nên đừng tiếc tiền thay mũ khi đã đến lúc.
Câu hỏi thường gặp
Mũ bảo hiểm đạt chuẩn giá bao nhiêu là hợp lý? Mũ nửa đầu đạt chuẩn của các hãng uy tín thường có giá từ 200.000 đến 500.000 đồng, mũ 3/4 đầu từ 400.000 đến 900.000 đồng, mũ fullface từ 800.000 đồng trở lên.
Mũ fullface có an toàn hơn mũ nửa đầu không? Có, vì mũ fullface che kín cả hàm và cằm, bảo vệ được vùng mặt khi va chạm. Tuy nhiên, mũ nửa đầu đạt chuẩn vẫn đủ an toàn cho việc đi lại trong phố với tốc độ vừa phải. Người hay đi đường dài nên ưu tiên mũ 3/4 đầu hoặc fullface để bảo vệ tốt hơn.
Trẻ em ngồi sau xe máy có bắt buộc đội mũ bảo hiểm không? Có, trẻ em từ 6 tuổi trở lên ngồi trên xe máy bắt buộc phải đội mũ bảo hiểm đạt chuẩn, và cha mẹ nên chọn mũ đúng cỡ đầu của trẻ. Với trẻ dưới 6 tuổi, dù chưa bắt buộc, việc đội mũ đúng cỡ vẫn giúp bảo vệ trẻ an toàn hơn.
Kết luận
Chọn mũ bảo hiểm đạt chuẩn không khó: chỉ cần nhớ kiểm tra tem CR, vỏ cứng, lớp xốp EPS dày, quai khóa chắc, kính trong và cỡ vừa đầu. Tránh 5 sai lầm thường gặp là mua mũ rẻ không rõ nguồn gốc, chọn mũ rộng, không cài quai, đội mũ đã hỏng và dùng chung một mũ cho cả nhà. Một chiếc mũ tốt chỉ vài trăm nghìn đồng nhưng bảo vệ bạn mỗi ngày trong nhiều năm.
