Thuê căn hộ lần đầu, hầu hết mọi người chỉ quan tâm giá thuê và vị trí, rồi ký hợp đồng rất nhanh vì sợ mất căn đẹp. Nhưng những rắc rối tốn kém nhất thường nằm ở các điều khoản phía sau: tiền cọc bị trừ vô lý khi trả nhà, tiền điện nước tính không rõ ràng, chủ nhà tăng giá giữa chừng hoặc không chịu sửa đồ hỏng. Chỉ cần dành một buổi chiều đọc kỹ hợp đồng và kiểm tra bàn giao cẩn thận, bạn đã tránh được phần lớn những rắc rối đó.
- Xem nhà vào hai thời điểm khác nhau, kiểm tra nước, điện, chống thấm và tiếng ồn thực tế, đừng chỉ xem một lần lúc nhà đẹp nhất.
- Trước khi ký, làm rõ 6 điều khoản: giá thuê, tiền cọc, thời hạn, tăng giá, sửa chữa và điều kiện chấm dứt hợp đồng.
- Lúc bàn giao, chụp ảnh và ghi biên bản chi tiết từng món đồ, vì đó là bằng chứng duy nhất bảo vệ tiền cọc của bạn khi trả nhà.
Bước 1: xem nhà đúng cách, đừng chỉ xem cho đẹp
Hãy xem nhà ít nhất hai lần, một lần ban ngày và một lần buổi tối. Ban ngày bạn kiểm tra ánh sáng tự nhiên, hướng nắng và độ thoáng, buổi tối bạn kiểm tra tiếng ồn từ đường, quán xá, thang máy và nhà hàng xóm. Mở tất cả vòi nước cùng lúc để xem áp lực nước có yếu không, xả bồn cầu vài lần, bật điều hòa và bình nóng lạnh để chắc chắn chúng hoạt động. Kiểm tra tường nhà vệ sinh và trần nhà có vết thấm, mốc hay bong tróc không, vì thấm dột là vấn đề rất khó sửa và rất khó chịu khi ở lâu dài.
Đừng quên kiểm tra những thứ ngoài căn hộ: thang máy có hay hỏng không, hành lang và hầm xe có an toàn không, chỗ để xe có đủ và có thu phí riêng không, khu vực có ngập khi mưa lớn không. Hãy hỏi hàng xóm hoặc bảo vệ về tình hình an ninh, giờ giấc ra vào và những bất tiện thường gặp của tòa nhà. Người đang ở đó sẽ cho bạn thông tin thật hơn nhiều so với người môi giới.
Về chi phí, hãy hỏi rõ tổng chi phí mỗi tháng, không chỉ tiền thuê. Phí quản lý, phí gửi xe, tiền điện, tiền nước, tiền internet và phí dịch vụ khác cộng lại có thể chênh thêm 1–3 triệu đồng mỗi tháng so với giá thuê niêm yết. Nếu tiền điện nước tính theo giá riêng của tòa nhà cao hơn giá nhà nước, hãy tính trước vào ngân sách để không bị bất ngờ khi nhận hóa đơn tháng đầu tiên.
Bước 2: đọc kỹ 6 điều khoản trước khi đặt cọc
Điều khoản thứ nhất là giá thuê và thời hạn: giá thuê cố định trong bao lâu, bao lâu thì được tăng giá và tăng tối đa bao nhiêu phần trăm. Điều khoản thứ hai là tiền cọc: cọc bao nhiêu tháng, điều kiện nào thì được hoàn đủ cọc, thời gian hoàn cọc sau khi trả nhà là bao lâu. Hãy yêu cầu ghi rõ rằng cọc được hoàn đủ nếu nhà không hư hỏng ngoài hao mòn tự nhiên, và tránh những điều khoản cho phép trừ cọc chung chung không có danh mục cụ thể.
Điều khoản thứ ba là sửa chữa: đồ đạc và thiết bị trong nhà hỏng thì ai chịu chi phí, giới hạn trách nhiệm của người thuê là bao nhiêu. Thông thường, hỏng hóc do sử dụng bình thường và do đồ đã cũ thì chủ nhà chịu, còn hỏng do người thuê làm vỡ hoặc dùng sai thì người thuê chịu. Điều khoản thứ tư là chấm dứt hợp đồng trước hạn: báo trước bao nhiêu ngày, có bị phạt bao nhiêu tháng tiền thuê, và trường hợp nào được miễn phạt như chủ nhà vi phạm hợp đồng hoặc nhà không ở được.
Điều khoản thứ năm là quyền sử dụng: có được nuôi thú cưng không, có được ở thêm người không, có được sửa chữa nhỏ hoặc khoan tường không, giờ giấc ra vào ra sao. Điều khoản thứ sáu là bàn giao và trả nhà: trả nhà trong tình trạng nào thì được coi là đạt, có cần sơn lại hay vệ sinh chuyên nghiệp không. Những điều này nếu không ghi rõ, lúc trả nhà rất dễ xảy ra tranh cãi vì mỗi bên hiểu một kiểu.
Bước 3: bàn giao nhà bằng biên bản và ảnh chụp
Ngày nhận nhà, hãy làm biên bản bàn giao có chữ ký hai bên, liệt kê từng món đồ: điều hòa, tủ lạnh, máy giặt, bếp, giường, tủ và tình trạng của chúng, kèm theo số công tơ điện, nước lúc bàn giao. Chụp ảnh và quay video toàn bộ căn hộ, đặc biệt là những vết xước, vết bẩn và đồ đã cũ sẵn có, rồi gửi cho chủ nhà ngay trong ngày nhận nhà qua tin nhắn hoặc email để có dấu thời gian. Đây là bằng chứng quan trọng nhất bảo vệ bạn khi trả nhà, vì nếu không có nó, mọi hư hỏng cũ đều có thể bị quy cho bạn.
Trong tuần đầu tiên ở, hãy kiểm tra lại mọi thứ và báo ngay cho chủ nhà những lỗi phát hiện thêm, bằng văn bản. Đừng báo miệng rồi thôi, vì khi tranh chấp xảy ra, tin nhắn và email mới là bằng chứng. Nếu chủ nhà hứa sửa chữa, hãy yêu cầu ghi rõ thời hạn sửa, vì lời hứa không có thời hạn rất dễ bị trì hoãn vô thời hạn.
Trong quá trình ở, hãy giữ lại hóa đơn điện nước, biên lai đóng tiền thuê và mọi trao đổi quan trọng với chủ nhà. Đóng tiền thuê đúng hạn và qua phương thức có chứng từ như chuyển khoản ghi rõ nội dung, thay vì đưa tiền mặt không có biên nhận. Những thói quen nhỏ này không tốn công sức gì, nhưng sẽ cứu bạn rất nhiều thời gian và tiền bạc nếu xảy ra tranh chấp.
Khi trả nhà: làm sao để nhận lại đủ tiền cọc?
Trước ngày trả nhà khoảng 2–4 tuần, hãy báo trước đúng thời hạn hợp đồng quy định và hỏi rõ chủ nhà yêu cầu trả nhà trong tình trạng nào. Dọn dẹp sạch sẽ, sửa những hỏng hóc nhỏ do mình gây ra, và trả lại đồ đạc đúng vị trí như lúc bàn giao. Ngày trả nhà, hãy làm biên bản trả nhà tương tự biên bản bàn giao, đối chiếu từng món đồ và ghi rõ tình trạng, rồi yêu cầu chủ nhà ký xác nhận và ghi thời hạn hoàn cọc.
Nếu chủ nhà trừ cọc, hãy yêu cầu bảng kê chi tiết từng khoản trừ kèm hóa đơn sửa chữa thực tế. Bạn có quyền không đồng ý với những khoản trừ không có căn cứ hoặc trừ cho hao mòn tự nhiên như sơn cũ bạc màu, ron gạch ố theo thời gian. Nếu hai bên không thỏa thuận được, hãy thương lượng bằng văn bản, nhờ ban quản lý tòa nhà hoặc tổ dân phố làm trung gian, và chỉ cân nhắc đến cơ quan chức năng khi số tiền đủ lớn và bạn có đầy đủ bằng chứng.
Một lưu ý cuối cùng: đừng để tiền cọc trở thành lý do bạn phải ở lại một căn hộ không phù hợp. Nếu căn hộ xuống cấp nghiêm trọng, chủ nhà vi phạm hợp đồng hoặc môi trường sống không an toàn, hãy xem lại điều khoản chấm dứt hợp đồng và tìm tư vấn pháp lý trước khi quyết định, vì ở lại trong điều kiện tồi chỉ để giữ cọc đôi khi còn tốn kém hơn cả tiền cọc.
Câu hỏi thường gặp
Thuê nhà qua môi giới có cần trả phí không? Tùy thỏa thuận, nhưng hãy hỏi rõ ai trả phí môi giới, phí bao nhiêu và phí đó bao gồm những dịch vụ gì, trước khi xem nhà. Đừng trả phí khi chưa ký hợp đồng và chưa nhận nhà, trừ khi có thỏa thuận rõ ràng bằng văn bản.
Có nên thuê nhà không có hợp đồng để giá rẻ hơn? Không nên. Không có hợp đồng, bạn gần như không có căn cứ bảo vệ tiền cọc và quyền ở ổn định, còn chủ nhà có thể tăng giá hoặc yêu cầu dọn đi bất cứ lúc nào.
Chủ nhà tăng giá giữa hợp đồng thì làm sao? Nếu hợp đồng ghi giá cố định trong thời hạn thuê, chủ nhà không được tự ý tăng giá. Hãy trao đổi bằng văn bản, viện dẫn điều khoản hợp đồng, và giữ lại toàn bộ chứng từ đóng tiền đúng hạn.
Kết luận
Thuê căn hộ lần đầu không khó, nếu bạn đi đúng ba bước: xem nhà kỹ vào hai thời điểm, đọc kỹ 6 điều khoản trước khi đặt cọc, và bàn giao bằng biên bản cùng ảnh chụp đầy đủ. Những việc này chỉ tốn thêm một buổi chiều, nhưng sẽ giúp bạn ở yên ổn cả năm và nhận lại đủ tiền cọc khi dọn đi. Bạn có thể đọc thêm các bài về Bất Động Sản, Tài Chính - Đầu Tư và Mẹo Vặt & Thủ Thuật trên Báo Doanh Thu (baodoanhthu.com) để chuẩn bị tốt hơn cho quyết định thuê nhà của mình.
