Người đi làm thường mang theo hàng chục GB dữ liệu quan trọng, nhưng máy tính hỏng, mất trộm hay dính mã độc có thể khiến tất cả mất sạch. Ổ cứng di động SSD là giải pháp sao lưu nhanh, gọn, bền bỉ. Bài viết hướng dẫn chọn dung lượng, hiểu đúng tốc độ đọc ghi và 5 lưu ý tránh mua nhầm hàng dựng, hàng giả.
- Chọn dung lượng dựa trên nhu cầu thực tế cộng thêm khoảng một phần ba dự phòng, tránh mua quá nhỏ rồi nhanh đầy hoặc quá lớn gây lãng phí.
- Tốc độ đọc ghi trên vỏ hộp chỉ là con số lý thuyết, tốc độ thật phụ thuộc vào chuẩn USB của máy tính và chất lượng linh kiện bên trong.
- Hàng dựng, hàng giả thường lộ dấu hiệu qua giá rẻ bất thường, tốc độ thực tế thấp xa quảng cáo và không có bảo hành chính hãng rõ ràng.
Vì sao người đi làm ngày càng cần một ổ SSD di động
Cách đây vài năm, nhiều người đi làm vẫn dùng USB hoặc ổ cứng HDD di động để sao lưu dữ liệu. USB thì dung lượng nhỏ, dễ mất, còn ổ HDD di động tuy rẻ nhưng có đĩa quay cơ học bên trong nên rất sợ va đập, rơi rớt. Chỉ một cú rơi từ bàn làm việc xuống sàn cũng đủ khiến ổ HDD chết cơ, dữ liệu khó cứu. Trong khi đó, người đi làm thường xuyên di chuyển giữa nhà và văn phòng, đi công tác, mang laptop ra quán cà phê, nên thiết bị lưu trữ phải chịu được xóc nảy.
Ổ SSD di động khắc phục đúng điểm yếu này. Vì không có bộ phận cơ học chuyển động, SSD chịu va đập tốt hơn nhiều, khởi động và chép file nhanh hơn gấp nhiều lần, lại nhỏ gọn chỉ bằng khoảng hai ngón tay. Với dân văn phòng, đây là nơi lý tưởng để lưu bản sao lưu định kỳ của máy tính, kho ảnh và video dung lượng lớn, hoặc mang cả dự án đang làm dở đi khắp nơi mà không lo nặng túi. Đầu tư một ổ SSD di động chất lượng tốt thực chất là mua sự yên tâm cho dữ liệu công việc.
Dung lượng: chọn bao nhiêu là vừa với người đi làm
Dung lượng là yếu tố quyết định đầu tiên, vì nó ảnh hưởng trực tiếp đến giá tiền và trải nghiệm sử dụng lâu dài. Nguyên tắc chung: cộng dồn dung lượng dữ liệu bạn đang có, rồi cộng thêm khoảng một phần ba để dự phòng cho hai đến ba năm tới. Ví dụ, nếu máy tính của bạn đang dùng khoảng 300 GB dữ liệu quan trọng cần sao lưu, một ổ 500 GB sẽ là lựa chọn hợp lý. Nếu bạn làm video, thiết kế đồ họa hay quay phim sự kiện, dữ liệu tích lũy rất nhanh, nên cân nhắc ổ từ 1 TB trở lên.
Nhiều người mắc sai lầm khi mua ổ quá nhỏ vì ham rẻ. Ổ đầy nhanh buộc bạn phải xóa bớt hoặc mua thêm ổ mới, vừa tốn kém vừa mất thời gian quản lý nhiều thiết bị. Ngược lại, mua ổ quá lớn so với nhu cầu cũng lãng phí, vì giá mỗi GB của ổ dung lượng lớn vẫn cao hơn. Một điểm nữa cần nhớ: dung lượng thực tế luôn nhỏ hơn con số quảng cáo một chút, vì một phần dùng cho hệ thống định dạng. Ổ ghi 500 GB thường cho bạn dùng được khoảng 465 GB. Hãy tính toán với con số thực tế này, đừng sát nút.
Nếu bạn còn băn khoăn về việc quản lý dung lượng trên các thiết bị khác, có thể tham khảo thêm cách giải phóng dung lượng điện thoại mà Báo Doanh Thu đã hướng dẫn, vì nguyên tắc sắp xếp và dọn dẹp dữ liệu trên điện thoại và trên ổ cứng di động khá tương đồng.
Tốc độ đọc ghi và chuẩn kết nối: đừng chỉ nhìn con số trên vỏ hộp
Các hãng thường in đậm tốc độ đọc ghi tối đa, ví dụ 1.050 MB/giây hay 2.000 MB/giây. Con số này đo trong điều kiện phòng thí nghiệm với máy tính đời mới, cáp tốt và file lớn liên tục. Trong thực tế, tốc độ bạn đạt được phụ thuộc vào nhiều yếu tố, quan trọng nhất là chuẩn USB của máy tính. Nếu máy bạn chỉ có cổng USB thông thường đời cũ, ổ SSD xịn đến đâu cũng bị giới hạn ở tốc độ của cổng đó, giống như đường cao tốc bị thu hẹp thành đường làng.
Vì vậy, trước khi mua, hãy kiểm tra máy tính của mình có cổng gì: USB-A hay USB-C, chuẩn USB 3.0, USB 3.2 hay Thunderbolt. Ổ SSD di động tốt thường đi kèm hai loại cáp, dùng được cả hai cổng. Một số điểm so sánh để bạn hình dung:
- Ổ HDD di động truyền thống: tốc độ thực tế khoảng 100-130 MB/giây, chép một file phim 10 GB mất hơn một phút.
- Ổ SSD di động phổ thông qua USB 3.2: tốc độ thực tế khoảng 400-900 MB/giây, chép file 10 GB chỉ mất mười mấy giây.
- Ổ SSD di động cao cấp qua USB 3.2 Gen 2x2 hoặc Thunderbolt: trên 1.500 MB/giây, nhưng chỉ phát huy hết khi máy tính hỗ trợ đúng chuẩn.
Với nhu cầu văn phòng thông thường như sao lưu tài liệu, ảnh, video họp, mức 500 MB/giây đã quá đủ và giá mềm hơn nhiều. Chỉ khi bạn thường xuyên làm việc với video 4K hay file thiết kế hàng chục GB mới cần đầu tư loại tốc độ cao. Ngoài ra, hãy để ý chuẩn chống sốc, chống nước của ổ nếu bạn hay di chuyển, vì một ổ nhanh mà dễ hỏng khi rơi thì cũng không đáng tiền.
5 lưu ý kiểm tra trước khi mua để tránh hàng dựng, hàng giả
Thị trường ổ cứng di động ở Việt Nam có không ít hàng dựng: vỏ ngoài in tên thương hiệu nổi tiếng nhưng ruột là linh kiện rẻ tiền, dung lượng ảo, tốc độ chậm. Dưới đây là 5 bước kiểm tra giúp bạn tránh mua nhầm.
Bước 1: So sánh giá với giá niêm yết chính hãng. Ổ SSD có giá thành linh kiện khá ổn định, nên một chiếc 1 TB mà rẻ hơn mặt bằng chung tới một nửa thì gần như chắc chắn có vấn đề. Hãy tham khảo giá trên website chính hãng và các cửa hàng uy tín trước khi mua, xem chênh lệch có hợp lý không. Hàng xách tay không bảo hành có thể rẻ hơn đôi chút, nhưng rẻ quá mức thì nên cảnh giác.
Bước 2: Kiểm tra tem bảo hành và chính sách đổi trả. Hàng chính hãng luôn có tem phân phối của nhà nhập khẩu tại Việt Nam và thời gian bảo hành rõ ràng, thường từ ba đến năm năm. Người bán uy tín cho bạn kiểm tra hàng, test tốc độ tại chỗ và có chính sách đổi trả nếu lỗi. Nếu người bán né tránh chuyện bảo hành, chỉ bảo hành miệng vài tháng, hãy bỏ qua.
Bước 3: Test tốc độ thực tế ngay khi nhận hàng. Dùng phần mềm đo tốc độ miễn phí như CrystalDiskMark để kiểm tra. Nếu tốc độ đọc ghi thực tế chỉ bằng một phần nhỏ con số quảng cáo, ví dụ quảng cáo 1.000 MB/giây mà đo được có 80 MB/giây, thì đó rất có thể là hàng dựng hoặc hàng lỗi. Đây là bước đơn giản nhưng hiệu quả nhất để phát hiện hàng kém chất lượng.
Bước 4: Kiểm tra dung lượng thật bằng cách chép đầy ổ. Hàng giả dung lượng thường dùng chiêu báo ảo: máy tính hiển thị 1 TB nhưng thực chất chỉ có 128 GB, chép quá là mất dữ liệu. Bạn có thể chép thử một lượng file lớn gần đầy ổ rồi mở lại kiểm tra từng file. Nếu file bị hỏng hoặc biến mất, hãy trả hàng ngay. Thao tác này mất thời gian nhưng đáng giá với một thiết bị bạn định tin tưởng giao dữ liệu quan trọng.
Bước 5: Quan sát chất lượng hoàn thiện của sản phẩm. Hàng dựng thường có vỏ ọp ẹp, đường ghép không khít, chữ in mờ nhòe hoặc sai chính tả, cổng kết nối lỏng lẻo. Hàng chính hãng có độ hoàn thiện tốt, cầm chắc tay, thông tin in trên vỏ rõ nét. Dù không phải tiêu chí tuyệt đối, nhưng đây là dấu hiệu nhanh giúp bạn loại bỏ những món hàng kém chất lượng ngay từ cái nhìn đầu tiên.
Bên cạnh việc bảo vệ dữ liệu trong ổ cứng, bạn cũng nên bảo vệ các tài khoản lưu trữ đám mây của mình. Báo Doanh Thu có bài hướng dẫn bật xác thực hai lớp cho tài khoản Google, Facebook và ngân hàng, giúp dữ liệu của bạn an toàn ở cả hai nơi: ổ cứng vật lý và trên mạng.
Câu hỏi thường gặp
Ổ SSD di động có bền hơn ổ HDD di động không?
Về khả năng chịu va đập và sốc khi di chuyển, SSD bền hơn rõ rệt vì không có đĩa quay và đầu đọc cơ học. Tuy nhiên, SSD cũng có giới hạn về số lần ghi xóa của chip nhớ, dù với nhu cầu văn phòng thông thường thì giới hạn này rất khó chạm tới trong nhiều năm. Điều quan trọng hơn là dù dùng loại nào, bạn cũng nên có ít nhất hai bản sao lưu ở hai nơi khác nhau cho dữ liệu thật sự quan trọng.
Có nên mua ổ SSD di động cũ để tiết kiệm tiền không?
Không nên, trừ khi bạn biết rõ nguồn gốc và tình trạng sức khỏe của ổ. Ổ SSD đã qua sử dụng có thể đã gần hết tuổi thọ ghi xóa mà bạn không kiểm tra được đầy đủ, và hàng cũ cũng là nơi hàng dựng trà trộn nhiều nhất. Với thiết bị lưu trữ dữ liệu quan trọng, khoản tiết kiệm khi mua cũ không đáng so với rủi ro mất dữ liệu.
Máy tính đời cũ có dùng được ổ SSD di động tốc độ cao không?
Dùng được, vì chuẩn USB có tính tương thích ngược: ổ mới vẫn cắm và chạy trên cổng USB cũ, chỉ là tốc độ bị giới hạn ở mức của cổng cũ. Bạn không cần lo mua nhầm, nhưng cũng đừng trả tiền cho tốc độ mà máy mình không khai thác được. Hãy ưu tiên dung lượng và độ bền phù hợp túi tiền, đợi nâng cấp máy tính sau cũng chưa muộn.
Kết luận
Chọn ổ cứng di động SSD không khó nếu bạn nắm ba điểm cốt lõi: dung lượng vừa đủ với nhu cầu cộng thêm dự phòng, tốc độ phù hợp với cổng kết nối của máy mình, và kiểm tra kỹ 5 dấu hiệu hàng dựng trước khi trả tiền. Một chiếc ổ SSD chính hãng, dùng đúng cách và sao lưu định kỳ sẽ là người bạn đồng hành đáng tin cậy của dân văn phòng trong nhiều năm. Đừng để vài trăm nghìn chênh lệch giá rẻ đánh đổi lấy nguy cơ mất toàn bộ dữ liệu công việc. Bạn có thể tìm thêm nhiều mẹo công nghệ hữu ích khác tại chuyên mục Công Nghệ của Báo Doanh Thu.
