Mùa mưa là mùa muỗi nhiều nhất trong năm, nhất là ở nhà gần ao hồ, nhà có sân vườn, hay căn hộ tầng thấp gần cây xanh. Nhiều gia đình không muốn xịt thuốc muỗi thường xuyên vì mùi nồng và lo ảnh hưởng đến trẻ nhỏ, nên chuyển sang trồng cây đuổi muỗi. Cách này đẹp, thơm và lành hơn, nhưng không phải cứ mua cây về đặt đâu cũng được. Cây cần nắng, cần gió, cần được vò nhẹ lá để tỏa mùi, và quan trọng nhất là phải đặt đúng chỗ muỗi hay bay vào. Bài này giới thiệu 7 loại cây quen thuộc, dễ mua, dễ trồng ở Việt Nam, kèm cách đặt cây từng phòng sao cho hiệu quả nhất.
- 7 loại cây quen thuộc: sả, bạc hà, húng quế, oải hương, hương thảo, cúc vạn thọ và ngải cứu, mỗi loại hợp một vị trí khác nhau trong nhà.
- Đặt cây ở cửa ra vào, cửa sổ và ban công mới hiệu quả, đặt cây trong góc kín, thiếu nắng thì cây yếu và ít tỏa mùi.
- Cây chỉ hỗ trợ đuổi muỗi, không thay thế màn, vợt muỗi hay kem chống muỗi, nhất là trong mùa dịch sốt xuất huyết.
Vì sao trồng cây đuổi muỗi lại được nhiều nhà Việt chọn?
Trước hết, cây đuổi muỗi thường là cây có mùi thơm mạnh mà muỗi không thích, nhưng con người lại thấy dễ chịu. Sả có mùi chanh nhẹ, bạc hà mát, húng quế thơm nồng, oải hương dịu. Khi bạn vò nhẹ lá hoặc gió thổi qua, tinh dầu trong lá tỏa ra xung quanh, tạo một lớp mùi khiến muỗi ít bay lại gần. Đây là lý do cây đuổi muỗi được trồng nhiều ở ban công, cửa sổ, sân vườn, nơi muỗi thường bay vào nhà.
Thứ hai, trồng cây còn giúp nhà đẹp và xanh hơn. Một chậu sả ở ban công, vài chậu bạc hà ở bậu cửa sổ, một khóm cúc vạn thọ trước sân, vừa làm cảnh, vừa có thể hái lá nấu ăn hoặc pha trà. Với nhà chung cư chật, cây nhỏ trồng trong chậu là lựa chọn hợp lý hơn nhiều so với máy móc cồng kềnh. Trẻ nhỏ cũng có thể cùng bố mẹ tưới cây, học cách chăm sóc cây xanh, thay vì chỉ ở trong nhà với điện thoại.
Tuy nhiên, cần nói rõ một điều quan trọng: cây đuổi muỗi không phải là bức tường chắn muỗi tuyệt đối. Muỗi vẫn có thể bay qua nếu nhà có nhiều khe hở, nếu bạn mở cửa lâu, hoặc nếu trong nhà có nhiều nơi đọng nước cho muỗi sinh sản. Cây chỉ làm giảm muỗi ở khu vực gần cây, chứ không diệt muỗi trong cả căn nhà. Vì vậy, bạn nên xem cây là một lớp hỗ trợ, kết hợp với dọn nước đọng, mắc màn khi ngủ, và dùng vợt muỗi khi cần. Hiểu đúng điểm này sẽ giúp bạn không thất vọng khi trồng cây rồi mà thỉnh thoảng vẫn thấy muỗi.
Phân tích: 7 loại cây quen thuộc và điểm mạnh của từng loại
Loại thứ nhất là sả, loại cây quen thuộc nhất với người Việt. Sả dễ trồng, chịu nắng tốt, mùi chanh nhẹ, và lá sả có thể dùng nấu ăn. Sả hợp đặt ở ban công, sân vườn, cửa ra vào, nơi có nắng trực tiếp. Sả cần chậu đủ lớn vì rễ phát triển nhanh, và bạn nên cắt tỉa lá già thường xuyên để cây ra lá mới thơm hơn. Lưu ý, lá sả có mép sắc, khi chăm sóc bạn nên đeo găng tay mỏng, và đặt chậu sả xa tầm với của trẻ nhỏ để trẻ không vô tình cứa tay vào lá.
Loại thứ hai là bạc hà, cây nhỏ, thơm mát, trồng trong chậu rất hợp. Bạc hà mọc lan nhanh, vì vậy bạn nên trồng trong chậu riêng, không trồng chung với cây khác kẻo bạc hà lấn hết đất. Bạc hà hợp đặt ở bậu cửa sổ bếp, ban công có nắng nhẹ, và gần bàn ăn ngoài trời. Lá bạc hà có thể hái pha trà hoặc nấu ăn, nhưng bạn không nên để trẻ nhỏ ngắt lá ăn sống quá nhiều, và nên rửa sạch lá trước khi dùng.
Loại thứ ba là húng quế, cây gia vị quen thuộc trong bữa ăn Việt. Húng quế thơm nồng, dễ trồng, hợp đặt ở cửa sổ bếp và ban công. Khi bạn nấu ăn, mùi húng quế tỏa ra cũng giúp khu vực bếp ít muỗi hơn. Húng quế cần nắng và nước vừa đủ, không nên tưới quá nhiều khiến rễ úng. Bạn nên ngắt ngọn thường xuyên để cây ra nhiều nhánh, vừa có lá dùng, vừa giúp cây tỏa mùi tốt hơn.
Loại thứ tư là oải hương, cây có hoa tím đẹp và mùi dịu nhẹ, thường được trồng làm cảnh. Oải hương cần nắng nhiều và đất thoát nước tốt, hợp đặt ở ban công nắng, sân thượng, cửa sổ hướng nắng. Cây không hợp đặt trong phòng kín, thiếu nắng, vì sẽ yếu và ít hoa. Tinh dầu oải hương đậm đặc không nên dùng trực tiếp lên da trẻ nhỏ.
Loại thứ năm là hương thảo, cây thơm, lá nhỏ như kim, dùng được trong nấu ăn. Hương thảo chịu nắng tốt, ít cần nước, hợp đặt ở ban công, sân vườn, gần cửa ra vào. Khi bạn vò nhẹ lá hương thảo, mùi thơm tỏa ra khá mạnh, nên cây này hợp đặt ở lối đi, nơi người qua lại chạm nhẹ vào cây. Hương thảo không hợp đặt trong phòng tắm ẩm thấp, vì cây dễ úng rễ.
Loại thứ sáu là cúc vạn thọ, hoa vàng cam rực rỡ, thường trồng trước sân, dọc lối đi. Cúc vạn thọ có mùi đặc trưng mà nhiều loại côn trùng không thích, hoa nở lâu, làm sân nhà đẹp hơn. Cây cần nắng trực tiếp và đất thoát nước tốt, hợp trồng ngoài trời hơn trong nhà. Nếu nhà có người dị ứng phấn hoa, bạn nên trồng cúc vạn thọ ngoài sân, không đặt trong phòng ngủ.
Loại thứ bảy là ngải cứu, cây quen thuộc trong vườn nhà Việt, lá có mùi thơm đặc trưng. Ngải cứu dễ trồng, chịu nắng và đất khô vừa phải, hợp đặt ở góc sân, vườn sau, nơi thoáng gió. Bạn không nên tự ý dùng ngải cứu làm thuốc hay ăn quá nhiều mỗi ngày, nhất là phụ nữ mang thai, người đang dùng thuốc và trẻ nhỏ. Trong bài này, ngải cứu chỉ dùng để trồng làm cảnh và tạo mùi quanh nhà.
Thực hành từng bước: đặt cây từng phòng sao cho hiệu quả
Bước 1: Dọn dẹp nơi đọng nước trước khi trồng cây. Bạn hãy đi một vòng quanh nhà, đổ hết nước trong khay chậu, lốp xe cũ, chai lọ, máng xối đọng nước, và thay nước bình hoa thường xuyên. Nếu không dọn nước đọng, muỗi vẫn sinh sản ngay trong nhà bạn, dù bạn trồng bao nhiêu cây cũng không đủ. Đây là bước quan trọng nhất, nhưng nhiều người hay bỏ qua vì chỉ tập trung mua cây.
Bước 2: Đặt cây ở cửa ra vào và ban công trước tiên. Bạn hãy đặt 1 đến 2 chậu sả hoặc hương thảo ở hai bên cửa ra vào, 1 chậu bạc hà hoặc húng quế ở cửa sổ hay mở, và vài chậu cúc vạn thọ dọc lối đi ngoài sân. Đây là những điểm muỗi hay bay vào nhà nhất. Bạn nên đặt cây ở nơi có nắng, không đặt sau rèm dày hay trong góc kín, vì cây thiếu nắng sẽ yếu và ít mùi.
Bước 3: Đặt cây trong phòng khách và phòng bếp một cách vừa phải. Phòng khách bạn có thể đặt 1 chậu bạc hà nhỏ hoặc oải hương ở gần cửa sổ, nơi có nắng nhẹ. Phòng bếp bạn có thể đặt húng quế ở bậu cửa sổ, vừa tiện hái nấu ăn, vừa tạo mùi thơm. Bạn không nên đặt quá nhiều cây trong phòng kín, vì phòng kín ít gió, cây khó tỏa mùi, lại dễ ẩm và thu hút côn trùng khác. Một đến hai chậu mỗi phòng là đủ.
Bước 4: Phòng ngủ cần thận trọng hơn. Bạn chỉ nên đặt cây nhỏ, mùi nhẹ, ở gần cửa sổ, và không đặt cây ngay đầu giường nếu bạn hay dị ứng mùi thơm. Oải hương mùi dịu thường hợp phòng ngủ hơn sả hay hương thảo mùi mạnh. Ban đêm, bạn vẫn nên mắc màn khi ngủ, vì cây không bảo vệ bạn hoàn toàn khi bạn ngủ say và không cử động. Với phòng trẻ nhỏ, bạn nên đặt cây ngoài ban công hoặc trên kệ cao, ngoài tầm với của trẻ, để trẻ không ngắt lá ăn hay làm đổ chậu.
Bước 5: Chăm cây đều đặn để cây luôn tỏa mùi. Bạn hãy tưới nước vừa đủ vào buổi sáng, cắt tỉa lá già, lá úa mỗi tuần, và thỉnh thoảng vò nhẹ vài lá để kiểm tra mùi. Cây khỏe, lá xanh, mùi rõ là cây đang phát huy tác dụng. Cây héo, lá vàng, ít mùi là dấu hiệu cây thiếu nắng, thừa nước, hoặc đất đã cạn dinh dưỡng, bạn nên chuyển cây ra nắng, thay đất, hoặc trồng cây mới. Một chậu cây khỏe có tác dụng hơn ba chậu cây héo.
Về an toàn cho trẻ và thú cưng, bạn cần nhớ ba điểm. Thứ nhất, không để trẻ nhỏ và thú cưng nhai lá cây, nhất là oải hương, hương thảo và cúc vạn thọ, vì một số cây có thể gây khó chịu đường tiêu hóa nếu ăn nhiều. Thứ hai, đặt chậu cây chắc chắn, tránh chậu rơi vỡ khi trẻ chạy nhảy hoặc thú cưng va phải. Thứ ba, nếu nhà có người dị ứng phấn hoa, bạn nên chọn cây mùi nhẹ như bạc hà và đặt cây ngoài trời thay vì trong phòng kín. Nếu trẻ bị muỗi đốt sưng to hoặc sốt, bạn nên đưa trẻ đi khám thay vì chỉ dựa vào cây trong nhà.
Câu hỏi thường gặp
Trồng cây đuổi muỗi có hết muỗi hoàn toàn không?
Không. Cây chỉ giúp giảm muỗi ở khu vực gần cây, không diệt muỗi trong cả nhà. Bạn vẫn cần dọn nước đọng, mắc màn khi ngủ, và dùng vợt muỗi hoặc kem chống muỗi khi cần, nhất là trong mùa mưa và mùa dịch sốt xuất huyết.
Nhà chung cư không có ban công thì trồng cây ở đâu?
Bạn có thể trồng 1 đến 2 chậu nhỏ ở bậu cửa sổ có nắng, như bạc hà hoặc húng quế. Cây nhỏ trong chậu vẫn tỏa mùi ở khu vực cửa sổ, và bạn có thể mở cửa sổ cho gió thổi mùi vào nhà. Bạn không nên trồng quá nhiều cây trong phòng kín, vì cây thiếu nắng sẽ yếu và dễ úng.
Cây đuổi muỗi có an toàn cho chó mèo không?
Đa số cây trồng trong chậu an toàn khi chỉ để trang trí và không bị ăn, nhưng một số cây có thể gây khó chịu cho thú cưng nếu chúng nhai lá nhiều. Cách an toàn nhất là đặt cây trên kệ cao, ngoài tầm với của thú cưng, và quan sát thú cưng trong những ngày đầu trồng cây mới. Nếu thú cưng có dấu hiệu nôn, tiêu chảy sau khi tiếp xúc với cây, bạn nên đưa thú cưng đi khám và dời cây ra khỏi nhà.
Kết luận
Trồng cây đuổi muỗi là cách vừa đẹp, vừa thơm, vừa lành để giảm muỗi trong nhà, nếu bạn chọn đúng cây và đặt đúng chỗ. Bắt đầu từ cửa ra vào và ban công với sả, bạc hà và húng quế, rồi mới tính đến phòng khách và phòng ngủ với cây mùi nhẹ hơn. Đừng quên dọn nước đọng và mắc màn khi ngủ, vì cây chỉ là một lớp hỗ trợ. Tham khảo thêm tại chuyên mục Mẹo Vặt và Thủ Thuật trên Báo Doanh Thu. Bài viết này chỉ mang tính tham khảo chung.
