Cuối tuần là lúc nhiều gia đình đi chợ mua thịt cho cả tuần, hoặc mua thịt ngon để nấu một bữa sum họp. Nhưng không phải ai cũng biết chọn thịt tươi. Thịt để lâu, thịt ướp đá nhiều lần, thịt đã qua ngày nhưng vẫn bày bán, nhìn thoáng qua đều có thể giống thịt tươi. Chọn nhầm, bữa ăn không chỉ kém ngon mà còn có thể gây đau bụng, nhất là với trẻ nhỏ và người lớn tuổi. Tin tốt là bạn không cần dụng cụ gì đặc biệt để chọn thịt. Chỉ cần mắt nhìn, tay sờ, mũi ngửi và vài câu hỏi đúng lúc, bạn đã có thể tránh được phần lớn thịt không tươi ngay tại sạp.
- Thịt tươi thường có màu hồng tự nhiên, bề mặt hơi se, không bóng nhẫy bất thường và không có mùi lạ.
- Ấn nhẹ vào miếng thịt, thịt tươi sẽ đàn hồi trở lại ngay, thịt ôi thường lõm lâu và chảy nước nhiều.
- Mua thịt vào buổi sáng, mang về bảo quản lạnh ngay, và chia phần trước khi cấp đông sẽ giữ thịt tươi lâu hơn nhiều so với để chung một túi lớn.
Vì sao đi chợ cuối tuần lại dễ mua nhầm thịt không tươi?
Cuối tuần chợ đông, sạp nào cũng bày nhiều thịt, người bán bận rộn, người mua cũng vội. Trong không khí đó, nhiều người mua theo thói quen: đến sạp quen, chỉ tay vào miếng thịt nhìn to, trả tiền rồi đi. Cách mua nhanh này tiện, nhưng cũng là lúc dễ mua nhầm nhất, vì bạn không có thời gian kiểm tra kỹ. Thịt bày từ sáng sớm đến trưa, dưới nắng và bụi, đã khác thịt mới mổ buổi sáng rất nhiều, dù nhìn vẫn còn hồng.
Một lý do khác là thịt không tươi không phải lúc nào cũng có dấu hiệu rõ ràng. Thịt ướp đá nhiều lần có thể vẫn hồng, thịt đã rửa qua nước có thể vẫn không mùi ngay lúc đó, nhưng khi về nấu, thịt sẽ ra nhiều nước, mùi hôi mới lộ ra, và món ăn bị nhão. Người bán cũng có nhiều cách làm thịt nhìn tươi hơn, như bày thịt trên đá, phun sương, hay xếp miếng ngon lên trên, miếng kém hơn giấu bên dưới. Vì vậy, chỉ nhìn lướt qua là chưa đủ, bạn cần sờ và ngửi trực tiếp.
Cuối tuần cũng là lúc nhiều gia đình mua số lượng lớn cho cả tuần. Mua nhiều mà bảo quản sai cách thì thịt tươi lúc mua cũng nhanh hỏng lúc về nhà. Thịt để trong cốp xe nóng cả buổi chợ, rồi về nhà mới cho vào tủ lạnh, đã mất đi một phần độ tươi. Thịt cấp đông chung một túi lớn, mỗi lần nấu lại rã đông cả túi rồi cấp đông lại, cũng làm thịt nhanh kém chất lượng. Vì vậy, bài này không chỉ hướng dẫn chọn thịt tại sạp, mà còn hướng dẫn cách mang thịt về và bảo quản sao cho đúng.
Phân tích: 5 dấu hiệu nhận biết thịt tươi tại sạp
Dấu hiệu thứ nhất là màu sắc. Thịt heo tươi thường có màu hồng nhạt đến hồng đỏ tự nhiên, mỡ có màu trắng hoặc hơi ngà, không vàng sậm. Thịt bò tươi có màu đỏ tươi, không thâm đen, không có đốm lạ. Nếu miếng thịt có màu quá đỏ rực, bóng loáng bất thường, hoặc màu chỗ đậm chỗ nhạt loang lổ, bạn nên cẩn thận và xem tiếp các dấu hiệu khác trước khi quyết định. Màu sắc chỉ là dấu hiệu đầu tiên, không phải dấu hiệu duy nhất, vì ánh đèn ở chợ cũng có thể làm thịt nhìn hồng hơn thật.
Dấu hiệu thứ hai là độ đàn hồi khi ấn tay. Bạn hãy ấn nhẹ ngón tay vào miếng thịt rồi buông ra. Thịt tươi sẽ đàn hồi trở lại gần như ngay lập tức, bề mặt khô ráo vừa phải. Thịt không tươi thường lõm lâu, khi ấn có cảm giác mềm nhũn, và tay bạn có thể dính nước nhiều hơn bình thường. Đây là cách kiểm tra nhanh và đáng tin nhất tại sạp, vì độ đàn hồi khó làm giả hơn màu sắc. Nếu người bán không cho bạn ấn thử, bạn có thể quan sát miếng thịt khi người bán cắt: thịt tươi cắt ra mặt cắt khô ráo, không chảy nước nhiều.
Dấu hiệu thứ ba là mùi. Thịt tươi có mùi thịt đặc trưng nhẹ, không hôi, không chua, không có mùi lạ như mùi hóa chất hay mùi ôi. Bạn nên đưa miếng thịt lại gần mũi ngửi nhẹ, đừng ngại, vì đây là quyền của người mua. Nếu thịt có mùi hôi dù nhẹ, bạn nên bỏ qua miếng đó, đừng tiếc vì giá rẻ hơn một chút. Với thịt đã ướp gia vị sẵn, bạn càng cần cẩn thận, vì gia vị có thể che mùi ôi, và bạn khó kiểm tra hơn thịt tươi nguyên miếng.
Dấu hiệu thứ tư là bề mặt và mỡ. Thịt tươi bề mặt hơi se, không nhớt, không dính tay quá mức. Mỡ tươi có độ cứng vừa phải, màu trắng sáng, không vàng và không mềm nhũn. Nếu bề mặt thịt nhớt, sờ vào thấy dính, hoặc mỡ đã chuyển vàng sậm và mềm, đó là dấu hiệu thịt đã để lâu. Bạn cũng nên xem sạp có sạch không, thịt có được bày trên mặt sạch, có che chắn bụi và ruồi không. Sạp sạch thường đi kèm với thịt được bảo quản cẩn thận hơn.
Dấu hiệu thứ năm là hỏi đúng câu và quan sát người bán. Bạn hãy hỏi thịt mổ lúc nào, hôm nay còn thịt mới không, và miếng này là phần nào của con heo hay con bò. Người bán thật thà thường trả lời rõ ràng, chỉ cho bạn phần thịt phù hợp với món bạn định nấu. Người bán ấp úng, trả lời chung chung, hoặc cố ép bạn mua nhanh, là dấu hiệu bạn nên xem xét lại. Mua ở sạp quen, có uy tín, vẫn là cách an toàn nhất về lâu dài, vì người bán quen biết sẽ giữ khách bằng chất lượng chứ không chỉ bằng giá rẻ một hôm.
Thực hành từng bước: từ sạp chợ về đến tủ lạnh
Bước 1: Đi chợ sớm và mang theo túi giữ lạnh. Buổi sáng sớm là lúc thịt mới nhất, lựa chọn cũng nhiều nhất. Bạn nên mang theo túi giữ lạnh hoặc túi vải dày, và nếu đi chợ lâu, bạn nên mua thịt cuối cùng trước khi về, thay vì mua thịt đầu tiên rồi đi lòng vòng cả buổi. Cách này giúp thịt ít tiếp xúc với nắng nóng hơn, nhất là vào những ngày trời oi.
Bước 2: Kiểm tra nhanh 3 điểm tại sạp: nhìn màu, ấn thử độ đàn hồi, ngửi mùi. Bạn chỉ cần khoảng 30 giây cho mỗi miếng thịt, không cần kiểm tra quá lâu làm phiền người bán. Nếu miếng thịt đạt cả ba điểm, bạn hãy mua. Nếu một trong ba điểm có dấu hiệu lạ, bạn nên chọn miếng khác hoặc sang sạp khác. Đừng vì ngại mà mua miếng thịt mình đã nghi ngờ, vì về nhà bạn sẽ còn tiếc hơn.
Bước 3: Chia phần ngay khi về nhà, trước khi cho vào tủ lạnh. Bạn hãy chia thịt thành từng phần vừa đủ cho một bữa ăn, cho vào hộp hoặc túi riêng, ghi ngày mua lên hộp nếu có thể. Cách này giúp bạn mỗi lần nấu chỉ cần lấy đúng một phần, không phải rã đông cả túi lớn rồi cấp đông lại. Thịt rã đông rồi cấp đông lại nhiều lần sẽ mất nước, mất vị ngon, và cũng dễ nhiễm khuẩn hơn.
Bước 4: Bảo quản đúng nhiệt độ và đúng thời gian. Thịt dùng trong 1 đến 2 ngày có thể để ngăn mát, nhưng phải bọc kín và để riêng, tránh nước thịt chảy sang thực phẩm khác. Thịt để lâu hơn nên cho vào ngăn đông ngay, đừng để ngăn mát quá 2 ngày rồi mới cấp đông. Khi cần nấu, bạn nên rã đông trong ngăn mát qua đêm, hoặc rã đông bằng nước lạnh và nấu ngay, thay vì để thịt rã đông ở nhiệt độ phòng cả buổi.
Bước 5: Nấu chín kỹ và quan sát lại lần cuối. Dù thịt đã chọn kỹ, khi nấu bạn vẫn nên quan sát: thịt tươi khi nấu thường săn lại, nước trong, mùi thơm tự nhiên. Nếu thịt khi nấu có mùi lạ, nước đục bất thường, hoặc thịt nhão khác hẳn mọi khi, bạn nên bỏ đi thay vì cố ăn. An toàn thực phẩm quan trọng hơn tiếc một miếng thịt, nhất là khi nhà có trẻ nhỏ, người mang thai hoặc người lớn tuổi.
Ngoài 5 bước trên, bạn nên tránh ba thói quen xấu. Thói quen thứ nhất là mua thịt chỉ vì giá rẻ bất thường so với các sạp khác, vì giá rẻ quá mức thường đi kèm với chất lượng kém. Thói quen thứ hai là mua thịt đã thái sẵn, ướp sẵn mà không biết thịt đó là phần nào, mổ lúc nào. Thói quen thứ ba là để thịt sống chung với rau ăn sống trong cùng một túi, khiến nước thịt có thể dính sang rau và gây mất an toàn khi ăn rau sống.
Câu hỏi thường gặp
Thịt có màu hơi thâm có phải là thịt ôi không?
Chưa chắc. Thịt để trong tủ lạnh một thời gian có thể hơi thâm do tiếp xúc với không khí, nhưng vẫn còn tươi nếu không có mùi lạ và vẫn đàn hồi tốt. Ngược lại, thịt hồng đẹp nhưng có mùi lạ hoặc ấn vào lõm lâu thì vẫn không nên mua. Vì vậy, bạn nên kết hợp cả màu, mùi và độ đàn hồi, đừng chỉ nhìn màu.
Có nên rửa thịt bằng nước muối trước khi nấu không?
Rửa thịt bằng nước sạch, để ráo là đủ cho hầu hết các món. Rửa bằng nước muối loãng cũng được, nhưng bạn không nên ngâm thịt quá lâu trong nước, vì thịt sẽ mất nước và mất vị ngọt tự nhiên. Quan trọng hơn là nấu chín kỹ và giữ vệ sinh dao, thớt, tay sau khi chạm vào thịt sống.
Mua thịt ở siêu thị có an toàn hơn ở chợ không?
Siêu thị có lợi thế là thịt được đóng gói, ghi ngày sản xuất và hạn dùng rõ ràng, bảo quản lạnh ổn định. Chợ có lợi thế là bạn được sờ, ngửi và chọn trực tiếp, và thường có thịt mới mổ buổi sáng. Cả hai nơi đều có thể mua được thịt tốt, nếu bạn kiểm tra kỹ và chọn nơi uy tín. Điều quan trọng nhất vẫn là cách bạn kiểm tra và bảo quản, chứ không phải chỉ là nơi mua.
Kết luận
Chọn thịt tươi đi chợ cuối tuần không phải kỹ năng khó, mà là thói quen kiểm tra nhanh mỗi lần mua: nhìn màu, ấn thử, ngửi mùi, hỏi rõ, và bảo quản đúng ngay khi về nhà. Làm quen vài lần, bạn sẽ chọn thịt nhanh mà vẫn chắc chắn, không còn cảnh mua về mới tiếc. Nếu bạn đang tập đi chợ cho gia đình, hãy bắt đầu từ sạp quen, mua lượng vừa đủ, và chia phần trước khi cấp đông. Tham khảo thêm tại chuyên mục Thị Trường và Tiêu Dùng, chuyên mục Đời Sống và Gia Đình và Nấu Cơm Nhà 30 Phút Cho Gia Đình Bận Rộn Mà Vẫn Ngon trên Báo Doanh Thu. Bài viết này chỉ mang tính tham khảo chung về an toàn thực phẩm, không thay thế tư vấn y tế cho trường hợp cụ thể.
