Hành, tỏi và gừng có mặt trong gần như mọi bữa cơm Việt, nhưng nhiều gia đình mua về chỉ vài ngày đã thấy hành mềm, tỏi mọc mầm, gừng héo khô. Nguyên nhân thường là cất sai chỗ: để chỗ ẩm, đựng kín, hoặc cất chung cả ba loại. Bài viết này hướng dẫn cách chọn củ ngon, sơ chế đơn giản và cất giữ từng loại đúng cách.
- Hành, tỏi, gừng hỏng nhanh nhất vì ẩm, kín khí và ánh sáng, không phải vì để lâu một cách tự nhiên.
- Mỗi loại cần một chỗ cất riêng: hành và tỏi ưa khô thoáng, gừng ưa mát và giữ độ ẩm vừa phải.
- Chỉ cần chọn củ chắc, hong khô bề mặt và kiểm tra mỗi tuần một lần là giữ được nhiều tuần.
Vì sao hành tỏi gừng nhanh hỏng trong bếp Việt
Khí hậu Việt Nam nóng ẩm là kẻ thù lớn nhất của các loại củ khô. Khi gặp độ ẩm cao, lớp vỏ ngoài của hành, tỏi và gừng dễ mềm, tạo điều kiện cho nấm mốc phát triển từ những vết xước rất nhỏ mà mắt thường khó thấy. Túi nilon buộc kín càng làm tình hình tệ hơn, vì hơi nước từ củ thoát ra không bay đi được mà đọng lại trong túi, biến túi thành một môi trường ẩm ướt. Đó là lý do nhiều người mua hành tỏi về, để nguyên trong túi nilon rồi treo trong bếp, chỉ sau một tuần đã thấy củ mềm và có mùi khó chịu.
Cách chọn hành tỏi gừng ngon ngay tại chợ
Muốn bảo quản lâu thì bước chọn mua chiếm một nửa thành công. Với hành tím, hãy chọn củ cầm chắc tay, vỏ khô, ôm sát thân củ, không có vết mềm hay vết thâm đen. Hành tím ngon thường có màu tím hồng đều, đầu củ khô ráo, không có rễ mọc dài. Tránh những củ nhẹ bỗng, vỏ bong tróc nhiều hoặc ấn vào thấy lõm, vì đó là củ đã để lâu hoặc đã bắt đầu hỏng từ bên trong. Hành tây cũng chọn theo nguyên tắc tương tự: vỏ giấy khô, củ tròn đều, nặng tay so với kích cỡ, không có mùi chua.
Với tỏi, củ ngon là củ có các tép xếp chặt, vỏ ngoài khô, bóp nhẹ thấy cứng và chắc, không có tép nào mềm nhũn. Tránh mua tỏi đã mọc mầm xanh dài, tỏi có vết mốc xanh ở đầu củ, hoặc tỏi để trong túi ẩm ướt ở sạp chợ. Với gừng, chọn nhánh gừng vỏ căng, màu vàng nhạt, bẻ ra thấy ruột vàng tươi và thơm nồng, không bị khô quắt hay thâm đen ở đầu nhánh. Gừng non vỏ mỏng, ít xơ, hợp để pha trà hoặc ăn kèm món ăn, còn gừng già nhiều xơ, cay thơm hơn, hợp để kho và nấu canh. Về số lượng, gia đình 3 đến 4 người chỉ nên mua hành tỏi đủ dùng trong 2 đến 3 tuần, gừng đủ dùng trong 1 đến 2 tuần, vì mua quá nhiều là nguyên nhân khiến củ hỏng trước khi kịp dùng hết.
Nguyên tắc chung trước khi cất giữ
Dù là hành, tỏi hay gừng, bạn đều nên làm ba việc sau ngay khi mang về nhà. Thứ nhất, đổ củ ra khỏi túi nilon, rũ bỏ đất cát khô và loại bỏ ngay những củ đã mềm, mốc hoặc dập, vì một củ hỏng để chung sẽ làm lây mùi và độ ẩm sang các củ lành rất nhanh. Thứ hai, để củ ở nơi thoáng gió vài giờ cho bề mặt thật khô trước khi cho vào dụng cụ đựng. Nếu củ còn hơi ẩm do mưa, hãy lau khô và hong gió, tuyệt đối không cất khi còn ướt. Thứ ba, chuẩn bị dụng cụ đựng có lỗ thoáng khí, ví dụ giỏ tre, túi lưới, hộp có lỗ, hoặc túi giấy đục vài lỗ nhỏ.
Bảo quản hành đúng cách, từng loại một
Hành tím và hành tây nguyên củ bảo quản tốt nhất ở nơi khô ráo, thoáng gió, tránh ánh sáng trực tiếp, nhiệt độ phòng khoảng 25 đến 28 độ là phù hợp. Bạn có thể cho hành vào giỏ tre, túi lưới hoặc rổ thưa, đặt ở góc bếp thoáng, tránh đặt sát bếp gas vì hơi nóng và hơi nước khi nấu ăn sẽ làm hành nhanh mềm. Nhiều gia đình ở quê vẫn treo hành thành chùm ở hiên nhà thoáng gió, đó là cách làm rất khoa học, vì không khí lưu thông quanh từng củ giúp vỏ luôn khô. Nếu ở chung cư không có chỗ treo, bạn chỉ cần một chiếc giỏ có lỗ thoáng đặt ở kệ bếp khô là đủ.
Thời gian bảo quản của hành tím nguyên củ thường từ 3 đến 4 tuần, hành tây có thể lâu hơn, khoảng 1 đến 2 tháng nếu củ chắc và nơi cất thật khô. Mỗi tuần, bạn dành 2 phút kiểm tra một lần, nhặt bỏ củ nào bắt đầu mềm hoặc có mùi lạ. Đừng tiếc một củ hỏng, vì giữ nó lại sẽ khiến cả giỏ nhanh hỏng hơn. Một lưu ý nữa là không để hành chung với khoai tây, vì khoai tây thoát hơi ẩm và khí làm hành nhanh mọc mầm, còn hành cũng làm khoai tây nhanh hỏng hơn. Hai loại củ này nên để ở hai giỏ riêng, cách xa nhau.
Bảo quản tỏi để lâu không mọc mầm, không mốc
Tỏi nguyên củ cũng ưa khô, thoáng và tối như hành, nhưng tỏi nhạy cảm hơn với độ ẩm. Bạn nên để tỏi trong túi lưới, giỏ tre hoặc hộp có nhiều lỗ thoáng, đặt ở chỗ tối và khô trong bếp. Tránh để tỏi trong hộp kín, túi nilon buộc chặt hoặc ngăn mát tủ lạnh khi còn nguyên củ, vì những nơi này giữ ẩm và kích thích tỏi mọc mầm. Tỏi ngon, cất đúng cách có thể giữ được 1 đến 2 tháng, thậm chí lâu hơn nếu củ thật chắc và phòng bếp khô ráo. Dấu hiệu tỏi bắt đầu hỏng là tép mềm, vỏ chuyển màu sẫm, hoặc có mùi hăng khác thường, khi đó bạn nên loại bỏ ngay.
Bảo quản gừng: khô quá cũng hỏng, ướt quá cũng mốc
Gừng là loại khó chiều nhất trong ba loại, vì nó cần độ ẩm vừa phải. Gừng nguyên nhánh, chưa gọt vỏ, bảo quản tốt nhất bằng cách gói trong giấy ăn khô, cho vào túi giấy hoặc hộp thoáng, rồi để ở góc bếp mát, tránh nắng. Cách này giúp gừng giữ được độ ẩm bên trong mà bề mặt vẫn khô ráo, thường giữ được 2 đến 3 tuần. Nếu bếp nhà bạn quá nóng và khô, gừng sẽ nhanh quắt lại, khi đó bạn có thể chuyển gừng sang ngăn mát tủ lạnh, gói giấy rồi cho vào túi zip có chừa một chút không khí, và kiểm tra mỗi tuần, thay giấy khi giấy bị ẩm.
Một cách giữ gừng rất lâu mà nhiều người chưa biết là cho gừng vào ngăn đá. Bạn rửa sạch gừng, để thật ráo, có thể để nguyên nhánh hoặc thái lát mỏng, cho vào túi zip, ép hết không khí rồi để ngăn đá. Gừng đông lạnh có thể dùng trong 2 đến 3 tháng, và khi cần dùng, bạn lấy ra bào hoặc thái ngay khi còn cứng, không cần rã đông hoàn toàn, vì gừng đông lạnh bào rất dễ và thơm. Cách này đặc biệt hợp với gia đình ít dùng gừng, mua một nhánh lớn mà dùng cả tháng không hết, hoặc với người hay uống trà gừng buổi sáng.
Quy trình 15 phút mỗi tuần và những lỗi cần tránh
Thay vì chờ đến khi củ hỏng mới xử lý, bạn hãy đặt một lịch cố định, ví dụ sáng chủ nhật trước khi đi chợ, dành 15 phút kiểm tra và sắp xếp lại giỏ hành tỏi gừng. Bước một, đổ từng giỏ ra, nhặt bỏ củ mềm, mốc, mọc mầm dài. Bước hai, lau khô giỏ đựng, thay giấy lót nếu giấy đã ẩm. Bước ba, xếp củ lành trở lại, củ nào mua trước xếp lên trên để dùng trước, củ mới mua xếp xuống dưới. Bước bốn, ghi nhớ lượng còn lại để đi chợ mua vừa đủ, tránh mua trùng. Quy trình nhỏ này giúp bạn luôn biết trong bếp còn bao nhiêu hành tỏi gừng, không còn cảnh nấu ăn mới phát hiện hết gừng hoặc mở giỏ ra thấy cả giỏ đã hỏng.
- Để hành tỏi gừng trong túi nilon buộc kín, hơi nước đọng lại làm củ mềm và mốc.
- Để chung hành với khoai tây, hai loại làm nhau nhanh mọc mầm và nhanh hỏng.
- Rửa củ trước khi cất, lớp vỏ ướt khiến củ giảm thời gian bảo quản rõ rệt.
- Cho hành tỏi nguyên củ vào ngăn mát tủ lạnh, độ ẩm cao khiến củ mọc mầm nhanh hơn.
- Giữ lại củ đã mềm hoặc mốc với hy vọng dùng sau, thực tế củ hỏng lây nhanh sang củ lành.
- Mua quá nhiều một lúc, dùng không kịp, củ hỏng trước khi hết dù đã cất cẩn thận.
Câu hỏi thường gặp
Hành tỏi mọc mầm rồi có ăn được không?
Nếu củ còn chắc, không mốc, không có mùi lạ, bạn có thể bỏ phần mầm xanh ở giữa rồi dùng phần tép còn lại. Mầm xanh ăn hơi đắng và làm món ăn kém thơm, nên khi nấu món cần mùi thơm chuẩn như phi tỏi, bạn nên loại bỏ mầm. Nếu tép đã xốp, nhẹ và mầm dài, tốt nhất nên bỏ, vì lúc này củ đã mất mùi thơm và không còn ngon.
Có nên để hành tỏi gừng trong tủ lạnh không?
Hành và tỏi nguyên củ thì không nên, vì ngăn mát ẩm và lạnh làm củ nhanh mọc mầm. Gừng nguyên nhánh có thể để ngăn mát nếu bếp quá nóng, nhưng cần gói giấy khô và kiểm tra thường xuyên. Chỉ những phần đã bóc vỏ, cắt dở hoặc gọt vỏ mới cần tủ lạnh, và khi đó phải bọc kín, dùng trong vài ngày đến 1 tuần tùy loại.
Gừng bị khô quắt thì làm sao cứu được?
Gừng hơi khô nhưng chưa mốc vẫn có thể dùng để nấu canh, kho thịt hoặc pha trà, vì khi nấu với nước, gừng sẽ mềm lại và vẫn thơm. Bạn có thể ngâm lát gừng khô trong nước ấm vài phút trước khi nấu. Nếu gừng đã khô cứng, thâm đen và mất mùi, nên bỏ đi, vì lúc này gừng không còn mùi thơm và có thể đã bị mốc bên trong mà mắt thường khó thấy hết.
Kết luận
Bảo quản hành tỏi gừng tươi lâu không cần dụng cụ đắt tiền hay kỹ thuật phức tạp, chỉ cần nhớ ba nguyên tắc: chọn củ chắc ngay từ chợ, giữ củ khô ráo và thoáng khí, và cất riêng từng loại theo đúng nhu cầu của nó. Hành và tỏi cần khô, thoáng và tối; gừng cần mát và giữ ẩm vừa phải, hoặc cho vào ngăn đá nếu dùng chậm. Thêm thói quen kiểm tra 15 phút mỗi tuần và mua vừa đủ dùng, bạn sẽ giảm hẳn lượng gia vị phải bỏ đi, tiết kiệm tiền chợ và luôn có củ thơm ngon sẵn trong bếp cho mỗi bữa cơm gia đình.
Xem thêm: Giữ rau củ tươi lâu trong tủ lạnh, Khử mùi tủ lạnh và nhà bếp nhanh, chuyên mục Mẹo Vặt trên Báo Doanh Thu.
