Mùa mưa mang theo không khí ẩm ướt và những cơn mưa bất chợt khiến cơ thể dễ nhiễm lạnh, cảm cúm và mệt mỏi. Với trẻ nhỏ và người lớn tuổi, đây là thời điểm sức đề kháng cần được quan tâm nhiều hơn. Bài viết gợi ý cách ăn uống, vận động và 6 thói quen phòng bệnh đơn giản cho cả gia đình.
- Điểm chính 1: Ăn uống đa dạng mỗi ngày với rau xanh, trái cây theo mùa, đạm lành mạnh và đủ nước ấm giúp cơ thể có nền tảng dinh dưỡng tốt.
- Điểm chính 2: Vận động nhẹ 20 đến 30 phút mỗi ngày, kể cả các bài tập trong nhà khi trời mưa, giúp cơ thể dẻo dai và tinh thần sảng khoái.
- Điểm chính 3: Giữ ấm, rửa tay đúng cách, ngủ đủ giấc và giữ nhà cửa khô thoáng là những thói quen then chốt phòng bệnh mùa mưa.
Vì sao mùa mưa cơ thể dễ ốm hơn
Mùa mưa ở Việt Nam thường kéo dài nhiều tháng với độ ẩm không khí cao, có lúc lên tới 80 đến 90 phần trăm. Môi trường ẩm ướt là điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn và nấm mốc sinh sôi, từ quần áo phơi lâu khô, góc nhà ẩm thấp cho đến thực phẩm dễ ôi thiu. Nhiệt độ thay đổi thất thường giữa lúc mưa và lúc nắng cũng khiến cơ thể phải thích nghi liên tục, người có sức đề kháng kém rất dễ bị cảm lạnh, viêm họng, sổ mũi.
Một yếu tố ít ai để ý là mùa mưa ít nắng nên cơ thể tổng hợp vitamin D kém hơn, mà vitamin D lại quan trọng với hệ miễn dịch. Bên cạnh đó, nhiều gia đình đóng kín cửa cả ngày khiến không khí tù đọng, tạo điều kiện cho bệnh hô hấp lây lan giữa các thành viên.
Theo khuyến cáo chung của ngành y tế, phòng bệnh luôn hiệu quả và ít tốn kém hơn chữa bệnh. Thay vì chờ đến khi cả nhà thay nhau ốm mới loay hoay tìm cách, việc chủ động xây dựng nếp ăn uống, vận động và sinh hoạt lành mạnh ngay từ đầu mùa mưa sẽ giúp gia đình đi qua mùa mưa một cách nhẹ nhàng hơn rất nhiều.
Nền tảng dinh dưỡng: ăn đúng để cơ thể khỏe
Không có một loại thực phẩm thần kỳ nào giúp tăng sức đề kháng ngay lập tức, điều quan trọng là chế độ ăn cân bằng và duy trì đều đặn mỗi ngày. Theo phân tích của Báo Doanh Thu (baodoanhthu.com), một mâm cơm gia đình Việt Nam truyền thống vốn đã là nền tảng rất tốt nếu được sắp xếp hợp lý: cơm, một món đạm, một món rau và một bát canh.
Nhóm thực phẩm nên ưu tiên trong mùa mưa gồm rau xanh đậm và trái cây nhiều màu sắc. Rau muống, rau ngót, cải bó xôi, bông cải xanh cung cấp nhiều vitamin và chất xơ. Trái cây như cam, quýt, bưởi, ổi, đu đủ giàu vitamin C tự nhiên, vừa ngon miệng vừa dễ mua ở chợ với giá rẻ theo mùa. Mỗi ngày cả nhà nên ăn khoảng 300 đến 400 gram rau và 200 đến 300 gram trái cây, chia đều các bữa.
Về đạm, nên kết hợp đa dạng nguồn đạm từ trứng, cá, thịt nạc, đậu phụ và các loại đậu. Cá là lựa chọn rất tốt vì dễ tiêu, giàu dinh dưỡng, giá cả phải chăng ở chợ Việt Nam. Các loại gia vị ấm trong bếp Việt như gừng, tỏi, nghệ, hành không chỉ làm món ăn thơm ngon mà còn giúp cơ thể ấm lên trong những ngày mưa lạnh. Một bát canh gừng nấu với rau hoặc một ly trà gừng ấm buổi sáng là thói quen đơn giản mà nhiều gia đình Việt đã duy trì từ lâu.
Ngược lại, nên hạn chế đồ nhiều đường, nước ngọt có gas và đồ chiên rán nhiều dầu mỡ vì dễ gây nặng nề mà thiếu dưỡng chất. Ngày mưa cũng nên ưu tiên nấu ăn tại nhà với thực phẩm tươi thay vì thức ăn đường phố dễ mất vệ sinh.
Vận động mỗi ngày, kể cả khi trời mưa
Nhiều người viện cớ trời mưa để bỏ tập thể dục, nhưng thực tế cơ thể rất cần vận động đều đặn để duy trì sức khỏe. Vận động giúp máu lưu thông tốt, tăng cường trao đổi chất và cải thiện tâm trạng, đặc biệt hữu ích trong những ngày mưa âm u dễ khiến tinh thần uể oải.
Mỗi ngày chỉ cần 20 đến 30 phút vận động nhẹ là đủ cho người bình thường. Khi trời mưa không ra ngoài được, cả nhà có thể tập ngay trong nhà: đi bộ tại chỗ, tập yoga theo video hướng dẫn, nhảy dây, leo cầu thang vài vòng, hoặc đơn giản là dọn dẹp nhà cửa cũng là một hình thức vận động. Trẻ nhỏ có thể chơi các trò vận động trong nhà như nhảy lò cò, đá bóng nhẹ trong sân có mái che.
Với người lớn tuổi, các bài tập nhẹ như vươn vai, xoay khớp, đi bộ chậm quanh nhà là phù hợp. Nhớ khởi động kỹ, không tập quá sức và thay quần áo khô ngay sau khi tập để tránh nhiễm lạnh.
Những hôm tạnh mưa, tranh thủ ra ngoài đi bộ hoặc tập ở công viên khoảng 15 đến 20 phút nắng sáng trước 9 giờ để cơ thể tổng hợp vitamin D tự nhiên.
6 thói quen phòng bệnh cho cả gia đình
Ngoài ăn uống và vận động, những thói quen sinh hoạt nhỏ dưới đây quyết định rất lớn đến việc cả nhà có khỏe mạnh suốt mùa mưa hay không. Điểm chung của chúng là đơn giản, không tốn kém và ai cũng làm được.
1. Giữ ấm cơ thể, nhất là khi dính mưa. Vùng cổ, ngực và bàn chân là những nơi dễ mất nhiệt nhất. Khi đi mưa về, cần thay ngay quần áo ướt, lau khô người và uống một ly nước ấm. Trẻ nhỏ đi học về ướt áo mà không thay ngay rất dễ bị cảm lạnh vào buổi tối. Trong nhà nên chuẩn bị sẵn khăn khô và quần áo thay cho cả nhà.
2. Rửa tay đúng cách và thường xuyên. Bàn tay là con đường lây bệnh phổ biến nhất trong gia đình, từ tay lên mắt, mũi, miệng. Hãy tạo thói quen rửa tay bằng xà phòng trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh, sau khi đi ngoài đường về và sau khi ho, hắt hơi. Với trẻ nhỏ, cha mẹ nên hướng dẫn và nhắc nhở cho đến khi thành thói quen.
3. Uống đủ nước ấm mỗi ngày. Trời mưa mát mẻ khiến nhiều người quên uống nước, nhưng cơ thể vẫn cần khoảng 1,5 đến 2 lít nước mỗi ngày. Ưu tiên nước ấm, trà gừng, nước chanh mật ong pha loãng. Hạn chế nước đá và đồ uống lạnh vì dễ gây kích ứng họng trong thời tiết ẩm. Mỗi sáng một ly nước ấm giúp cơ thể tỉnh táo và khởi động hệ tiêu hóa.
4. Ngủ đủ giấc và đúng giờ. Giấc ngủ là thời gian cơ thể phục hồi và củng cố hệ miễn dịch. Người lớn cần 7 đến 8 tiếng mỗi đêm, trẻ nhỏ cần nhiều hơn tùy độ tuổi. Mùa mưa ngày ngắn đêm dài, trời tối sớm dễ khiến sinh hoạt đảo lộn, vì vậy cả nhà nên thống nhất giờ đi ngủ cố định, hạn chế dùng điện thoại trước khi ngủ 30 phút.
5. Giữ nhà cửa khô thoáng, chống ẩm mốc. Thường xuyên mở cửa sổ khi tạnh mưa để không khí lưu thông, phơi chăn màn và quần áo thật khô trước khi cất. Những góc nhà ẩm thấp như gầm tủ, nhà tắm cần được lau chùi định kỳ để tránh nấm mốc, vì bào tử nấm mốc trong không khí có thể gây dị ứng và các bệnh đường hô hấp, đặc biệt với trẻ nhỏ và người có cơ địa nhạy cảm.
6. Ăn chín uống sôi, chọn thực phẩm sạch. Mùa mưa thực phẩm dễ ôi thiu hơn, rau củ dễ dập nát do vận chuyển trong mưa. Khi đi chợ nên chọn thực phẩm tươi, về nhà rửa sạch và nấu chín kỹ, tránh ăn gỏi sống hay tiết canh trong thời điểm này. Đồ ăn thừa cần đậy kín, bảo quản lạnh và hâm nóng kỹ trước khi ăn lại.
Khi nào nên đưa người thân đi khám
Các biện pháp trên giúp phòng bệnh hiệu quả, nhưng không thể ngăn ngừa tuyệt đối. Nếu người thân có dấu hiệu như sốt cao liên tục trên 2 đến 3 ngày không hạ, khó thở, đau ngực, mệt lả, hoặc trẻ nhỏ bỏ ăn, quấy khóc bất thường, gia đình nên đưa đến cơ sở y tế để được thăm khám kịp thời. Không nên tự ý dùng kháng sinh khi chưa có chỉ định của bác sĩ, vì lạm dụng kháng sinh không giúp khỏi bệnh nhanh hơn mà còn gây hại cho cơ thể.
Câu hỏi thường gặp
Trẻ nhỏ và người già cần lưu ý gì thêm trong mùa mưa? Đây là hai nhóm có sức đề kháng yếu nhất trong gia đình. Với trẻ nhỏ, cần giữ ấm khi ra ngoài, chuẩn bị áo mưa và quần áo thay khi đi học, tăng cường rau củ quả trong bữa ăn. Với người lớn tuổi, cần tránh để chân tay bị lạnh và ẩm lâu, giữ nhà cửa khô ráo để tránh trơn trượt, và duy trì vận động nhẹ nhàng mỗi ngày.
Có cần uống thêm vitamin C hay thực phẩm bổ sung không? Nếu chế độ ăn đã đa dạng với đủ rau xanh và trái cây mỗi ngày, cơ thể thường đã nhận đủ vitamin C từ thực phẩm tự nhiên. Việc bổ sung thêm vitamin hay thực phẩm chức năng nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ, nhất là với trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai và người đang dùng thuốc điều trị.
Nhà bị ẩm mốc nhiều thì xử lý thế nào? Trước hết cần khắc phục nguồn gây ẩm như chỗ dột, tường thấm nước. Lau vết mốc bằng khăn ẩm pha giấm hoặc dung dịch tẩy rửa phù hợp, rồi lau khô và mở cửa cho thoáng. Những ngày mưa kéo dài có thể dùng máy hút ẩm hoặc túi hút ẩm ở các góc nhà.
Kết luận
Tăng sức đề kháng mùa mưa không phải là việc phức tạp hay tốn kém, mà nằm ở những điều giản dị lặp lại mỗi ngày: một mâm cơm đủ chất, 30 phút vận động, giữ ấm khi dính mưa, rửa tay sạch sẽ, ngủ đủ giấc và một ngôi nhà khô thoáng. Khi cả gia đình cùng nhau duy trì những thói quen này, mùa mưa sẽ trôi qua nhẹ nhàng và khỏe mạnh hơn rất nhiều.
Lưu ý: Bài viết cung cấp thông tin tham khảo chung về chăm sóc sức khỏe, không thay thế cho tư vấn, chẩn đoán hay điều trị của bác sĩ. Nếu có vấn đề sức khỏe cụ thể, bạn nên đến cơ sở y tế để được thăm khám trực tiếp. Độc giả quan tâm thêm các mẹo chăm sóc gia đình có thể xem thêm tại Đời sống gia đình, Mẹo vặt thủ thuật và Sức khỏe trên Báo Doanh Thu.
