Từ 15 giờ ngày 22/10, dầu diesel 0.05S tăng 444 đồng một lít, lên không cao hơn 29.550 đồng một lít, trong khi xăng lại giảm. Với người chạy xe máy, đây là kỳ điều hành nhẹ ví, nhưng với tài xế xe tải, nhà xe khách và shop giao hàng, dầu diesel tăng là chi phí thật, cộng dồn theo từng chuyến xe, từng đơn hàng. Trong bối cảnh dầu thế giới vừa tăng mạnh lên mức cao nhất gần 6 tháng, bài này hướng dẫn cách tính lại chi phí và tiết kiệm nhiên liệu một cách thực tế.
- Dầu diesel tăng 444 đồng một lít từ 22/10, lên 29.550 đồng một lít, dầu mazut tăng 1.238 đồng một ki lô gam.
- Xăng giảm trong cùng kỳ, nhưng chi phí vận tải dùng dầu diesel vẫn tăng, nên giá cước và giá giao hàng cần được tính lại.
- 5 cách tiết kiệm nhiên liệu dưới đây giúp tài xế và shop nhỏ giảm chi phí ngay, không cần đầu tư thêm tiền.
Vì sao dầu diesel tăng trong khi xăng giảm?
Giá bán lẻ xăng dầu trong nước được điều hành theo từng mặt hàng, theo giá bình quân thế giới của kỳ trước và Quỹ bình ổn giá, nên các mặt hàng không phải lúc nào cũng đi cùng chiều. Kỳ này, xăng E5RON92 giảm 1.610 đồng một lít, xăng E10RON95-III giảm 1.816 đồng một lít, nhưng dầu diesel tăng 444 đồng một lít và dầu mazut tăng 1.238 đồng một ki lô gam.
Ở thị trường thế giới, tuần qua giá dầu Brent tăng 6%, giá dầu WTI tăng 2,3%, riêng phiên cuối tuần tăng hơn 3 đô la một thùng. Nguyên nhân chính là lo ngại gián đoạn nguồn cung từ Trung Đông, khi lực lượng Houthi tiếp tục tấn công hạ tầng của Saudi Arabia, các vụ tàu dầu gặp sự cố khi đi qua eo biển Hormuz, và lượng dầu thô dự trữ của Mỹ giảm mạnh hơn dự báo, xuống còn 412,5 triệu thùng.
Điều này có nghĩa là kỳ điều hành này mới chỉ phản ánh một phần diễn biến thế giới. Nếu căng thẳng ở Trung Đông chưa hạ nhiệt, kỳ điều hành sau hoàn toàn có thể tăng thêm, nhất là với dầu diesel. Tài xế và doanh nghiệp vận tải vì vậy không nên tính chi phí theo giá của một kỳ duy nhất, mà nên tính theo mức trung bình của 2 đến 3 kỳ gần nhất.
Cách tính nhanh chi phí nhiên liệu tăng thêm
Cách tính đơn giản nhất là lấy mức tăng nhân với lượng nhiên liệu dùng mỗi tháng. Ví dụ, một xe tải chạy 3.000 ki lô mét một tháng, tiêu thụ khoảng 300 lít dầu diesel, thì mức tăng 444 đồng một lít làm chi phí tăng thêm khoảng 133.200 đồng một tháng cho riêng xe đó. Một đội xe 10 chiếc thì con số đã là hơn 1,3 triệu đồng một tháng, chưa tính dầu mazut hay chi phí phát sinh khác.
Với shop giao hàng bằng xe máy dùng xăng, kỳ này chi phí giảm, nhưng shop dùng xe tải nhỏ giao hàng thì ngược lại. Shop nên tách riêng chi phí nhiên liệu theo từng loại xe, ghi vào một bảng đơn giản gồm số ki lô mét, số lít đổ, giá mỗi lít và tổng tiền mỗi tuần. Chỉ cần ghi 4 tuần, shop sẽ thấy ngay xe nào tốn nhất, tuyến nào tốn nhất, và cần điều chỉnh ở đâu.
Một sai lầm phổ biến là shop tự gánh hết phần tăng giá, không điều chỉnh giá bán hay phí giao hàng, rồi cuối tháng thấy lãi mỏng dần mà không biết vì sao. Cách làm đúng là tính chi phí nhiên liệu vào giá thành, dù chỉ là vài nghìn đồng mỗi đơn, và thông báo rõ với khách khi phí giao hàng thay đổi vì giá dầu, khách Việt Nam thường thông cảm nếu lý do rõ ràng và mức tăng hợp lý.
5 cách tiết kiệm nhiên liệu cho tài xế và shop nhỏ
Thứ nhất, bảo dưỡng xe đúng hạn. Lốp non, lọc gió bẩn, dầu máy cũ đều làm xe tốn nhiên liệu hơn. Kiểm tra áp suất lốp mỗi tuần, thay lọc gió và dầu máy đúng kỳ, là cách tiết kiệm rẻ nhất mà nhiều tài xế hay bỏ qua.
Thứ hai, chạy đều ga, tránh tăng tốc và phanh gấp liên tục. Chạy ở tốc độ ổn định, giữ khoảng cách an toàn, dự đoán đèn đỏ từ xa để giảm ga sớm, có thể tiết kiệm từ 10 đến 20 phần trăm nhiên liệu so với chạy giật cục trong phố đông.
Thứ ba, gom đơn và tối ưu tuyến đường. Thay vì chạy nhiều chuyến nhỏ, shop nên gom đơn theo khu vực, giao theo một vòng, tránh chạy xe rỗng chiều về. Tài xế xe tải nên nhận hàng chiều về nếu có thể, vì xe chạy rỗng vẫn tốn dầu như xe chở hàng.
Thứ tư, giảm tải không cần thiết. Xe chở thêm đồ không dùng đến, thùng hàng cồng kềnh, giá nóc không cần thiết đều làm tăng sức cản và mức tiêu thụ nhiên liệu. Dọn xe gọn nhẹ trước mỗi chuyến đi là việc nhỏ nhưng hiệu quả.
Thứ năm, theo dõi tiêu thụ nhiên liệu mỗi tuần. Ghi số lít đổ và số ki lô mét chạy, tính ra lít trên 100 ki lô mét. Nếu con số tăng đột ngột mà tuyến đường không đổi, rất có thể xe đang có vấn đề cần kiểm tra, ví dụ lốp, phanh hoặc kim phun, sửa sớm sẽ rẻ hơn để xe tốn dầu cả tháng.
Nhà xe và shop giao hàng nên điều chỉnh giá như thế nào?
Nhà xe nên tính lại giá cước theo tháng, không giữ giá cũ cả quý khi giá dầu biến động. Cách làm minh bạch là công bố phụ phí nhiên liệu theo từng giai đoạn, ví dụ cộng thêm một mức cố định mỗi chuyến khi dầu tăng trên một ngưỡng nhất định, và giảm lại khi dầu hạ. Khách hàng quen sẽ chấp nhận phụ phí rõ ràng hơn là tăng giá âm thầm rồi giảm chất lượng dịch vụ.
Shop bán hàng online nên tính phí giao hàng theo khu vực và theo trọng lượng thật, thay vì miễn phí giao hàng cho mọi đơn. Miễn phí giao hàng là công cụ bán hàng tốt, nhưng khi dầu tăng, shop nên đặt ngưỡng đơn hàng tối thiểu để được miễn phí, hoặc chỉ miễn phí trong nội thành, còn giao tỉnh tính phí theo thực tế. Cách này giúp shop giữ được khách mà không lỗ vì chi phí vận chuyển.
Với hộ kinh doanh nhỏ ở Hà Nội, Đà Nẵng và TP.HCM, một cách khác là hợp tác giao hàng chung. Nhiều shop nhỏ cùng khu vực có thể gom đơn, thuê chung một xe tải nhỏ chạy tuyến cố định mỗi ngày, chia chi phí nhiên liệu theo số đơn. Cách này giảm số chuyến xe rỗng và giảm chi phí cho từng shop.
Độc giả có thể tham khảo thêm các bài phân tích giá cả và chi phí sinh hoạt tại chuyên mục Thị Trường Tiêu Dùng và chuyên mục Tài Chính và Đầu Tư trên Báo Doanh Thu.
Câu hỏi thường gặp
Dầu diesel tăng 444 đồng một lít có nhiều không?
Với một xe chạy ít thì không nhiều, nhưng với xe tải chạy hàng nghìn ki lô mét mỗi tháng, mức tăng này cộng dồn thành hàng trăm nghìn đồng mỗi xe mỗi tháng. Với đội xe lớn, con số có thể lên đến hàng triệu đồng, nên cần tính lại chi phí thay vì xem nhẹ.
Shop nhỏ nên tăng giá bán hay tăng phí giao hàng khi dầu tăng?
Nên tăng phí giao hàng hoặc đặt ngưỡng miễn phí giao hàng, thay vì tăng giá sản phẩm, vì khách dễ chấp nhận phí giao hàng thay đổi theo giá dầu hơn là giá sản phẩm tăng. Quan trọng là thông báo rõ lý do và mức tăng hợp lý.
Có nên đổ đầy bình khi nghe tin dầu sắp tăng không?
Không nên tích trữ nhiên liệu tại nhà vì không an toàn, và đổ đầy bình cũng chỉ tiết kiệm được vài chục nghìn đồng. Cách tiết kiệm bền vững hơn là bảo dưỡng xe, chạy đều ga và tối ưu tuyến đường mỗi ngày.
Kết luận, dầu diesel tăng 444 đồng một lít trong kỳ 22/10 là tín hiệu nhắc tài xế, nhà xe và shop giao hàng tính lại chi phí ngay, thay vì chờ đến kỳ điều hành sau. Khi dầu thế giới còn biến động vì căng thẳng ở Trung Đông, người làm vận tải càng cần chủ động: ghi chép tiêu thụ nhiên liệu, bảo dưỡng xe, gom đơn, tối ưu tuyến đường và điều chỉnh giá cước một cách minh bạch. Làm tốt những việc cơ bản này, shop nhỏ vẫn giữ được lãi ngay cả khi giá dầu chưa hạ nhiệt.
