Nhiều người chỉ đưa xe đi bảo dưỡng khi xe kêu lạ, khó nổ máy hoặc phanh không ăn, lúc đó chi phí sửa cao hơn nhiều so với kiểm tra định kỳ. Thực ra, kiểm tra dầu, lốp và phanh tại nhà chỉ mất khoảng 20 phút. Bài viết hướng dẫn lịch kiểm tra, từng bước làm và dấu hiệu cần ra tiệm ngay.
- Kiểm tra dầu máy, lốp và phanh mỗi tháng một lần, và kiểm tra kỹ hơn mỗi 1.000 đến 1.500 km đối với xe chạy nhiều trong thành phố.
- Thay dầu máy đúng hạn, giữ lốp đủ hơi và má phanh còn đủ dày là ba việc quan trọng nhất để xe chạy êm và an toàn.
- Khi xe có tiếng kêu lạ, chảy dầu, phanh kêu rít hoặc đèn báo bất thường, hãy đưa xe ra tiệm ngay thay vì cố chạy thêm.
Vì sao bảo dưỡng định kỳ tiết kiệm hơn sửa chữa
Xe máy là phương tiện chạy mỗi ngày trong điều kiện đường đông, bụi và nắng mưa, nên các chi tiết hao mòn nhanh hơn bạn nghĩ. Dầu máy sau một thời gian sẽ bẩn và loãng, không còn bôi trơn tốt, khiến động cơ nóng hơn và hao xăng hơn. Lốp non hơi làm xe ì, tăng ma sát và nhanh mòn, còn lốp quá căng lại làm xe xóc và dễ trượt khi phanh gấp. Má phanh mòn dần mà không được kiểm tra có thể làm xước đĩa phanh, lúc đó bạn phải thay cả bộ với chi phí cao hơn nhiều. Bảo dưỡng định kỳ chính là cách phát hiện những hao mòn này khi chúng còn nhỏ, sửa rẻ và giữ xe an toàn.
Một lợi ích khác là xe được bảo dưỡng đều sẽ chạy ổn định và ít hỏng vặt giữa đường. Bạn sẽ ít gặp cảnh xe chết máy giờ cao điểm, hết hơi lốp khi đang vội, hay phanh không ăn khi gặp tình huống bất ngờ. Với người chạy xe đi làm mỗi ngày ở Hà Nội hay Thành phố Hồ Chí Minh, 20 phút kiểm tra mỗi tháng là khoản đầu tư rất rẻ so với một lần xe nằm đường và gọi cứu hộ. Bạn cũng nên ghi lại lịch bảo dưỡng vào điện thoại hoặc một cuốn sổ nhỏ, ghi ngày thay dầu, ngày kiểm tra lốp và phanh, để không phải nhớ bằng trí nhớ.
Bước 1: Kiểm tra dầu máy và nước làm mát
Trước tiên, bạn dựng xe bằng chân chống giữa trên mặt phẳng, để xe nguội khoảng 10 phút sau khi chạy. Mở que thăm dầu, lau sạch, cắm lại rồi rút ra để xem mức dầu. Mức dầu nên nằm giữa hai vạch tối thiểu và tối đa, dầu còn trong và có màu nâu nhạt đến nâu đậm là bình thường. Nếu dầu đen đặc, có mùi khét hoặc mức dầu tụt nhanh sau khi mới thay, bạn nên đưa xe ra tiệm để kiểm tra xem có rò rỉ hay động cơ ăn dầu không. Với xe số và xe tay ga phổ thông, chu kỳ thay dầu thường khoảng 1.000 đến 1.500 km, nhưng bạn nên theo sổ hướng dẫn của xe mình vì mỗi dòng xe khác nhau.
Khi thay dầu tại nhà, bạn cần chuẩn bị khay hứng dầu cũ, cờ lê phù hợp và dầu mới đúng loại cho xe. Bạn xả dầu cũ khi xe còn hơi ấm, đợi dầu chảy hết, siết lại ốc xả vừa đủ chặt rồi đổ dầu mới đúng dung tích. Đừng đổ thừa dầu, vì dầu thừa làm động cơ nặng máy và có thể gây rò rỉ. Dầu cũ phải được đựng vào chai và mang đến điểm thu gom, không đổ xuống cống hay đất. Với xe tay ga có két nước làm mát, bạn kiểm tra thêm bình nước phụ, mức nước nên nằm giữa hai vạch, và chỉ châm thêm loại nước làm mát phù hợp khi xe nguội hoàn toàn.
Bước 2: Kiểm tra lốp và áp suất hơi
Lốp là bộ phận duy nhất tiếp xúc với mặt đường, nên kiểm tra lốp là kiểm tra an toàn. Bạn quan sát gai lốp còn sâu hay đã mòn phẳng, có vết nứt, vết cắt hay vật nhọn cắm vào không. Bạn có thể dùng đồng hồ đo áp suất hoặc ra tiệm bơm hơi để đo, áp suất chuẩn thường ghi trên tem dán ở xe hoặc trong sổ hướng dẫn. Lốp non hơi làm xe nặng tay lái, hao xăng và nhanh mòn hai bên, còn lốp quá căng làm xe nảy và giảm bám đường. Bạn nên kiểm tra áp suất khi lốp nguội, tốt nhất là buổi sáng trước khi chạy, và kiểm tra mỗi tuần một lần nếu bạn chạy nhiều.
Ngoài áp suất, bạn cần chú ý đến tuổi lốp. Lốp dù còn gai nhưng đã dùng quá 4 đến 5 năm thường bị lão hóa, cao su cứng và nứt nhỏ, bám đường kém hơn, nhất là khi trời mưa. Nếu bạn thấy lốp nứt nhiều, phồng rộp hoặc mòn không đều, hãy đưa xe ra tiệm để kiểm tra càng vành, phuộc và áp suất, vì mòn không đều có thể do xe lệch càng hoặc phuộc yếu. Khi thay lốp, bạn nên thay đúng kích cỡ và loại lốp cho xe, không tự ý thay lốp to hơn hay nhỏ hơn vì sẽ ảnh hưởng đến đồng hồ tốc độ và khả năng vận hành.
Bước 3: Kiểm tra phanh, dây ga và đèn
Phanh là hệ thống an toàn quan trọng nhất, nên bạn cần kiểm tra thường xuyên. Với phanh đĩa, bạn nhìn vào má phanh qua khe heo dầu, nếu má phanh còn mỏng dưới khoảng 2 mm thì nên thay. Với phanh tang trống, bạn kiểm tra độ rơ của tay phanh và chân phanh, nếu bóp phanh mà tay phanh chạm gần hết vào tay lái mới ăn thì cần tăng phanh hoặc kiểm tra má phanh. Bạn bóp phanh vài lần khi xe đứng yên để cảm nhận lực phanh đều và không bị sượng. Nếu phanh kêu rít, kêu ken két hoặc bóp phanh mà xe vẫn trôi dài, hãy ra tiệm ngay, đừng cố chạy thêm.
Tiếp theo, bạn kiểm tra dây ga và dây phanh có bị kẹt, rỉ sét hay vỏ dây nứt không. Bạn vặn ga nhẹ và thả ra, tay ga phải trả về êm, không bị kẹt ở ga cao. Bạn cũng kiểm tra đèn pha, đèn hậu, đèn xi nhan và còi, vì những chi tiết này quyết định người khác có thấy bạn hay không khi trời tối hoặc mưa. Một bóng đèn cháy có thể thay rất nhanh và rẻ, nhưng nếu không thay, bạn sẽ gặp rủi ro lớn khi chạy ban đêm. Cuối cùng, bạn kiểm tra ắc quy, nếu xe đề yếu, đèn mờ dần hoặc xe để vài ngày là khó nổ, có thể ắc quy đã yếu và cần kiểm tra tại tiệm.
Lịch bảo dưỡng gợi ý cho người chạy xe mỗi ngày
- Mỗi tuần: kiểm tra áp suất lốp, đèn, còi và quan sát xe có chảy dầu hay vết lạ dưới gầm không.
- Mỗi tháng: kiểm tra mức dầu máy, má phanh, dây ga, dây phanh và vệ sinh lọc gió nếu xe chạy đường bụi nhiều.
- Mỗi 1.000 đến 1.500 km: thay dầu máy, kiểm tra bugi, lọc gió và siết lại các ốc quan trọng.
- Mỗi 6 tháng: kiểm tra tổng thể tại tiệm, gồm phuộc, cổ lái, nhông xích đối với xe số và hệ thống điện.
- Mỗi năm: kiểm tra lốp, ắc quy, dây curoa đối với xe tay ga và thay các chi tiết đã đến hạn theo sổ hướng dẫn.
Những dấu hiệu cần ra tiệm ngay
- Xe chảy dầu dưới gầm, có vết dầu mới mỗi sáng, hoặc mức dầu tụt nhanh bất thường.
- Phanh kêu rít, bóp phanh không ăn, tay phanh mềm nhũn hoặc phanh bị kẹt cứng.
- Xe khó nổ máy, chết máy giữa chừng, chạy giật cục hoặc xả khói đen, khói trắng nhiều.
- Tay lái rung mạnh, xe lệch sang một bên, phuộc chảy dầu hoặc cổ lái lỏng.
- Đèn báo trên đồng hồ sáng bất thường, ắc quy yếu, đề nhiều lần mới nổ máy.
Câu hỏi thường gặp
Tự thay dầu tại nhà có khó không? Không khó nếu bạn có đủ dụng cụ và làm đúng loại dầu, đúng dung tích. Lần đầu, bạn nên nhờ thợ hướng dẫn hoặc xem kỹ sổ hướng dẫn của xe. Nếu bạn không chắc chắn về ốc xả hay lực siết, hãy ra tiệm, vì siết quá chặt có thể làm hỏng ren ốc và gây rò rỉ.
Xe ít chạy thì có cần bảo dưỡng định kỳ không? Có, vì dầu máy, lốp và ắc quy vẫn lão hóa theo thời gian dù xe ít chạy. Xe để lâu nên được kiểm tra mỗi tháng một lần, nổ máy vài phút mỗi tuần và kiểm tra lốp trước khi chạy lại sau thời gian dài không dùng.
Bơm lốp xe máy ở đâu là đủ hơi? Áp suất chuẩn ghi trên tem xe hoặc trong sổ hướng dẫn, thường khác nhau giữa bánh trước và bánh sau, và khác nhau khi chở nặng. Bạn nên đo khi lốp nguội và bơm đúng mức ghi trên xe mình, không bơm theo cảm giác hay theo xe khác.
Kết luận
Bảo dưỡng xe máy tại nhà không cần bạn trở thành thợ sửa xe, chỉ cần bạn kiểm tra đều ba thứ quan trọng nhất là dầu, lốp và phanh, cộng thêm đèn và dây ga. Làm đều mỗi tháng, ghi lại lịch bảo dưỡng và đưa xe ra tiệm ngay khi có dấu hiệu lạ, bạn sẽ giữ xe chạy êm, tiết kiệm xăng và an toàn hơn mỗi ngày. Bắt đầu ngay cuối tuần này với một lần kiểm tra 20 phút, bạn sẽ biết xe mình đang ở tình trạng nào và cần làm gì tiếp theo.
Xem thêm: chuyên mục Xe và Giao Thông, chuyên mục Mẹo Vặt và Thủ Thuật và trang chủ Báo Doanh Thu.
