Một chuyến phượt cuối tuần không cần đi xa hay chạy nhanh mới đáng nhớ, quan trọng nhất là về đến nhà an toàn. Bài viết hướng dẫn chọn lộ trình dưới 200km cho người mới, kiểm tra xe, chuẩn bị đồ bảo hộ và xử lý thủng lốp, hết xăng hay mưa lớn trên đường.
- Người mới nên chọn lộ trình dưới 200km cả đi và về, đường quen thuộc, có trạm xăng và chỗ nghỉ.
- Kiểm tra lốp, phanh, đèn, nhớt và xích trước chuyến đi quan trọng hơn mọi món đồ mang theo.
- Đội mũ đạt chuẩn, mặc đồ bảo hộ, chạy đúng tốc độ và nghỉ mỗi giờ là nguyên tắc không nên thỏa hiệp.
Phượt cuối tuần: vui nhưng an toàn phải đứng trước
Đi phượt xe máy cuối tuần là cách nhiều người Việt Nam xả hơi sau một tuần làm việc: sáng thứ Bảy lên đường, chiều Chủ nhật về nhà. Nhưng sự tự do đó cũng dễ khiến người mới chủ quan, chạy theo đoàn quá nhanh, bỏ qua kiểm tra xe hay đội mũ bảo hiểm qua loa.
Theo phân tích của Báo Doanh Thu (baodoanhthu.com), phần lớn sự cố trong các chuyến đi ngắn không đến từ tình huống quá hiểm nghèo mà đến từ việc nhỏ bị bỏ qua: lốp non hơi, phanh mòn, hết xăng giữa đường vắng, mưa lớn bất ngờ mà không có áo mưa. Bài viết này không khuyến khích chạy nhanh hay đua xe, mà hướng dẫn bạn chuẩn bị kỹ từng việc nhỏ để chuyến đi vui trọn vẹn.
Ví dụ, nhóm bạn của anh Minh ở Hà Nội chọn lộ trình Hà Nội đi Tam Đảo, chưa đến 200km cả đi và về, xuất phát lúc 6 giờ sáng và về trước khi trời tối. Nhóm của chị Hoa ở Thành phố Hồ Chí Minh chọn tuyến đi Vũng Tàu, đường đông nhưng nhiều trạm xăng và quán ăn.
Chọn lộ trình dưới 200km cho người mới
Với người mới, lộ trình lý tưởng là tổng quãng đường cả đi và về dưới 200km, tương đương khoảng 2 đến 3 tiếng chạy mỗi chiều ở tốc độ vừa phải. Quãng đường này đủ dài để có cảm giác đi chơi xa, nhưng vẫn đủ ngắn để bạn không kiệt sức.
- Chọn đường quen thuộc và có dân cư: Ưu tiên quốc lộ hoặc tỉnh lộ có trạm xăng, quán ăn và nhà dân dọc đường. Tránh đường đất, đường đèo dốc hay đường vắng hoàn toàn trong chuyến đầu tiên.
- Tính trước điểm dừng nghỉ: Đánh dấu điểm nghỉ sau mỗi 50 đến 70km hoặc mỗi giờ chạy, nơi có bóng mát, nước uống, nhà vệ sinh và chỗ đỗ xe an toàn.
- Đi ban ngày, về trước tối: Xuất phát sớm, đặt mục tiêu về trước khi trời tối hẳn. Chạy đêm rủi ro hơn vì tầm nhìn kém và khó tìm người giúp đỡ.
- Chia sẻ lộ trình cho người nhà: Trước khi đi, nhắn cho người thân lộ trình, giờ xuất phát và giờ dự kiến về.
Trước chuyến đi, hãy kiểm tra thời tiết cho cả điểm đi và điểm đến, vì mưa lớn ở vùng núi có thể khác hẳn thời tiết ở thành phố. Nếu dự báo mưa to, gió mạnh hay sạt lở trên tuyến đường bạn chọn, hãy dời chuyến đi sang cuối tuần khác.
Kiểm tra xe trước chuyến đi: 5 hạng mục không được bỏ qua
Hãy kiểm tra xe vào tối hôm trước, đừng để đến sáng xuất phát mới vội vàng xem qua. Bạn không cần là thợ sửa xe, chỉ cần kiểm tra 5 hạng mục sau bằng mắt và tay.
Lốp xe
Nhìn xem lốp có vết nứt, vết cắt hay vật nhọn găm vào không, gai lốp còn đủ sâu hay đã mòn trơn. Lốp quá non làm xe nặng tay lái và tốn xăng, lốp quá căng làm giảm độ bám đường. Nếu lốp đã mòn nhiều hoặc có vết phồng, hãy thay trước chuyến đi.
Phanh
Bóp thử phanh trước và đạp thử phanh sau khi xe còn đứng yên, tay phanh và chân phanh phải chắc, không bị hụt sâu hay kẹt cứng. Chạy thử một đoạn ngắn trong ngõ, phanh nhẹ ở tốc độ chậm để cảm nhận xe dừng có êm và thẳng hay không.
Đèn và còi
Bật đèn pha, đèn cốt, đèn xi nhan hai bên và đèn phanh để chắc chắn tất cả đều sáng. Còi phải kêu rõ ràng vì trên đường đông, còi là cách bạn báo hiệu cho xe khác khi cần thiết.
Nhớt và nước làm mát
Kiểm tra mức nhớt bằng que thăm nhớt, nhớt quá ít làm máy nóng nhanh và dễ hỏng trên đường dài. Với xe tay ga có két nước, kiểm tra thêm mức nước làm mát. Nếu đã gần đến kỳ thay nhớt, hãy thay trước chuyến đi.
Xích, ắc quy và giấy tờ
Với xe số, kiểm tra độ chùng của xích và tra dầu nếu xích khô. Đề máy vài lần, máy đề yếu hay đèn mờ là dấu hiệu ắc quy sắp hết. Cuối cùng, đừng quên giấy tờ: giấy phép lái xe phù hợp với loại xe, đăng ký xe và bảo hiểm trách nhiệm dân sự, tất cả để trong túi chống nước dễ lấy.
Đồ bảo hộ và hành lý: mang đủ, buộc chặt
Đồ bảo hộ là khoản đầu tư quan trọng nhất của một chuyến phượt, quan trọng hơn cả máy ảnh hay đồ ăn mang theo. Mũ phải đạt chuẩn, vừa đầu, cài quai chắc chắn, không đội mũ mỏng hay mũ đã từng va đập mạnh. Kính giúp mắt không bị côn trùng và bụi bay vào, găng tay giúp tay không bị tê và trơn khi mưa, áo dài tay và giày kín mũi bảo vệ da khi ngã xe.
Ảnh dưới đây ghi lại đoàn xe máy chạy trên đường núi ở Việt Nam, ai cũng đội mũ bảo hiểm và đi theo hàng. Đó là hình ảnh của một chuyến phượt đúng nghĩa: đi cùng nhau, giữ khoảng cách.
Về hành lý, hãy mang gọn nhẹ và buộc chặt. Ba lô đeo sát lưng hoặc chằng cố định vào yên sau, không treo lủng lẳng hai bên dễ vướng vào bánh xe. Áo mưa bộ là lựa chọn tốt hơn áo mưa cánh dơi vì không bị gió thổi bay và vướng víu. Mang theo nước, đồ ăn nhẹ, sạc dự phòng và tiền mặt vì không phải quán ven đường nào cũng nhận thanh toán điện tử.
Chạy đoàn và giữ tốc độ an toàn
Chạy đoàn vui hơn đi một mình, nhưng cũng cần kỷ luật hơn. Trước khi xuất phát, cả đoàn nên thống nhất người dẫn đầu, người chốt đoàn, tốc độ chung và điểm dừng nghỉ. Người dẫn đầu chạy tốc độ mà người yếu nhất cũng theo kịp, người chốt đoàn chạy cuối cùng và báo hiệu khi có người tụt lại hay gặp sự cố.
Giữ khoảng cách an toàn với xe phía trước, đủ để bạn phanh kịp nếu xe trước dừng đột ngột. Khi chạy đoàn, không vượt nhau trong đoàn, không lạng lách qua khe hẹp giữa các xe và không bấm còi inh ỏi gây giật mình. Về tốc độ, hãy luôn chạy đúng tốc độ cho phép trên từng đoạn đường, chậm lại khi qua khu dân cư, trường học, chợ và đoạn đường cong khuất tầm nhìn. Chạy nhanh hơn tốc độ cho phép chỉ làm thời gian phản ứng ngắn lại và hậu quả nặng hơn.
Nghỉ ngơi cũng là một phần của an toàn. Cứ mỗi giờ chạy hoặc mỗi 50 đến 70km, hãy dừng lại ít nhất 10 đến 15 phút để uống nước, duỗi chân tay và kiểm tra nhanh lốp xe. Cảm giác buồn ngủ, mỏi mắt hay mất tập trung là tín hiệu phải dừng ngay, không cố chạy thêm với suy nghĩ sắp đến nơi rồi.
Xử lý sự cố thường gặp trên đường
Dù chuẩn bị kỹ, sự cố vẫn có thể xảy ra. Biết trước cách xử lý giúp bạn bình tĩnh hơn.
Thủng lốp
Khi thấy xe nặng tay lái, đảo nhẹ hoặc nghe tiếng xì hơi, hãy giảm ga từ từ, bật xi nhan và tấp vào lề đường bằng phẳng, tránh dừng ở khúc cua hay dốc. Đừng phanh gấp vì xe có thể mất thăng bằng. Nếu có keo tự vá và biết cách dùng, xử lý tạm thời để chạy đến tiệm gần nhất. Nếu không, hãy dắt xe đến tiệm sửa hoặc gọi cứu hộ, đừng cố chạy tiếp nhiều cây số với lốp xẹp.
Hết xăng giữa đường
Hết xăng thường xảy ra vì chủ quan không đổ khi bình còn ít. Hãy đổ xăng khi kim xăng còn khoảng một phần ba bình, đừng chờ đến khi đèn báo nhấp nháy mới tìm trạm. Nếu lỡ hết xăng, dắt xe vào lề an toàn, hỏi người dân hoặc quán ven đường xem trạm xăng gần nhất ở đâu, hoặc nhờ người đi đường mua giúp một chai xăng.
Mưa lớn bất ngờ
Khi mưa lớn, hãy giảm tốc độ, bật đèn, giữ khoảng cách xa hơn bình thường và tấp vào chỗ trú mưa an toàn như quán cà phê, trạm xăng hay mái hiên nhà dân. Không trú mưa dưới gốc cây to khi có sấm sét, không cố chạy xuyên qua đoạn đường ngập sâu vì bạn không biết bên dưới có ổ gà hay hố sâu hay không. Nếu mưa kèm gió mạnh và tầm nhìn quá kém, dừng lại chờ mưa ngớt là lựa chọn đúng đắn nhất.
Xe chết máy hoặc hỏng vặt
Khi xe chết máy, hãy đưa xe vào lề an toàn rồi mới kiểm tra, đừng dừng giữa đường để loay hoay. Kiểm tra những thứ đơn giản trước: còn xăng không, công tắc điện có bị tắt vô tình không, bugi có lỏng không nếu bạn biết vị trí. Nếu không tự khắc phục được, gọi thợ sửa xe lưu động hoặc nhờ người dân chỉ tiệm sửa gần nhất.
Tham khảo thêm các bài hướng dẫn xe cộ tại chuyên mục Xe và Giao Thông và trang chủ Báo Doanh Thu trước chuyến đi của bạn.
Câu hỏi thường gặp
Người mới đi phượt lần đầu nên đi một mình hay đi theo đoàn?
Nên đi theo đoàn nhỏ từ 3 đến 5 xe, trong đó có ít nhất một người đã có kinh nghiệm đi đường dài. Đi đoàn giúp bạn có người hỗ trợ khi thủng lốp, hết xăng hay lạc đường, và có người nhắc nhở khi bạn vô tình chạy nhanh. Chỉ đi một mình khi bạn đã quen xe, quen đường và biết xử lý sự cố cơ bản.
Đi phượt xe máy cuối tuần cần mang theo những giấy tờ gì?
Bạn cần mang giấy phép lái xe phù hợp với loại xe mình điều khiển, đăng ký xe và bảo hiểm trách nhiệm dân sự còn hiệu lực. Hãy để giấy tờ trong túi chống nước và cất ở vị trí dễ lấy nhưng khó rơi.
Gặp mưa lớn trên đường đèo thì nên làm gì?
Hãy giảm tốc độ, bật đèn và tìm chỗ trú mưa an toàn như quán ven đường hay trạm xăng, không cố chạy tiếp khi tầm nhìn quá kém. Tuyệt đối không trú dưới gốc cây to khi có sấm sét và không chạy qua đoạn đường ngập sâu mà bạn không nhìn rõ mặt đường. Chờ mưa ngớt rồi đi tiếp.
Kết luận
Một chuyến phượt xe máy cuối tuần đáng nhớ không đo bằng quãng đường dài hay tốc độ nhanh, mà đo bằng việc cả đoàn về đến nhà an toàn. Chọn lộ trình dưới 200km, kiểm tra xe kỹ, đội mũ đạt chuẩn, chạy đúng tốc độ và nghỉ đều đặn là những việc đơn giản nhưng quyết định sự an toàn của chuyến đi.
Hãy bắt đầu từ một lộ trình ngắn và quen thuộc cuối tuần này, đi cùng những người bạn có cùng nhịp độ và cùng coi an toàn là ưu tiên số một. Chuẩn bị kỹ, chạy chậm và về nhà an toàn.
