Với người mới đến thành phố lớn để học tập hoặc làm việc, xe buýt là phương tiện rẻ nhất và ít áp lực nhất: không cần lo tìm chỗ gửi xe, không sợ tắc đường phải tự lái, và chi phí mỗi chuyến chỉ bằng một phần nhỏ so với xe ôm công nghệ. Thế nhưng, lần đầu đứng trước bảng tuyến dày đặc tên đường và số hiệu, rất nhiều người cảm thấy bối rối, sợ lên nhầm xe, sợ qua trạm cần xuống, hoặc sợ không biết mua vé thế nào. Bài viết này hướng dẫn bạn đi xe buýt lần đầu một cách tự tin: đọc tuyến trước khi đi, mua vé đúng cách, nhận biết trạm xuống và xử lý bình tĩnh nếu lỡ đi quá trạm.
- Tra cứu tuyến trước khi ra khỏi nhà bằng ứng dụng bản đồ, ghi lại số tuyến, trạm lên và trạm xuống.
- Đến trạm sớm năm đến mười phút, đứng đúng vị trí đón và vẫy xe rõ ràng khi xe tới.
- Chuẩn bị sẵn tiền lẻ hoặc thẻ vé, theo dõi trạm trên xe và bấm chuông trước khi tới trạm cần xuống.
Chuẩn bị trước khi ra khỏi nhà
Bước chuẩn bị quan trọng nhất là tra cứu tuyến trước khi đi, đừng ra trạm rồi mới mở điện thoại tìm đường trong lúc vội. Mở ứng dụng bản đồ, nhập điểm xuất phát và điểm đến, chọn phương tiện giao thông công cộng, ứng dụng sẽ gợi ý số tuyến, trạm lên, trạm xuống và thời gian di chuyển ước tính. Ghi lại ba thông tin này vào ghi chú điện thoại: số tuyến, tên trạm lên và tên trạm xuống. Nếu hành trình cần đổi tuyến, ghi thêm trạm đổi tuyến và số tuyến thứ hai.
Ngoài ra, hãy kiểm tra giờ hoạt động của tuyến, vì một số tuyến buýt chạy đến khoảng 20 giờ hoặc 21 giờ là hết chuyến. Nếu bạn đi vào buổi tối muộn, hãy xác nhận chuyến cuối trước khi đi để không bị kẹt lại. Chuẩn bị thêm một phương án dự phòng, ví dụ tuyến buýt khác hoặc điểm đón xe ôm công nghệ gần trạm xuống, để không bị động nếu tuyến chính bị hoãn hoặc đổi lộ trình tạm thời. Bạn có thể tham khảo thêm hướng dẫn di chuyển tại chuyên mục Xe và Giao Thông và chuyên mục Mẹo Vặt của Báo Doanh Thu.
Cách đọc bảng tuyến và nhận biết đúng xe
Tại trạm, bảng tuyến thường liệt kê số tuyến, tên tuyến và các trạm mà tuyến đó đi qua theo thứ tự. Bạn chỉ cần đối chiếu hai điểm: trạm bạn đang đứng có nằm trong danh sách của tuyến đó không, và trạm bạn cần đến có nằm sau trạm của bạn theo chiều xe chạy không. Nếu trạm cần đến nằm trước trạm của bạn trong danh sách, nghĩa là bạn đang đứng nhầm chiều, cần sang trạm đối diện để đón xe chiều ngược lại. Đây là lỗi phổ biến nhất của người mới đi buýt.
Khi xe tới, hãy nhìn kỹ số tuyến trên đầu xe và bảng điện tử bên hông xe trước khi lên. Đừng chỉ nhìn màu xe hoặc đoán theo hướng xe chạy, vì nhiều tuyến có thể chạy chung một đoạn đường. Nếu không chắc, hãy hỏi tài xế hoặc phụ xe một câu ngắn gọn: "Xe này có qua trạm X không ạ?" Hỏi trước khi lên xe luôn tốt hơn là lên nhầm rồi phải xuống giữa đường.
Mua vé và thanh toán trên xe
Tùy thành phố, xe buýt có thể thu vé bằng tiền mặt, thẻ vé tháng, thẻ ngân hàng chạm hoặc mã QR trên ứng dụng. Với người đi lần đầu, cách đơn giản nhất là chuẩn bị tiền lẻ đúng mệnh giá vé lượt, đưa cho phụ xe hoặc bỏ vào hộp thu vé theo hướng dẫn trên xe. Tránh đưa tờ tiền lớn vào giờ cao điểm vì phụ xe có thể không đủ tiền thối và bạn sẽ làm chậm cả chuyến xe.
Nếu bạn đi buýt thường xuyên, hãy làm thẻ vé tháng hoặc đăng ký thanh toán bằng thẻ chạm ngay từ tuần đầu tiên, vì chi phí mỗi chuyến sẽ rẻ hơn vé lượt và bạn không phải lo tiền lẻ mỗi ngày. Dù dùng hình thức nào, hãy giữ lại vé hoặc biên nhận cho đến khi xuống xe, vì một số tuyến có nhân viên kiểm tra vé ngẫu nhiên trên xe. Khi lên xe, chọn chỗ ngồi gần cửa xuống nếu xe đông, để không phải chen qua nhiều người khi tới trạm.
Bảy bước đi xe buýt lần đầu không lạc đường
Bước 1: Tra tuyến và ghi lại thông tin chuyến đi
Ghi số tuyến, trạm lên, trạm xuống và giờ xe chạy dự kiến vào ghi chú điện thoại. Chụp màn hình lộ trình để xem lại khi mất mạng trên đường.
Bước 2: Đến trạm sớm và đứng đúng vị trí
Đến trạm sớm năm đến mười phút, đứng gần biển trạm và quan sát chiều xe chạy. Nếu trạm có nhiều tuyến, đứng ở vị trí dễ thấy để tài xế nhận ra bạn muốn đón xe.
Bước 3: Vẫy xe và xác nhận tuyến trước khi lên
Khi xe tới, giơ tay vẫy rõ ràng và nhìn số tuyến trên đầu xe. Hỏi tài xế hoặc phụ xe nếu bạn chưa chắc xe có qua trạm cần đến hay không.
Bước 4: Mua vé và tìm chỗ ngồi an toàn
Mua vé ngay khi lên xe, cất vé cẩn thận và chọn chỗ ngồi gần cửa xuống. Để balo trước người hoặc trên đùi, tránh để hành lý chắn lối đi.
Bước 5: Theo dõi trạm trên xe
Quan sát bảng điện tử hiển thị trạm tiếp theo trên xe, hoặc theo dõi vị trí trên ứng dụng bản đồ. Đếm số trạm còn lại thay vì chỉ nhìn tên đường, vì tên đường trên thực tế đôi khi khó nhận biết khi xe chạy nhanh.
Bước 6: Bấm chuông trước khi tới trạm
Khi còn cách trạm cần xuống khoảng một trạm, hãy bấm chuông và di chuyển dần ra cửa xuống. Đừng đợi xe dừng hẳn mới đứng dậy, vì lúc đó bạn sẽ vội vàng và dễ bỏ quên đồ.
Bước 7: Xuống xe và kiểm tra đồ đạc
Xuống xe, kiểm tra lại điện thoại, ví và balo trước khi xe chạy tiếp. Nếu phát hiện bỏ quên đồ trên xe, hãy ghi lại số tuyến, giờ xe và biển số xe nếu nhớ, rồi liên hệ tổng đài của đơn vị vận hành tuyến đó càng sớm càng tốt.
Ví dụ minh họa: chuyến buýt đầu tiên của bạn Tuấn
Bạn Tuấn, sinh viên năm nhất vừa từ quê lên Hà Nội, lần đầu đi xe buýt từ ký túc xá đến trường. Trước khi đi, Tuấn tra ứng dụng bản đồ, ghi lại tuyến số 32, trạm lên gần cổng ký túc xá và trạm xuống gần cổng trường. Ra trạm sớm mười phút, Tuấn đứng nhầm chiều xe lúc đầu, nhưng nhờ đối chiếu bảng tuyến, bạn nhận ra và sang trạm đối diện kịp thời. Trên xe, Tuấn chuẩn bị sẵn tiền lẻ, ngồi gần cửa xuống và đếm trạm theo bảng điện tử. Khi còn một trạm nữa, Tuấn bấm chuông và xuống đúng trạm, đi bộ thêm năm phút là tới trường.
Chuyến đi của Tuấn không có gì đặc biệt, nhưng đó chính là điều quan trọng: đi buýt lần đầu không cần nhanh, chỉ cần chuẩn bị kỹ và bình tĩnh theo từng bước. Sau vài lần, việc đọc tuyến và nhận biết trạm sẽ trở thành thói quen tự nhiên.
Xử lý khi lỡ đi quá trạm hoặc lên nhầm xe
Đi quá trạm là chuyện bình thường với người mới, và cách xử lý rất đơn giản: xuống ở trạm tiếp theo, sang đường đón xe chiều ngược lại, hoặc đi bộ quay lại nếu khoảng cách gần. Đừng hoảng loạn và đừng yêu cầu tài xế dừng giữa đường khi không có trạm, vì điều đó không an toàn và có thể vi phạm quy định giao thông. Nếu lên nhầm xe, hãy xuống ở trạm gần nhất, tra lại tuyến và đón xe đúng. Mỗi lần nhầm là một lần bạn hiểu rõ hơn về hệ thống tuyến của thành phố.
Một số tình huống khác cũng nên chuẩn bị trước: xe quá đông không lên được thì chờ chuyến sau thay vì chen lấn nguy hiểm; điện thoại hết pin thì dùng bảng tuyến tại trạm và hỏi người xung quanh; trời mưa thì mang theo áo mưa mỏng vì trạm buýt không phải lúc nào cũng có mái che đủ rộng. Bạn có thể tìm thêm hướng dẫn đi lại an toàn tại chuyên mục Đời Sống và trang chủ Báo Doanh Thu.
Câu hỏi thường gặp
Đi xe buýt có cần đúng giờ như đi tàu không?
Xe buýt thường không chạy đúng từng phút như tàu, mà theo khoảng thời gian giữa các chuyến. Bạn nên đến trạm sớm và dự trù thêm mười đến mười lăm phút so với thời gian ứng dụng ước tính, đặc biệt vào giờ cao điểm.
Trẻ em và người lớn tuổi đi xe buýt cần lưu ý gì?
Trẻ em nên đi cùng người lớn trong những lần đầu, ngồi ghế gần cửa và nắm tay vịn khi xe di chuyển. Người lớn tuổi nên tránh giờ cao điểm, chọn chỗ ngồi ưu tiên và bấm chuông sớm để có thời gian xuống xe từ từ.
Có nên dùng xe buýt để đi làm hằng ngày không?
Có, nếu tuyến buýt đi qua gần nhà và gần nơi làm việc, xe buýt giúp tiết kiệm đáng kể chi phí xăng xe và gửi xe mỗi tháng. Bạn nên thử đi buýt trong một tuần để đánh giá thời gian thực tế, rồi mới quyết định chuyển hẳn từ xe máy sang xe buýt.
Kết luận
Đi xe buýt lần đầu ở thành phố lớn không khó như nhiều người nghĩ, chỉ cần tra tuyến trước khi đi, đứng đúng chiều, chuẩn bị sẵn vé và theo dõi trạm trên xe. Lỡ đi quá trạm hay lên nhầm xe cũng không sao, chỉ cần bình tĩnh xử lý và rút kinh nghiệm cho lần sau. Sau vài chuyến, xe buýt sẽ trở thành phương tiện quen thuộc, rẻ và đáng tin cậy trong cuộc sống hằng ngày của bạn.
