Gia đình bận rộn thường dồn hết việc dọn nhà sang cuối tuần, rồi mệt mỏi vì cả ngày chỉ quanh quẩn với chổi, khăn và đống đồ chưa biết xếp vào đâu. Bài viết này hướng dẫn cách chia việc theo từng người, lịch dọn 2 giờ cho cả nhà và những thói quen nhỏ giúp nhà gọn cả tuần mà không cần dọn lại từ đầu.
- Dọn nhà cuối tuần chỉ cần 2 giờ nếu cả nhà cùng làm và mỗi người phụ trách một khu vực rõ ràng, thay vì một người dọn cả nhà trong khi người khác chờ.
- Chia việc theo độ tuổi và sở trường giúp trẻ em cũng tham gia được: trẻ nhỏ xếp đồ chơi, trẻ lớn lau bàn và gấp quần áo, người lớn phụ trách bếp và phòng tắm.
- Nhà giữ gọn cả tuần không nhờ dọn nhiều hơn, mà nhờ 5 thói quen nhỏ mỗi ngày: dọn ngay sau khi dùng, mỗi đồ vật có một chỗ cố định và dọn nhanh 10 phút trước khi ngủ.
Vì sao dọn nhà cuối tuần hay biến thành cả ngày mệt mỏi
Nguyên nhân phổ biến nhất không phải là nhà quá bẩn, mà là không có kế hoạch và không chia việc. Cả nhà bắt đầu dọn cùng lúc nhưng mỗi người làm một thứ khác nhau, người lau nhà xong lại thấy bếp chưa dọn, người dọn bếp xong lại thấy phòng khách bừa bộn, và cuối cùng ai cũng mệt mà nhà vẫn chưa gọn hẳn. Thêm vào đó, nhiều gia đình vừa dọn vừa sắp xếp lại toàn bộ đồ đạc, vừa dọn vừa quyết định vứt hay giữ từng món đồ, khiến việc dọn kéo dài gấp đôi.
Theo phân tích của Báo Doanh Thu (baodoanhthu.com), cách làm hiệu quả hơn là tách riêng hai việc: dọn dẹp hằng tuần và sắp xếp, loại bỏ đồ đạc. Dọn dẹp hằng tuần chỉ là lau chùi, hút bụi, giặt giũ và trả đồ về đúng chỗ, làm nhanh và làm đều. Sắp xếp và loại bỏ đồ đạc là việc riêng, chỉ nên làm mỗi tháng một lần với một khu vực nhỏ, ví dụ một ngăn tủ hoặc một kệ sách. Khi tách hai việc này ra, buổi dọn cuối tuần sẽ nhẹ nhàng hơn rất nhiều.
Chia việc cho cả nhà: ai làm gì
Trước khi bắt đầu, hãy ngồi lại với nhau 5 phút và chia việc rõ ràng. Một cách chia việc gợi ý cho gia đình 4 người như sau:
- Người lớn thứ nhất: phụ trách bếp và phòng tắm, vì hai khu vực này cần dùng chất tẩy rửa và cần làm kỹ hơn.
- Người lớn thứ hai: phụ trách hút bụi, lau sàn và giặt giũ, vì các việc này liên quan đến toàn bộ căn nhà.
- Trẻ lớn: lau bàn, gấp quần áo, xếp sách vở và phụ giúp phơi đồ.
- Trẻ nhỏ: xếp đồ chơi vào giỏ, lau bàn thấp bằng khăn ẩm và giúp phân loại tất, khăn.
Khi chia việc, hãy giao theo khu vực thay vì giao theo từng việc nhỏ lẻ, vì người phụ trách một khu vực sẽ tự thấy khu vực đó đã gọn hay chưa và tự chịu trách nhiệm đến cùng. Với trẻ em, việc dọn nhà không chỉ giúp nhà gọn mà còn là cách dạy con về trách nhiệm và quản lý đồ dùng của mình, tương tự như cách dạy con quản lý tiền tiêu vặt trong bài Dạy Con Quản Lý Tiền Tiêu Vặt trên Báo Doanh Thu (baodoanhthu.com), vì cả hai đều bắt đầu từ việc nhỏ, làm đều và có phần thưởng rõ ràng khi hoàn thành.
Lịch dọn 2 giờ cho sáng thứ bảy
Lịch dưới đây áp dụng cho căn hộ hoặc nhà nhỏ 2 - 3 phòng, cả nhà cùng làm từ 8 giờ đến 10 giờ sáng thứ bảy. Nếu nhà bạn rộng hơn, hãy cộng thêm 30 phút cho mỗi phòng, thay vì kéo dài buổi dọn sang cả ngày.
- 8 giờ - 8 giờ 15: cả nhà cùng thu gom đồ đạc về đúng phòng, bỏ rác, cho quần áo bẩn vào máy giặt và bật máy giặt.
- 8 giờ 15 - 8 giờ 45: người phụ trách bếp lau mặt bếp, rửa bát đĩa tồn đọng, lau bàn ăn; người phụ trách phòng tắm cọ bồn rửa, gương và sàn; trẻ em xếp đồ chơi và lau bàn.
- 8 giờ 45 - 9 giờ 15: hút bụi toàn bộ nhà, sau đó lau sàn từ phòng trong ra phòng ngoài, từ trên xuống dưới.
- 9 giờ 15 - 9 giờ 45: phơi quần áo, gấp quần áo khô, thay ga gối nếu đến lịch, lau cửa kính và tay nắm cửa.
- 9 giờ 45 - 10 giờ: kiểm tra lại từng phòng, trả đồ về đúng chỗ, đổ rác, cất dụng cụ dọn dẹp và cùng nhau nghỉ ngơi.
Một nguyên tắc quan trọng trong 2 giờ này là không dừng lại để sắp xếp sâu, không lôi hết đồ trong tủ ra để phân loại, và không dùng điện thoại quá lâu giữa chừng. Hẹn giờ cho từng chặng giúp cả nhà có cảm giác đang cùng nhau hoàn thành một thử thách, thay vì cảm giác dọn mãi không xong.
Chuẩn bị trước buổi dọn để không mất thời gian
Buổi dọn sẽ nhanh hơn hẳn nếu dụng cụ đã sẵn sàng từ tối thứ sáu. Hãy chuẩn bị một giỏ dụng cụ chung gồm khăn lau, bình xịt đa năng, chổi, cây lau nhà, túi rác và găng tay, để không ai phải đi tìm đồ giữa chừng. Với nhà có nhiều tầng hoặc nhiều phòng, có thể chuẩn bị một bộ khăn lau riêng cho phòng tắm và một bộ riêng cho bếp, tránh dùng chung khăn gây mất vệ sinh.
Ngoài ra, hãy cho quần áo bẩn vào máy giặt ngay từ tối thứ sáu hoặc sáng sớm thứ bảy, để trong lúc cả nhà dọn các khu vực khác thì máy giặt vẫn chạy song song. Việc chạy song song này tiết kiệm được ít nhất 30 phút so với việc dọn xong mới bắt đầu giặt, và là một trong những mẹo đơn giản nhất giúp buổi dọn gói gọn trong 2 giờ.
Giữ gọn cả tuần với 5 thói quen nhỏ mỗi ngày
Thói quen 1: Dọn ngay sau khi dùng
Rửa bát ngay sau khi ăn, lau mặt bếp ngay sau khi nấu, cất đồ chơi ngay sau khi chơi xong. Mỗi việc chỉ tốn 2 - 3 phút khi làm ngay, nhưng sẽ tốn gấp nhiều lần nếu để dồn đến cuối ngày hoặc cuối tuần.
Thói quen 2: Mỗi đồ vật có một chỗ cố định
Chìa khóa, ví, sạc điện thoại, điều khiển tivi và đồ dùng học tập của trẻ đều cần một chỗ cố định. Khi mọi thứ đều có chỗ riêng, việc trả đồ về đúng chỗ trở nên tự động, và nhà ít bừa bộn hơn dù không ai cố gắng dọn nhiều.
Thói quen 3: Dọn nhanh 10 phút trước khi ngủ
Mỗi tối, cả nhà cùng dành 10 phút để thu gom đồ đạc, xếp ghế ngay ngắn và chuẩn bị quần áo cho ngày mai. Buổi sáng hôm sau bắt đầu với một căn nhà gọn gàng sẽ nhẹ nhàng hơn rất nhiều so với việc thức dậy giữa đống đồ bừa bộn.
Thói quen 4: Một vào, một ra
Khi mua một món đồ mới, hãy cho đi hoặc bỏ đi một món đồ cũ tương tự. Quy tắc này ngăn nhà ngày càng chật vì đồ đạc tích lũy, và đặc biệt hữu ích với đồ chơi trẻ em, quần áo và đồ gia dụng nhỏ.
Thói quen 5: Đừng để đồ tạm ở mặt phẳng trống
Bàn ăn, mặt bếp và ghế sofa rất dễ trở thành nơi để đồ tạm, rồi đồ tạm ở lại đó cả tuần. Hãy quy định rõ: mặt phẳng trống là để dùng, không phải để chứa đồ, và đồ chưa có chỗ sẽ được xử lý ngay trong ngày.
Những sai lầm khiến nhà nhanh bừa trở lại
- Chỉ một người dọn, cả nhà còn lại xả: nhà sẽ bừa trở lại ngay hôm sau vì thói quen dùng đồ của các thành viên khác không thay đổi.
- Mua thêm hộp đựng thay vì bớt đồ: hộp đựng chỉ giấu đồ đi, không làm nhà gọn thật, và còn khiến bạn mua thêm đồ vì tưởng nhà còn chỗ.
- Dọn theo cảm hứng, không theo lịch: dọn khi nhìn thấy bẩn nghĩa là nhà đã bẩn nhiều rồi, trong khi dọn đều theo lịch giúp nhà luôn ở mức gọn chấp nhận được.
- Ép trẻ dọn quá nhiều, quá lâu: trẻ sẽ ghét việc dọn nhà nếu bị giao quá sức, nên giao việc vừa sức và khen ngợi khi trẻ hoàn thành.
Việc giữ nhà gọn cũng giống như việc giữ góc làm việc gọn gàng để tập trung, như hướng dẫn trong bài Sắp Xếp Phòng Làm Việc Tại Nhà Gọn Và Tập Trung trên Báo Doanh Thu (baodoanhthu.com): không cần dọn thật nhiều, chỉ cần mỗi đồ vật có chỗ riêng và mỗi ngày dành vài phút trả đồ về đúng chỗ.
Câu hỏi thường gặp
Gia đình chỉ có một người rảnh cuối tuần thì làm sao?
Hãy rút gọn lịch dọn xuống còn 1 giờ và chỉ làm những việc quan trọng nhất: bếp, phòng tắm, hút bụi và giặt giũ. Các việc khác như lau cửa kính, thay ga gối có thể dời sang tuần sau, vì dọn ít nhưng đều tốt hơn dọn nhiều rồi kiệt sức và bỏ hẳn.
Trẻ nhỏ không chịu dọn thì phải làm sao?
Hãy biến việc dọn thành trò chơi có thời gian: bật nhạc, hẹn giờ 10 phút và xem ai xếp được nhiều đồ chơi nhất. Khi trẻ hoàn thành, khen ngợi cụ thể việc trẻ đã làm, thay vì chỉ nói chung chung là ngoan, và duy trì đều đặn mỗi tuần.
Có nên thuê người dọn nhà theo giờ không?
Có thể, nếu gia đình quá bận và ngân sách cho phép, nhưng vẫn nên duy trì thói quen dọn nhanh hằng ngày của các thành viên. Thuê người dọn giúp nhà sạch sâu định kỳ, còn thói quen hằng ngày mới là thứ giữ nhà gọn giữa các lần dọn.
Kết luận
Dọn dẹp nhà cuối tuần cho gia đình bận rộn không cần cả ngày, chỉ cần cả nhà cùng làm trong 2 giờ với việc chia rõ ràng và lịch trình cụ thể. Sau đó, 5 thói quen nhỏ mỗi ngày sẽ giữ nhà gọn cả tuần mà không cần dọn lại từ đầu. Khi việc dọn nhà trở thành thói quen chung của cả nhà, thay vì gánh nặng của một người, cuối tuần sẽ thực sự là thời gian nghỉ ngơi và quây quần, chứ không phải là một ca làm việc không lương nữa.
