Sapo: Những cung đường đèo như Hải Vân, Ô Quy Hồ hay đèo Cả luôn hấp dẫn người mới lái xe, nhưng đường đèo cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro: khúc cua tay áo, dốc dài, sương mù và xe tải ngược chiều. Bài viết hướng dẫn 7 kỹ năng an toàn cơ bản mà người mới cần nắm trước chuyến đi đường đèo, đường dài đầu tiên.
3 điều cần nhớ
- Kiểm tra kỹ xe trước chuyến đi: lốp, phanh, nước làm mát và đèn chiếu sáng là 4 hạng mục bắt buộc.
- Đổ đèo dùng số thấp để hãm động cơ, tuyệt đối không về số N (mo) hoặc rà phanh liên tục gây cháy phanh.
- Giữ tốc độ chậm, đi đúng làn, bấm còi trước khúc cua khuất tầm nhìn và nghỉ ngơi mỗi 2 giờ lái xe.
Đường đèo khác gì đường bằng và vì sao người mới dễ gặp nguy hiểm?
Với người mới có bằng lái, đường đèo là môi trường hoàn toàn khác đường phố hay cao tốc. Độ dốc lớn khiến xe tăng tốc nhanh khi xuống dốc và ì máy khi lên dốc. Các khúc cua tay áo liên tiếp giới hạn tầm nhìn, trong khi một bên đường thường là vực sâu. Mặt đường đèo ở Việt Nam còn hay có cát sỏi, ổ gà và nước đọng sau mưa, đặc biệt trên các tuyến đèo vùng núi phía Bắc vào mùa mưa.
Theo hiệp hội ô tô và các chuyên gia an toàn giao thông, phần lớn tai nạn trên đường đèo liên quan đến ba lỗi của người lái: chạy quá tốc độ khi đổ dốc, dùng phanh sai cách dẫn đến mất phanh, và lấn làn khi vào cua. Điểm chung của ba lỗi này là người lái xử lý đường đèo như đường bằng. Hiểu được sự khác biệt đó là bước đầu tiên để đi đèo an toàn.
Theo phân tích của Báo Doanh Thu, chi phí cho một chuyến đi đèo an toàn thực ra rất thấp: một buổi kiểm tra xe tổng quát, vài giờ tìm hiểu kỹ năng và một lịch trình không vội vàng. Ngược lại, một sự cố trên đèo có thể tốn kém gấp hàng chục lần, chưa kể nguy hiểm tính mạng. Vì vậy, đầu tư thời gian chuẩn bị trước chuyến đi là khoản đầu tư xứng đáng nhất.
Kỹ năng 1: Kiểm tra xe toàn diện trước khi lên đường
Trước mỗi chuyến đi đèo, dành 30 phút kiểm tra 4 hạng mục quan trọng nhất. Thứ nhất là lốp xe: kiểm tra áp suất đúng chuẩn ghi trên khung cửa xe, quan sát gai lốp còn đủ sâu và không có vết nứt, phồng. Lốp non hơi trên đường đèo dễ nổ khi vào cua gấp, lốp căng quá thì bám đường kém. Thứ hai là phanh: thử phanh ở tốc độ thấp, nếu thấy chân phanh mềm, xe lệch hướng khi phanh thì phải đi kiểm tra ngay. Thứ ba là nước làm mát và dầu máy: đường đèo dốc dài khiến động cơ nóng hơn bình thường, thiếu nước làm mát có thể gây bó máy giữa đèo. Thứ tư là đèn chiếu sáng và còi: đèo nhiều sương mù và hầm chui, đèn pha tốt và còi vang là công cụ an toàn không thể thiếu.
Kỹ năng 2: Lên dốc đúng số, đổ đèo dùng số thấp hãm động cơ
Đây là kỹ năng quan trọng nhất khi đi đèo. Khi lên dốc dài, chuyển về số thấp (số 2, số 3 với xe số sàn; chế độ S hoặc L với xe số tự động) để động cơ có đủ lực kéo, tránh để xe ì máy rồi chết máy giữa dốc. Khi đổ đèo, nguyên tắc vàng là dùng số thấp để động cơ hãm tốc độ thay vì dùng phanh. Nhiều người mới có thói quen về số N để xe trôi tự do cho "đỡ tốn xăng", đây là thói quen cực kỳ nguy hiểm vì xe sẽ lao nhanh không kiểm soát và phanh phải làm việc quá tải.
Với phanh, kỹ thuật đúng là phanh ngắt quãng: đạp phanh dứt khoát để giảm tốc độ rồi nhả ra cho phanh nguội, lặp lại khi cần. Tuyệt đối không rà phanh liên tục suốt quãng đổ đèo vì má phanh nóng quá sẽ mất tác dụng, hiện tượng thợ xe gọi là "cháy phanh". Nếu ngửi thấy mùi khét từ bánh xe khi đổ đèo, hãy tìm chỗ bằng phẳng dừng lại nghỉ 15-20 phút cho phanh nguội.
Kỹ năng 3: Vào cua chậm, đúng làn, bấm còi khi khuất tầm nhìn
Khúc cua trên đèo thường là cua tay áo với tầm nhìn bị che khuất bởi vách núi. Quy tắc xử lý: giảm tốc độ trước khi vào cua, không phanh gấp trong cua, giữ xe đúng làn của mình và tuyệt đối không lấn sang làn ngược chiều để "cắt cua" cho nhanh. Nhiều vụ va chạm trên đèo xảy ra vì xe con lấn làn đúng lúc xe tải ngược chiều ôm cua.
Với những khúc cua khuất tầm nhìn, hãy bấm còi ngắn 1-2 tiếng trước khi vào cua để báo hiệu cho xe ngược chiều. Ban đêm, có thể nháy đèn pha thay cho còi. Khi gặp xe tải, xe khách ngược chiều trong cua hẹp, người mới nên chủ động giảm tốc độ và nhường đường, đừng cố tranh phần đường của mình bằng mọi giá.
Kỹ năng 4: Xử lý sương mù, mưa và đường trơn
Các cung đèo vùng cao như Ô Quy Hồ, đèo Khau Phạ thường có sương mù dày vào sáng sớm và chiều tối, tầm nhìn đôi khi chỉ còn vài chục mét. Khi gặp sương mù, bật đèn sương mù hoặc đèn cốt, tuyệt đối không bật đèn pha vì ánh sáng pha sẽ phản chiếu vào sương làm bạn càng khó nhìn. Giảm tốc độ, bật đèn hazard nếu đi rất chậm, và bám theo vạch kẻ đường hoặc lan can để định hướng.
Khi trời mưa, mặt đường đèo rất trơn do bùn đất và rêu. Tăng khoảng cách với xe phía trước gấp đôi bình thường, tránh phanh gấp và đánh lái đột ngột. Nếu xe có hiện tượng trượt, hãy nhả chân ga nhẹ nhàng và giữ thẳng vô lăng, không đạp phanh mạnh. Tốt nhất, người mới nên tránh đi đèo vào những ngày mưa lớn hoặc sau bão.
Kỹ năng 5: Lập lịch trình hợp lý và nghỉ ngơi đúng cách
Người mới hay mắc sai lầm là lên lịch trình quá gấp: sáng đi, chiều về, cố chạy cho kịp giờ. Trên đường đèo, vội vàng là kẻ thù của an toàn. Hãy tính thời gian di chuyển trên đèo gấp 1,5 lần so với đường bằng cùng quãng đường, và lên kế hoạch đến nơi trước khi trời tối vì đi đèo ban đêm khó gấp nhiều lần.
Quy tắc nghỉ ngơi: cứ 2 giờ lái xe liên tục thì dừng nghỉ 15-20 phút tại các điểm dừng chân, trạm xăng hoặc quán nước ven đường. Xuống xe đi lại, vươn vai, kiểm tra nhanh lốp và nhiệt độ động cơ. Nếu cảm thấy buồn ngủ, hãy tìm chỗ an toàn ngủ 20-30 phút thay vì cố lái tiếp. Một giấc ngủ ngắn có thể cứu cả chuyến đi.
Kỹ năng 6: Chuẩn bị đồ dùng và xử lý sự cố dọc đường
Hành trang cho chuyến đi đèo nên gồm: lốp dự phòng đã bơm đủ hơi, kích và cờ lê tháo lốp, dây câu bình, đèn pin, áo phản quang, nước uống và ít đồ ăn nhẹ, sạc dự phòng điện thoại. Trên nhiều đoạn đèo vùng sâu, sóng điện thoại yếu và không có trạm xăng trong hàng chục cây số, vì vậy hãy đổ đầy bình xăng trước khi vào đèo và tải sẵn bản đồ offline.
Khi xe gặp sự cố giữa đèo, việc đầu tiên là bật đèn hazard, cho xe vào lề đường nơi bằng phẳng và khuất tầm nhìn ít nhất có thể, đặt biển cảnh báo hoặc cành cây cách xe 30-50 mét phía sau. Người trên xe nên đứng ở vị trí an toàn sau lan can, không đứng trên mặt đường. Gọi cứu hộ và báo vị trí bằng cột mốc km gần nhất.
Kỹ năng 7: Giữ tâm lý bình tĩnh và không chạy theo đoàn
Nhiều người mới đi đèo theo đoàn xe bạn bè và bị cuốn vào tốc độ của đoàn, cố bám theo xe trước dù tay lái chưa vững. Hãy nhớ: mỗi người có trình độ khác nhau, đi chậm hơn đoàn một chút không có gì đáng xấu hổ. Thỏa thuận trước với cả đoàn về điểm hẹn tập kết, ai đi chậm cứ đi theo tốc độ của mình.
Khi gặp tình huống bất ngờ như xe ngược chiều lấn làn hay đá lăn trên đường, phản xạ của người mới thường là đánh lái gấp hoặc phanh dúi. Hãy tập thói quen: mắt luôn nhìn xa về phía trước 100-200 mét để phát hiện sớm nguy hiểm, giữ khoảng cách an toàn, và xử lý mọi tình huống bằng cách giảm tốc độ trước, đánh lái sau. Bình tĩnh chính là kỹ năng an toàn nhất.
Các câu hỏi thường gặp
Người mới có bằng B1/B2 có nên tự lái đi đèo ngay không?
Nên có ít nhất vài tháng kinh nghiệm lái đường trường trước khi thử đường đèo, và chuyến đèo đầu tiên nên đi cùng người có kinh nghiệm ngồi bên cạnh hướng dẫn. Chọn cung đèo ngắn, ít dốc như đèo Hải Vân thay vì các đèo dài hiểm trở vùng Tây Bắc cho lần đầu.
Xe số tự động đi đèo có khó hơn xe số sàn không?
Xe số tự động thực ra dễ đi đèo hơn cho người mới vì không lo chết máy hay nhầm số. Điều cần nhớ là chuyển sang chế độ số thấp (S, L hoặc lẫy chuyển số) khi lên dốc và đổ đèo, đừng để xe ở số D suốt quãng đường đèo.
Đi đèo ban đêm có nên không?
Người mới tuyệt đối nên tránh đi đèo ban đêm. Tầm nhìn hạn chế, sương mù dày hơn, ít xe qua lại nên khi gặp sự cố khó được giúp đỡ. Hãy lên lịch để vượt đèo vào ban ngày, xuất phát sớm để đến nơi trước 17 giờ.
Kết luận
Đường đèo, đường dài không phải là nỗi sợ nếu bạn chuẩn bị đúng cách. Tóm lại 7 kỹ năng trong một câu thần chú cho người mới: xe tốt, số thấp, cua chậm, đúng làn, nghỉ đều, đồ đủ và tâm lý vững. Hãy bắt đầu bằng những cung đèo ngắn, đi ban ngày, đi cùng người có kinh nghiệm, và mỗi chuyến đi sẽ giúp tay lái của bạn cứng cáp hơn. Chúc bạn có những hành trình an toàn và đáng nhớ trên mọi nẻo đường Việt Nam.
Xem thêm: Đi đăng kiểm xe ô tô lần đầu: quy trình từng bước và 8 lỗi khiến xe bị trượt, Mua xe ô tô cũ lần đầu: 8 điểm kiểm tra máy móc, giấy tờ và Lái xe số sàn cho người mới: 7 kỹ năng cần luyện.
#BaoDoanhThu #XeGiaoThong #LaiXeAnToan #DuongDeo #KyNangLaiXe #OTo #DuongDai #PhuotOTo
