Sapo: Nhận offer chỉ là khởi đầu, 30 ngày thử việc mới quyết định bạn có được ký hợp đồng chính thức hay không. Nhiều người trượt thử việc không phải vì thiếu năng lực mà vì thái độ và thói quen làm việc chưa phù hợp. Bài viết đưa ra lộ trình cụ thể: 7 việc nên làm, 5 điều nên tránh và cách ghi điểm với sếp.
3 điều cần nhớ
- Thử việc đánh giá cả năng lực và thái độ: sếp quan sát cách bạn học hỏi, giao tiếp và hòa nhập chứ không chỉ kết quả công việc.
- Chủ động hỏi, ghi chép cẩn thận và báo cáo tiến độ thường xuyên là ba thói quen giúp người mới ghi điểm nhanh nhất trong tháng đầu.
- Theo Bộ luật Lao động 2019, lương thử việc do hai bên thỏa thuận nhưng ít nhất bằng 85% mức lương của công việc đó, và mỗi công việc chỉ được thử việc một lần.
30 ngày thử việc quyết định điều gì
Thử việc là thỏa thuận mà người sử dụng lao động kiểm tra xem người lao động có đáp ứng yêu cầu công việc hay không, trước khi ký hợp đồng lao động chính thức. Theo Bộ luật Lao động 2019, thời gian thử việc do hai bên thỏa thuận nhưng có giới hạn: không quá 60 ngày với công việc cần trình độ cao đẳng trở lên, không quá 30 ngày với công việc cần trình độ trung cấp, công nhân kỹ thuật, nhân viên nghiệp vụ, và không quá 6 ngày làm việc với các công việc khác. Mỗi công việc chỉ được thử việc một lần duy nhất.
Điều nhiều người mới chưa hiểu rõ là tiêu chí đánh giá thử việc hiếm khi chỉ nằm ở kết quả công việc. Sếp và đồng nghiệp quan sát thái độ học hỏi, khả năng tiếp thu phản hồi, tinh thần trách nhiệm, cách giao tiếp và mức độ hòa nhập với văn hóa nhóm. Một người làm đúng 80% yêu cầu nhưng cầu tiến, đúng giờ và dễ hợp tác thường được đánh giá cao hơn người giỏi 95% nhưng khó làm việc cùng.
Kết thúc thời gian thử việc, nếu đạt yêu cầu, người sử dụng lao động phải giao kết hợp đồng lao động. Nếu không đạt, hai bên có thể chấm dứt mà không cần báo trước hay bồi thường. Hiểu rõ luật chơi này giúp bạn chủ động hơn thay vì lo lắng mơ hồ suốt cả tháng.
7 việc nên làm trong 30 ngày thử việc
- Tìm hiểu kỹ công việc và kỳ vọng của sếp ngay tuần đầu. Trong 2 đến 3 ngày đầu, hãy hỏi trực tiếp quản lý: mục tiêu cụ thể của vị trí này trong 30 ngày là gì, tiêu chí đánh giá ra sao, ai là người hướng dẫn bạn. Ghi lại thành văn bản để cuối tháng tự đối chiếu. Người mới hay mắc lỗi làm theo suy đoán thay vì xác nhận kỳ vọng.
- Hỏi nhiều và ghi chép cẩn thận. Chuẩn bị sổ tay hoặc file ghi chú riêng cho các quy trình, tên người, thuật ngữ nội bộ. Hỏi cùng một việc hai lần là điều tối kỵ khiến người hướng dẫn mất kiên nhẫn. Học nhanh các công cụ công việc như Excel cũng là cách rút ngắn thời gian làm quen.
- Báo cáo tiến độ chủ động, ngắn gọn. Đừng đợi sếp hỏi mới báo cáo. Cuối mỗi tuần, gửi một bản cập nhật ngắn: đã làm gì, kết quả ra sao, vướng mắc gì, tuần tới làm gì. Thói quen này tạo cảm giác tin cậy và giúp sếp kịp thời hỗ trợ khi bạn gặp khó.
- Chủ động kết nối với đồng nghiệp. Nhớ tên mọi người, tham gia ăn trưa cùng nhóm, sẵn sàng giúp việc nhỏ trong khả năng. Mối quan hệ tốt giúp bạn được chỉ dẫn nhiệt tình hơn và được bênh vực khi có đánh giá nội bộ. Tránh tạo phe nhóm hay buôn chuyện văn phòng.
- Đúng giờ và giữ tác phong chuyên nghiệp. Đi làm đúng giờ, thậm chí sớm 10 phút trong tháng đầu; trang phục gọn gàng phù hợp văn hóa công ty; hạn chế dùng điện thoại cá nhân trong giờ làm. Những chi tiết nhỏ này tạo ấn tượng về sự nghiêm túc.
- Học nhanh văn hóa và quy trình nội bộ. Mỗi công ty có cách làm việc riêng: kênh giao tiếp chính, quy trình phê duyệt, cách đặt tên file, giờ họp cố định. Quan sát và thích nghi nhanh cho thấy bạn tôn trọng môi trường mới thay vì áp đặt thói quen cũ.
- Đặt mục tiêu nhỏ và hoàn thành xuất sắc. Thay vì ôm đồm, hãy chọn 2 đến 3 đầu việc cụ thể trong tháng đầu và làm thật tốt, đúng hạn. Một vài chiến thắng nhỏ tạo đà tâm lý tích cực và bằng chứng năng lực rõ ràng hơn là mười việc làm dở dang. Khi đã tự tin, bạn có thể rèn thêm kỹ năng thuyết trình để đóng góp nổi bật hơn trong các buổi họp.
5 điều nên tránh trong thời gian thử việc
- Đi trễ, về sớm, xin nghỉ nhiều. Tháng đầu là lúc bạn chưa có vốn liếng uy tín nào; mỗi lần đi trễ đều bị ghi nhớ. Nếu có việc đột xuất, báo trước và sắp xếp bù đắp rõ ràng.
- Tự ý làm theo cách riêng mà không hỏi. Sáng tạo là tốt nhưng trong tháng đầu, hãy làm đúng quy trình hiện có trước khi đề xuất cải tiến. Sếp cần thấy bạn tôn trọng hệ thống trước khi tin vào sáng kiến của bạn.
- Than phiền về công ty cũ hoặc so sánh. Câu nói chỗ cũ của em làm thế này hay hơn gần như luôn gây phản cảm. Nếu có góp ý, hãy đặt dưới dạng câu hỏi tìm hiểu thay vì phán xét.
- Ngại hỏi vì sợ bị đánh giá kém. Ngược lại với suy nghĩ của nhiều người, hỏi đúng lúc cho thấy bạn cẩn thận và muốn làm đúng. Sếp chỉ khó chịu khi bạn hỏi những điều đã được hướng dẫn kỹ hoặc hỏi đi hỏi lại.
- Buôn chuyện và tạo phe nhóm. Tham gia vào drama văn phòng trong tháng đầu là cách nhanh nhất để mất điểm với cả sếp lẫn đồng nghiệp. Giữ thái độ trung lập, thân thiện với tất cả mọi người.
Cách ghi điểm với sếp và đồng nghiệp
Ghi điểm không có nghĩa là nịnh bợ mà là tạo ra giá trị nhìn thấy được. Với sếp, giá trị đó là sự tin cậy: việc giao cho bạn thì yên tâm, tiến độ luôn được cập nhật, vấn đề được báo sớm kèm đề xuất giải pháp chứ không chỉ báo khó khăn. Khi nhận phản hồi, hãy ghi nhận cụ thể và cho sếp thấy bạn đã sửa ở lần sau, thay vì chỉ nói vâng rồi lặp lại lỗi cũ.
Với đồng nghiệp, giá trị là sự dễ chịu và đáng tin: đúng hẹn, giữ lời hứa, sẵn sàng hỗ trợ khi rảnh và không đùn đẩy việc khó. Một chi tiết nhỏ nhưng hiệu quả là ghi nhớ và cảm ơn cụ thể khi ai đó giúp bạn, thay vì cảm ơn chung chung. Người mới được yêu quý thường nhận được nhiều cơ hội học hỏi hơn hẳn.
Về dài hạn, sau khi qua thử việc, hãy tiếp tục đầu tư vào năng lực cốt lõi. Bài viết 7 kỹ năng nên rèn trong 6 tháng đầu đi làm và cách viết CV tiếng Anh chuẩn sẽ hữu ích cho chặng đường tiếp theo. Khi đã vững vàng, bạn cũng nên tìm hiểu kỹ năng đàm phán lương để mỗi lần chuyển việc đều là bước tiến thực sự.
Nếu kết thúc thử việc không như ý thì sao
Không phải lúc nào trượt thử việc cũng do bạn kém. Có thể vị trí không phù hợp như mô tả, văn hóa công ty khác xa kỳ vọng, hoặc công ty thay đổi kế hoạch nhân sự. Hãy xin một buổi trao đổi thẳng thắn với sếp để hiểu lý do cụ thể, đó là dữ liệu quý cho lần sau.
Về quyền lợi, trong thời gian thử việc mỗi bên đều có quyền hủy bỏ thỏa thuận mà không cần báo trước, không phải bồi thường. Hãy đảm bảo bạn được thanh toán đủ lương những ngày đã làm việc và nhận lại đầy đủ giấy tờ cá nhân nếu đã nộp. Giữ thái độ chuyên nghiệp đến ngày cuối cùng, vì ngành nào cũng nhỏ hơn bạn nghĩ và ấn tượng tốt có thể mở ra cơ hội khác sau này.
Câu hỏi thường gặp
Lương thử việc được tính thế nào? Theo Bộ luật Lao động 2019, tiền lương thử việc do hai bên thỏa thuận nhưng ít nhất bằng 85% mức lương của công việc đó. Ví dụ lương chính thức 10 triệu đồng thì lương thử việc tối thiểu là 8,5 triệu đồng. Hãy xác nhận con số cụ thể bằng văn bản trước khi bắt đầu.
Công ty có được kéo dài thử việc quá 30 ngày không? Với công việc phổ thông trình độ trung cấp trở xuống, tối đa 30 ngày; với công việc cần trình độ cao đẳng trở lên, tối đa 60 ngày. Hết thời gian này, công ty phải ký hợp đồng chính thức nếu bạn đạt yêu cầu, không được thử việc lần hai cho cùng một công việc.
Đang thử việc có được nghỉ việc không? Được. Trong thời gian thử việc, mỗi bên đều có quyền hủy bỏ thỏa thuận thử việc mà không cần báo trước và không phải bồi thường. Tuy vậy, về mặt chuyên nghiệp, bạn nên báo trước vài ngày và bàn giao gọn gàng để giữ mối quan hệ tốt.
Kết luận
Vượt qua 30 ngày thử việc không đòi hỏi bạn phải xuất sắc ngay từ đầu mà đòi hỏi sự nghiêm túc, cầu tiến và nhất quán mỗi ngày. Hãy xác nhận kỳ vọng với sếp từ tuần đầu, hỏi và ghi chép cẩn thận, báo cáo chủ động, hòa nhập chân thành với đồng nghiệp và tránh những lỗi thái độ cơ bản. Làm tốt những điều này, bạn không chỉ qua được thử việc mà còn đặt nền móng vững chắc cho cả chặng đường sự nghiệp phía trước.
#BaoDoanhThu #ViecLam #SuNghiep #ThuViec #NguoiMoiDiLam #PhatTrienBanThan #KyNangMem
