Bạn chuẩn bị lái xe từ Hà Nội về quê, hoặc từ TP.HCM đi Đà Lạt, lần đầu tiên cầm lái một chặng đường dài hơn 300 km. Bạn lo không biết xe đã sẵn sàng chưa, chạy cao tốc cần chú ý gì, và khi nào thì nên dừng nghỉ để không buồn ngủ. Bài này hướng dẫn cách chuẩn bị cho chuyến đi đường dài đầu tiên, từng bước, từ kiểm tra xe trước ngày đi đến lịch nghỉ ngơi trên đường và cách xử lý khi gặp sự cố.
- Kiểm tra xe trước 1 ngày, không để đến sáng ngày đi mới phát hiện lốp non, nước mát thiếu hay đèn hỏng.
- Cứ 2 giờ lái xe thì nghỉ ít nhất 15 đến 20 phút, dù bạn vẫn thấy tỉnh táo, vì mệt mỏi tích lũy âm thầm.
- Trên cao tốc, giữ khoảng cách an toàn, không bám đuôi xe trước và không chuyển làn đột ngột là hai nguyên tắc quan trọng nhất.
Vì sao tài xế mới hay mệt và hay gặp sự cố trên đường dài?
Tài xế mới thường tập trung cao độ trong thời gian dài, mắt nhìn chằm chằm vào đường, tay giữ vô lăng chặt, và cơ thể căng thẳng mà không nhận ra. Sau 2 đến 3 giờ, sự tập trung bắt đầu giảm, phản xạ chậm lại, nhưng tài xế vẫn cảm thấy mình tỉnh táo, vì mệt mỏi khi lái xe đến từ từ, không báo trước bằng một cơn buồn ngủ rõ rệt. Đó là lúc nguy cơ xảy ra tai nạn tăng lên, đặc biệt trên cao tốc khi tốc độ cao và mọi thứ diễn ra rất nhanh.
Hãy lấy ví dụ anh Minh, lần đầu lái xe từ Hà Nội về Nghệ An, quãng đường khoảng 300 km. Anh xuất phát lúc 6 giờ sáng, dự định chạy một mạch về đến nơi trước trưa. Sau 2 giờ rưỡi, anh bắt đầu thấy mắt mỏi, nhưng nghĩ chỉ còn hơn 1 giờ nữa là đến nên cố chạy tiếp. Đến đoạn gần cuối, anh suýt đâm vào đuôi xe tải vì phản ứng chậm khi xe trước phanh gấp. May mắn là anh phanh kịp, nhưng chuyến đi đó khiến anh hiểu ra rằng dừng nghỉ 20 phút không làm chuyến đi chậm hơn bao nhiêu, nhưng cố chạy khi mệt có thể khiến chuyến đi không bao giờ đến nơi.
Sự cố xe cộ cũng hay xảy ra với tài xế mới vì họ chưa có thói quen kiểm tra xe định kỳ. Lốp non hơi, nước làm mát thiếu, dầu máy cũ hay đèn phanh hỏng đều là những lỗi có thể phát hiện trước chuyến đi bằng vài phút kiểm tra, nhưng nếu để đến khi đang chạy trên cao tốc mới phát hiện, hậu quả sẽ nghiêm trọng hơn nhiều.
7 bước chuẩn bị cho chuyến đi đường dài đầu tiên
Bước 1, kiểm tra lốp và áp suất lốp trước 1 ngày. Kiểm tra cả 4 lốp và lốp dự phòng, xem có vết nứt, vết cắt hay vật nhọn găm vào không, và bơm lốp đúng áp suất ghi trên khung cửa xe hoặc trong sổ hướng dẫn. Lốp non hơi làm xe tốn xăng hơn, bám đường kém hơn và dễ nổ lốp khi chạy tốc độ cao trong thời tiết nóng. Đừng quên kiểm tra cả dụng cụ thay lốp và kích nâng xe, để khi cần, bạn không phải loay hoay tìm đồ.
Bước 2, kiểm tra nước làm mát, dầu máy và nước rửa kính. Mở nắp capo, kiểm tra mức nước làm mát và dầu máy theo vạch trên que thăm. Nếu nước làm mát dưới mức tối thiểu, hãy châm thêm đúng loại nước mà nhà sản xuất khuyến cáo. Kiểm tra nước rửa kính và cần gạt mưa, vì trên đường dài, kính bẩn do côn trùng và bụi đường sẽ làm giảm tầm nhìn rất nhanh, đặc biệt khi chạy buổi tối.
Bước 3, kiểm tra đèn, còi và phanh. Bật tất cả các đèn: đèn pha, đèn cốt, đèn xi nhan, đèn phanh và đèn sương mù nếu có, nhờ người thân đứng ngoài xe quan sát giúp. Bấm còi để chắc chắn còi vẫn hoạt động. Khi chạy thử một đoạn ngắn, đạp phanh vài lần để cảm nhận phanh có ăn đều không, có tiếng kêu lạ không. Phanh là bộ phận không được phép có bất cứ nghi ngờ nào trước chuyến đi dài.
Bước 4, lên lịch trình và lịch nghỉ ngơi trước khi xuất phát. Chia chặng đường thành các đoạn khoảng 150 đến 200 km, mỗi đoạn kết thúc tại một trạm dừng, trạm xăng hoặc khu dân cư có chỗ nghỉ an toàn. Đặt quy tắc cho bản thân: cứ 2 giờ lái xe thì nghỉ 15 đến 20 phút, xuống xe đi lại, uống nước và rửa mặt cho tỉnh táo. Nếu đi cùng người thân biết lái xe, hãy thay phiên nhau lái sau mỗi đoạn, để không ai phải lái liên tục quá lâu.
Bước 5, chuẩn bị đồ dùng khẩn cấp trên xe. Mang theo nước uống, một ít đồ ăn nhẹ, sạc điện thoại, đèn pin, dây câu bình, bơm lốp mini nếu có, và số điện thoại cứu hộ của hãng xe hoặc bảo hiểm. Đổ đầy xăng trước khi vào cao tốc, vì không phải đoạn cao tốc nào cũng có trạm xăng gần, và đừng để bình xăng xuống dưới một phần tư mới tìm trạm xăng.
Bước 6, trên cao tốc, giữ tốc độ ổn định và khoảng cách an toàn. Chạy đúng tốc độ cho phép, giữ khoảng cách với xe trước ít nhất 3 giây di chuyển, và tăng khoảng cách khi trời mưa hoặc đường trơn. Khi muốn vượt, hãy quan sát gương, bật xi nhan sớm, vượt dứt khoát rồi trở lại làn, không chạy song song với xe khác quá lâu. Tránh bám đuôi xe tải lớn, vì tầm nhìn của bạn sẽ bị che khuất và gió tạt từ xe tải có thể làm xe bạn chao đảo.
Bước 7, xử lý khi buồn ngủ hoặc gặp sự cố. Nếu thấy mắt díu lại, ngáp liên tục hay không nhớ được đoạn đường vừa qua, đó là dấu hiệu buồn ngủ nguy hiểm, hãy tấp vào trạm dừng an toàn gần nhất và ngủ 15 đến 20 phút, đừng cố uống cà phê rồi chạy tiếp, vì cà phê chỉ giúp tỉnh táo giả tạo trong thời gian ngắn. Nếu xe gặp sự cố trên cao tốc, hãy bật đèn cảnh báo, tấp xe vào làn khẩn cấp, đặt biển cảnh báo phía sau xe và gọi cứu hộ, không tự sửa xe ở làn đường đông xe chạy qua.
Những lỗi tài xế mới hay mắc trên đường dài
- Chạy một mạch không nghỉ, nghĩ rằng nghỉ ngơi làm chậm chuyến đi, trong khi mệt mỏi mới là thứ làm chuyến đi nguy hiểm nhất.
- Bám đuôi xe trước quá gần, không đủ thời gian phanh khi xe trước phanh gấp.
- Dùng điện thoại khi đang lái, dù chỉ để xem bản đồ, làm mất tập trung trong vài giây đủ để xảy ra tai nạn.
- Ăn quá no trước khi lái, gây buồn ngủ, hoặc không ăn gì cả, gây mệt và hạ đường huyết.
- Không kiểm tra xe trước chuyến đi, để đến khi lốp non hay nước mát thiếu mới phát hiện trên đường.
Một lưu ý nữa: hãy cài đặt bản đồ và tải bản đồ ngoại tuyến trước khi xuất phát, vì có đoạn đường sóng điện thoại yếu, bản đồ trực tuyến sẽ không tải kịp. Nói trước với người thân về lịch trình và thời gian dự kiến đến nơi, để nếu bạn đến muộn bất thường, họ biết cần liên hệ với bạn hay với cứu hộ.
Độc giả có thể tham khảo thêm các bài xe và giao thông tại chuyên mục Xe và Giao Thông, chuyên mục Đời Sống và Gia Đình, chuyên mục Thị Trường và Tiêu Dùng và chuyên mục Mẹo Vặt và Thủ Thuật trên Báo Doanh Thu.
Câu hỏi thường gặp
Chuyến đi 300 km nên nghỉ mấy lần?
Nên nghỉ ít nhất 2 lần, mỗi lần 15 đến 20 phút, sau mỗi khoảng 2 giờ lái xe. Nếu đi cùng trẻ nhỏ hoặc người lớn tuổi, hãy nghỉ nhiều hơn và chọn trạm dừng có nhà vệ sinh sạch sẽ và chỗ ăn uống, để cả đoàn đều thoải mái trước khi đi tiếp.
Có nên lái xe đường dài vào ban đêm khi mới lái không?
Không nên, nếu có thể chọn đi ban ngày. Lái ban đêm khó quan sát hơn, dễ buồn ngủ hơn và khi gặp sự cố, việc tìm cứu hộ cũng khó hơn. Nếu bắt buộc phải đi đêm, hãy ngủ đủ trước chuyến đi, nghỉ thường xuyên hơn và giảm tốc độ so với ban ngày.
Xe báo đèn cảnh báo trên đường thì xử lý thế nào?
Nếu đèn cảnh báo màu đỏ, như đèn áp suất dầu hay nhiệt độ nước làm mát, hãy tấp xe vào nơi an toàn ngay và tắt máy, rồi gọi cứu hộ, đừng cố chạy tiếp. Nếu đèn cảnh báo màu vàng, như đèn áp suất lốp, hãy giảm tốc độ, tấp vào trạm xăng gần nhất để kiểm tra, rồi quyết định có đi tiếp được không.
Kết luận, chuyến đi đường dài đầu tiên sẽ an toàn và thoải mái hơn nhiều nếu bạn kiểm tra xe trước 1 ngày, lên lịch nghỉ ngơi rõ ràng và tuân thủ quy tắc 2 giờ nghỉ 1 lần. Đừng vội, đừng cố, và đừng ngại dừng lại: đến nơi chậm 30 phút vẫn tốt hơn nhiều so với không đến nơi.
