Giá xăng dầu lên xuống khiến thu nhập của shipper bấp bênh theo tiền xăng. Trong khi đó, xe máy điện sạc một lần chạy được trăm cây số, chi phí mỗi cây số rẻ hơn xe xăng nhiều. Nhiều shipper ở Hà Nội, Đà Nẵng và TP.HCM đang tính đổi xe, nhưng có tiết kiệm hay không còn tùy quãng đường chạy, tiền mua xe và tiền pin.
- Xe điện chỉ thực sự tiết kiệm khi bạn chạy nhiều mỗi ngày, từ 80 cây số trở lên, vì tiền mua xe và tiền pin ban đầu không hề rẻ.
- Trước khi đổi xe, phải tính đủ 5 khoản: giá xe, pin, tiền sạc, bảo dưỡng và thời gian chờ sạc làm mất đơn.
- Hãy chạy thử, tính thử một tháng bằng con số thật của chính mình rồi mới quyết định, đừng quyết định chỉ vì nghe người khác nói rẻ.
Vì sao nhiều shipper bắt đầu nghĩ đến xe điện?
Lý do lớn nhất là tiền nhiên liệu. Một chiếc xe xăng thông thường chạy 100 cây số tốn khoảng 2 lít xăng. Với giá xăng khoảng 25.000 đồng một lít, chi phí là khoảng 50.000 đồng cho 100 cây số. Một shipper chạy 150 cây số mỗi ngày sẽ tốn khoảng 75.000 đồng tiền xăng mỗi ngày, một tháng 26 ngày làm việc là gần 2 triệu đồng chỉ riêng tiền xăng. Trong khi đó, xe điện chạy 100 cây số chỉ tốn khoảng 3 đến 4 số điện, tức khoảng 10.000 đến 12.000 đồng. Cùng quãng đường 150 cây số, tiền sạc điện mỗi ngày chỉ khoảng 15.000 đến 18.000 đồng, một tháng chưa tới 500.000 đồng. Chênh lệch mỗi tháng có thể lên tới 1,5 triệu đồng, một năm là 18 triệu đồng.
Lý do thứ hai là xe điện ít phải bảo dưỡng hơn xe xăng. Xe xăng cần thay dầu máy định kỳ, thay bugi, vệ sinh lọc gió, thay dây curoa và nhiều chi tiết máy móc khác. Xe điện không có động cơ đốt trong, không cần thay dầu máy, số chi tiết phải bảo dưỡng ít hơn, nên tiền bảo dưỡng mỗi năm thường thấp hơn.
Tuy nhiên, xe điện không phải là lựa chọn rẻ cho mọi người. Giá một chiếc xe máy điện đủ khỏe để chạy giao hàng thường từ 20 triệu đến 40 triệu đồng, chưa kể tiền pin, và tiền thay pin mới sau vài năm có thể lên tới 10 triệu đồng trở lên. Nếu bạn chỉ chạy ít, mỗi ngày dưới 50 cây số, tiền tiết kiệm nhiên liệu mỗi tháng không đủ bù cho tiền mua xe và tiền pin ban đầu. Theo dữ liệu phân tích từ Báo Doanh Thu (baodoanhthu.com), điểm hòa vốn của xe điện cho shipper thường rơi vào khoảng 12 đến 18 tháng chạy đều mỗi ngày, chứ không phải tiết kiệm ngay từ tháng đầu tiên.
5 khoản phải tính kỹ trước khi đổi xe
Khoản thứ nhất là giá xe và hình thức sở hữu pin. Hãy hỏi rõ giá xe đã bao gồm pin hay chưa, pin là mua đứt hay thuê theo tháng, tiền thuê pin mỗi tháng là bao nhiêu, và khi pin chai thì ai chịu tiền thay pin. Có hãng bán xe rẻ nhưng thuê pin 300.000 đến 400.000 đồng mỗi tháng, cộng dồn vài năm lại thành một khoản lớn. Hãy tính tổng tiền xe cộng tiền thuê pin trong 3 năm, đừng chỉ nhìn giá xe lúc mua.
Khoản thứ hai là tiền sạc điện thực tế. Sạc ở nhà thường rẻ nhất, vì giá điện sinh hoạt thấp hơn giá sạc ở trạm công cộng. Nếu bạn ở trọ không có chỗ sạc, phải sạc ở trạm hoặc đổi pin, chi phí mỗi tháng sẽ cao hơn và mất thêm thời gian di chuyển đến trạm. Hãy tính số cây số bạn chạy mỗi ngày, nhân với chi phí điện mỗi cây số, rồi nhân với số ngày làm việc trong tháng, bạn sẽ có tiền sạc thực tế của mình. Đừng lấy con số quảng cáo của hãng, vì quãng đường đó thường đo khi chạy đều, không chở nặng và không tắc đường.
Khoản thứ ba là quãng đường chạy được sau một lần sạc và thời gian sạc. Một chiếc xe điện chở hàng nặng, chạy nhanh, leo dốc và dừng đỗ liên tục sẽ chạy được ít cây số hơn nhiều so với con số công bố. Nếu xe của bạn chạy được 120 cây số một lần sạc mà bạn chạy 150 cây số mỗi ngày, bạn sẽ phải sạc giữa ca, mất 1 đến 2 tiếng chờ đợi. Thời gian chờ sạc chính là thời gian mất đơn, và tiền đơn mất đi cũng là một loại chi phí. Hãy ưu tiên xe có quãng đường thực tế dư ra ít nhất 20% so với quãng đường bạn chạy mỗi ngày.
Khoản thứ tư là bảo dưỡng và sửa chữa. Xe điện ít phải thay dầu, nhưng vẫn cần thay lốp, thay má phanh, kiểm tra hệ thống điện và thay pin khi chai. Lốp xe điện thường mòn nhanh hơn vì xe nặng hơn do khối pin, và tiền lốp cũng là khoản shipper hay quên tính. Hãy hỏi rõ giá thay pin, thời gian bảo hành pin là bao nhiêu năm hoặc bao nhiêu cây số, và gần nhà bạn có chỗ sửa xe điện hay không. Ở Hà Nội và TP.HCM, chỗ sửa xe điện đã nhiều, nhưng ở một số khu vực khác, tìm chỗ sửa vẫn khó hơn xe xăng.
Khoản thứ năm là giá trị bán lại và rủi ro công nghệ. Xe xăng cũ vẫn bán lại được dễ dàng, vì ai cũng biết sửa và ai cũng chạy được. Xe điện cũ bán lại khó hơn, vì người mua lo pin đã chai và lo hãng có còn hỗ trợ pin hay không. Công nghệ pin thay đổi nhanh, xe mua năm nay có thể lỗi thời sau 3 năm, khiến giá bán lại giảm mạnh. Vì vậy, hãy tính xe điện như một công cụ làm việc, mục tiêu là nó phải giúp bạn kiếm lại đủ tiền vốn trong thời gian sử dụng.
Cách tính thử: bao lâu thì đổi xe mới hòa vốn?
Hãy lấy một ví dụ cụ thể để bạn tự tính theo trường hợp của mình. Anh Tuấn là shipper ở TP.HCM, mỗi ngày chạy khoảng 150 cây số, làm việc 26 ngày mỗi tháng. Xe xăng của anh tốn khoảng 75.000 đồng tiền xăng mỗi ngày, tức là khoảng 1,95 triệu đồng mỗi tháng. Nếu đổi sang xe điện, tiền sạc mỗi ngày khoảng 18.000 đồng, một tháng khoảng 470.000 đồng, cộng thêm tiền thuê pin 350.000 đồng mỗi tháng, tổng chi phí nhiên liệu và pin là khoảng 820.000 đồng mỗi tháng. Như vậy mỗi tháng anh Tuấn tiết kiệm được khoảng 1,13 triệu đồng so với xe xăng.
Giả sử xe điện giá 30 triệu đồng, xe xăng cũ bán lại được 10 triệu đồng, số tiền bỏ thêm là 20 triệu đồng. Lấy 20 triệu đồng chia cho 1,13 triệu đồng tiết kiệm mỗi tháng, thời gian hòa vốn là khoảng 18 tháng. Nếu chỉ chạy 80 cây số mỗi ngày, tiền tiết kiệm mỗi tháng chỉ còn khoảng 600.000 đồng, thời gian hòa vốn sẽ kéo dài tới gần 3 năm.
Công thức tính nhanh cho bạn như sau:
- Bước 1: Tính tiền xăng mỗi tháng hiện tại, bằng số cây số mỗi ngày nhân với chi phí xăng mỗi cây số nhân với số ngày làm việc.
- Bước 2: Tính tiền sạc cộng tiền thuê pin mỗi tháng của xe điện, bằng cách tương tự với chi phí điện mỗi cây số.
- Bước 3: Lấy tiền xăng trừ đi tiền sạc và thuê pin, bạn được số tiền tiết kiệm mỗi tháng.
- Bước 4: Lấy số tiền phải bỏ thêm để mua xe điện, sau khi trừ tiền bán xe cũ, chia cho số tiền tiết kiệm mỗi tháng, bạn được số tháng hòa vốn.
- Bước 5: Nếu số tháng hòa vốn dưới 18 tháng và bạn dự định chạy xe ít nhất 3 năm, đổi xe là hợp lý. Nếu trên 24 tháng, hãy cân nhắc kỹ hoặc chờ xe rẻ hơn, pin tốt hơn.
Đây chỉ là phép tính minh họa, hãy thay con số của chính mình vào công thức trước khi quyết định một khoản tiền lớn.
Những lưu ý thực tế khi chạy xe điện giao hàng
Thứ nhất, hãy chạy thử ít nhất một tuần trước khi mua, nếu có thể thuê xe chạy thử hoặc mượn xe của bạn bè. Chạy thử giúp bạn biết xe có đủ khỏe khi chở nặng hay không, có leo dốc tốt hay không, và quãng đường thực tế là bao nhiêu. Thứ hai, hãy sạc đầy vào ban đêm và sạc bổ sung vào giờ nghỉ trưa, đừng để pin cạn giữa ca. Thứ ba, hãy giữ gìn pin đúng cách, tránh sạc pin khi pin còn quá nóng sau khi chạy dài, tránh để pin cạn kiệt thường xuyên, vì hai thói quen này làm pin chai nhanh hơn.
Thứ tư, hãy chuẩn bị phương án cho những ngày mưa lớn, ngập đường hoặc cần chạy xa đột xuất, vì xe điện sợ nước hơn xe xăng và hết pin giữa đường thì không thể đổ xăng tạm được. Thứ năm, hãy kiểm tra bảo hành pin, cứu hộ khi hết pin và mạng lưới trạm sạc trên tuyến đường bạn hay chạy.
Độc giả có thể tham khảo thêm các bài về xe cộ và thị trường tại chuyên mục Xe và Giao Thông, chuyên mục Thị Trường và Tiêu Dùng, chuyên mục Kinh Doanh và Doanh Thu và chuyên mục Tài Chính và Đầu Tư trên Báo Doanh Thu.
Câu hỏi thường gặp
Chạy ít, mỗi ngày dưới 50 cây số, có nên đổi sang xe điện không?
Thường là chưa nên, vì tiền tiết kiệm nhiên liệu mỗi tháng không đủ bù cho tiền mua xe và tiền pin. Bạn có thể tiếp tục chạy xe xăng cũ cho đến khi xe hỏng hẳn, hoặc chờ xe điện rẻ hơn và pin tốt hơn.
Thuê pin hay mua pin thì lợi hơn cho shipper?
Thuê pin lợi hơn nếu bạn chạy nhiều và lo pin chai, vì hãng sẽ lo đổi pin mới khi pin chai, bạn không phải bỏ một cục tiền lớn để thay pin. Mua pin lợi hơn nếu bạn chạy lâu dài và hãng có chính sách bảo hành pin tốt, vì tổng tiền sau vài năm có thể thấp hơn tiền thuê pin cộng dồn. Hãy tính tổng tiền thuê pin trong 3 năm so với giá mua pin, bên nào thấp hơn thì chọn bên đó.
Sạc xe điện ở nhà trọ có an toàn không?
An toàn nếu bạn dùng đúng bộ sạc của hãng, sạc ở nơi thoáng và không tự chế dây sạc. Nếu nhà trọ không cho sạc, hãy tính thêm tiền sạc ở trạm vào chi phí hàng tháng trước khi quyết định đổi xe.
Kết luận, đổi sang xe điện có thể giúp shipper tiết kiệm mỗi tháng hơn 1 triệu đồng, nhưng chỉ khi bạn chạy đủ nhiều, tính đủ 5 khoản chi phí và chấp nhận thời gian hòa vốn từ 12 đến 18 tháng. Đừng đổi xe chỉ vì nghe nói rẻ, cũng đừng ngại đổi xe vì sợ công nghệ mới. Hãy lấy con số thật của chính mình, tính thử bằng công thức trong bài, chạy thử một tuần, rồi mới xuống tiền.