Nhiều cha mẹ than phiền con ngồi vào bàn học là ngó nghiêng, làm bài 10 phút đã xin đi uống nước, xem điện thoại. Vấn đề thường không nằm ở chỗ con lười mà ở cách tổ chức giờ học chưa phù hợp. Bài viết chia sẻ 6 phương pháp đơn giản, cha mẹ áp dụng được ngay tại nhà để giúp con tập trung hơn mỗi buổi tối.
- Tập trung là kỹ năng rèn được, không phải tính cách bẩm sinh: hãy bắt đầu từ những phiên học ngắn 15 đến 20 phút rồi tăng dần, thay vì ép con ngồi liền cả tiếng đồng hồ.
- Góc học tập gọn gàng, đủ sáng và không có điện thoại trong tầm tay quyết định một nửa thành công của giờ học, trước cả khi con mở vở.
- Phương pháp học ngắn nghỉ ngắn, kết hợp chia nhỏ bài tập và khen ngợi đúng lúc, giúp con duy trì nhịp học đều đặn mà không thấy giờ học là cực hình.
Vì sao con khó tập trung khi học ở nhà?
Ở nhà có quá nhiều thứ cạnh tranh sự chú ý của con: tivi đang bật, điện thoại của cha mẹ để trên bàn, đồ chơi ngay trong tầm mắt, anh chị em chơi đùa ngoài phòng khách. Trong khi đó, khả năng kiểm soát sự chú ý của trẻ chưa phát triển như người lớn, nên chỉ cần một tiếng động lạ là con đã quay ra nhìn. Theo phân tích của Báo Doanh Thu (baodoanhthu.com), đa số trường hợp con mất tập trung không phải vì con không muốn học mà vì môi trường và nhịp học chưa được tổ chức hợp lý.
Ngoài môi trường, còn có những nguyên nhân ít cha mẹ để ý. Con học khi đang mệt, đói hoặc buồn ngủ sau một ngày dài ở trường thì không thể tập trung dù bàn học có gọn đến đâu. Bài tập quá dài, quá khó so với sức con cũng khiến con nản và tìm cách trì hoãn. Ngược lại, cha mẹ ngồi cạnh con suốt buổi học nhưng liên tục nhắc, sửa từng chữ, hỏi dồn dập cũng khiến con căng thẳng và làm bài chậm hơn.
Tin tốt là khả năng tập trung hoàn toàn có thể rèn luyện giống như một cơ bắp: tập đúng cách, tăng dần độ khó, nghỉ ngơi hợp lý thì cơ sẽ khỏe lên từng ngày. 6 phương pháp dưới đây đều đơn giản, không tốn tiền và cha mẹ có thể bắt đầu ngay từ tối nay.
6 phương pháp giúp con tập trung học bài tại nhà
Phương pháp 1: Dọn góc học tập theo nguyên tắc một việc một chỗ. Trước giờ học 5 phút, cùng con dọn bàn học: trên bàn chỉ để đồ dùng của môn sắp học, cất hết điện thoại, máy tính bảng, đồ chơi và truyện không liên quan ra khỏi tầm mắt. Bàn học nên đặt ở nơi đủ sáng, yên tĩnh nhất có thể trong nhà, ghế ngồi vừa tầm để con không phải cúi gằm hay với tay. Khi bàn học gọn, con sẽ dễ bắt đầu bài hơn.
Phương pháp 2: Giữ giờ học cố định mỗi ngày. Trẻ tập trung tốt hơn khi giờ học trở thành thói quen, giống như giờ ăn và giờ ngủ. Hãy chọn một khung giờ cố định, ví dụ sau bữa tối 30 phút, và duy trì đều đặn mỗi ngày. Dán thời gian biểu lên tường hoặc tủ lạnh để con tự nhìn thấy và chuẩn bị tâm lý trước giờ học, thay vì bị gọi học đột ngột khi đang chơi dở. Sau khoảng 2 tuần, nhiều cha mẹ nhận thấy con tự ngồi vào bàn mà không cần nhắc nhiều nữa.
Phương pháp 3: Áp dụng nhịp học ngắn nghỉ ngắn. Đây là cách làm được nhiều gia đình áp dụng thành công nhất: cho con học tập trung 20 đến 25 phút, sau đó nghỉ 5 phút vận động nhẹ, uống nước, rồi mới học tiếp. Với trẻ lớp 1, lớp 2, hãy bắt đầu từ 15 phút mỗi phiên. Đặt một chiếc đồng hồ hẹn giờ trên bàn để con tự nhìn thấy thời gian còn lại, thay vì cha mẹ đứng sau lưng nhắc giờ. Sau 3 đến 4 phiên học, cho con nghỉ dài 15 đến 20 phút. Nhịp học ngắn giúp con thấy đích đến gần, không bị ngợp trước một buổi học dài, và khả năng tập trung sẽ kéo dài hơn theo thời gian.
Phương pháp 4: Chia nhỏ bài tập thành từng phần dễ nuốt. Một trang bài tập dài khiến con nhìn đã nản, nhưng chia thành 3 phần nhỏ thì mỗi phần chỉ là một việc vừa sức. Hãy cùng con gạch đầu dòng các bài cần làm, sắp xếp từ bài dễ đến bài khó để con có đà khởi động, rồi đánh dấu tích sau mỗi bài hoàn thành. Cảm giác tích từng ô hoàn thành tạo động lực rất lớn cho trẻ, giống như chơi trò chơi vượt qua từng màn.
Phương pháp 5: Giữ quy tắc một việc một lúc, cả nhà cùng làm gương. Trong giờ học, quy tắc là làm xong một môn mới chuyển sang môn khác, không vừa học vừa xem tivi hay nghe nhạc có lời. Quan trọng không kém, cha mẹ cũng nên cất điện thoại của mình đi trong giờ học của con. Trẻ học bằng cách bắt chước nhiều hơn bằng lời dạy, nên khi thấy cha mẹ đọc sách, làm việc yên lặng bên cạnh, con sẽ dễ ngồi yên hơn là khi cha mẹ vừa lướt điện thoại vừa nhắc con tập trung.
Phương pháp 6: Khen đúng cách và kết thúc buổi học thật tích cực. Khen chung chung kiểu con giỏi quá ít tác dụng, thậm chí khiến con ỷ lại. Thay vào đó, hãy khen nỗ lực cụ thể: hôm nay con tập trung hết 25 phút không đứng dậy, con tự làm xong bài toán khó mà không cần nhắc. Khen đúng lúc, ngay sau khi con hoàn thành, sẽ khiến con muốn lặp lại hành vi tốt đó vào ngày hôm sau.
Lịch mẫu buổi tối 60 đến 75 phút cho học sinh tiểu học
Dưới đây là lịch mẫu cho một buổi tối học bài của trẻ tiểu học, có thể điều chỉnh theo lớp và lượng bài của con:
- Trước giờ học 5 phút: Cùng con dọn bàn, chuẩn bị đủ sách vở, bút, cốc nước, đặt đồng hồ hẹn giờ.
- Phiên 1, 20 phút: Làm bài môn dễ trước để tạo đà, ví dụ bài đọc hoặc chính tả.
- Nghỉ 5 phút: Đứng dậy vận động nhẹ, uống nước, không mở điện thoại hay tivi.
- Phiên 2, 20 phút: Làm bài môn khó hơn, ví dụ bài toán, cha mẹ ngồi gần nhưng không chen ngang trừ khi con hỏi.
- Nghỉ 5 phút: Thư giãn ngắn, hít thở, vươn vai.
- Phiên 3, 15 đến 20 phút: Ôn lại bài cũ, chuẩn bị sách vở cho ngày hôm sau, đánh dấu bài chưa hiểu để hỏi thầy cô.
- Kết thúc tích cực 10 phút: Đọc truyện cùng con, chơi một trò chơi nhẹ nhàng, khen cụ thể những điểm con làm tốt.
Với học sinh lớn hơn, có thể tăng mỗi phiên lên 30 đến 40 phút và giảm số lần nghỉ, nhưng nguyên tắc vẫn giữ nguyên: học ngắn, nghỉ ngắn, chia nhỏ và kết thúc tích cực. Nếu hôm nào bài tập ít, đừng cố kéo dài giờ học, hãy cho con nghỉ sớm và đọc sách tự chọn, vì đọc sách cũng là cách rèn tập trung tốt.
Những sai lầm cha mẹ hay mắc khi dạy con học
- Ngồi kè kè sửa từng chữ: Con viết sai một chữ đã bị nhắc ngay khiến con sợ viết, làm bài chậm và phụ thuộc vào cha mẹ. Hãy để con làm xong một đoạn rồi mới cùng soát lại.
- Mắng khi con mất tập trung: Quát mắng chỉ làm con căng thẳng và ghét giờ học hơn. Khi con xao nhãng, hãy nhẹ nhàng đưa con về bài bằng câu hỏi, ví dụ con đang làm đến đâu rồi, thay vì trách móc.
- Kéo dài giờ học quá sức: Ép con ngồi học 2 tiếng liên tục không nghỉ chỉ khiến con học đối phó. Một giờ học tập trung thật sự có giá trị hơn nhiều so với 2 tiếng ngồi uể oải trước bàn.
- Thưởng bằng điện thoại, game: Hứa cho chơi game nếu học xong khiến con học chỉ để đổi lấy phần thưởng màn hình, và giờ nghỉ lại càng khó quay lại bàn học. Hãy thưởng bằng hoạt động cùng nhau như đọc truyện, đi dạo, chơi thể thao.
- So sánh con với bạn bè, anh chị em: Câu nói sao bạn kia học giỏi mà con không được như vậy chỉ làm con tự ti và mất động lực. Hãy so sánh con hôm nay với con hôm qua, ghi nhận tiến bộ dù nhỏ.
Nuôi dạy con là hành trình dài, và việc rèn thói quen học tập cũng vậy. Cha mẹ có thể tham khảo thêm cách xử lý tâm lý trẻ trong bài viết Con khủng hoảng tuổi lên 3: 7 cách cha mẹ xử lý bình tĩnh và đúng tâm lý trẻ, cách dạy con quản lý tiền tiêu vặt trong bài viết Dạy con quản lý tiền tiêu vặt theo từng độ tuổi, hay các ý tưởng gắn kết gia đình trong bài viết Tổ chức sinh nhật cho bé tại nhà tiết kiệm và Chăm sóc sức khỏe ông bà tuổi cao tại nhà.
Câu hỏi thường gặp
Con chỉ học được 10 phút đã chán thì phải làm sao?
Đó là bình thường với trẻ nhỏ, đừng vội lo. Hãy giảm phiên học xuống còn 10 đến 15 phút, xen kẽ nghỉ vận động, rồi tăng thêm 2 đến 3 phút mỗi tuần khi con đã quen. Quan trọng là duy trì đều đặn mỗi ngày, không phải ép con ngồi lâu ngay từ đầu. Sau vài tuần, thời gian tập trung của con sẽ tăng lên rõ rệt.
Có nên ngồi cạnh con suốt buổi học không?
Với trẻ lớp 1, lớp 2, nên ngồi gần trong thời gian đầu để hướng dẫn và tạo cảm giác an toàn, nhưng hãy ngồi làm việc riêng thay vì nhìn chằm chằm vào vở con. Khi con đã quen nhịp học, hãy tăng dần khoảng cách: ngồi cùng phòng, rồi ngồi phòng bên, để con tự lập dần. Mục tiêu cuối cùng là con tự học được mà không cần cha mẹ ngồi cạnh.
Con chỉ tập trung với môn mình thích thì xử lý thế nào?
Hãy bắt đầu buổi học bằng môn con thích để tạo đà, sau đó xen kẽ môn khó với môn dễ, và luôn kết thúc bằng một việc con thích. Với môn con ngại, hãy chia bài thật nhỏ, khen ngay khi con hoàn thành từng phần nhỏ, để con dần thấy môn đó không đáng sợ như mình tưởng. Tránh dồn toàn bộ môn khó vào cuối buổi khi con đã mệt.
Kết luận
Dạy con tập trung học bài ở nhà không cần phương pháp cao siêu, chỉ cần 6 việc đơn giản làm đều mỗi ngày: dọn góc học gọn gàng, giữ giờ học cố định, học theo nhịp ngắn nghỉ ngắn, chia nhỏ bài tập, một việc một lúc và khen đúng cách. Hãy bắt đầu từ tối nay với một hoặc hai phương pháp, đừng áp dụng cả 6 cùng lúc khiến cả nhà căng thẳng. Kiên trì 2 đến 3 tuần, cha mẹ sẽ thấy con tự ngồi vào bàn nhanh hơn, làm bài xong sớm hơn và quan trọng nhất là con bớt sợ giờ học. Đó mới là nền tảng để con học tốt lâu dài, chứ không phải thành tích của một buổi tối.
