Bạn bán 100 đơn đồ ăn vặt trong một tháng, doanh thu nhìn qua có vẻ khá, nhưng cuối tháng trừ tiền nhập hàng, tiền ship, phí sàn và tiền bao bì thì gần như không còn lãi, thậm chí còn lỗ vì hàng hoàn và hàng hỏng. Đây là tình trạng rất phổ biến với shop online mới, không phải vì bán không được mà vì tính giá sai ngay từ đầu. Lợi nhuận thực không nằm ở doanh thu, mà nằm ở phần còn lại sau khi trừ mọi chi phí liên quan đến từng đơn hàng.
- Giá vốn thực của một đơn hàng gồm giá nhập, bao bì, tem nhãn, tiền ship shop phải chịu và phí sàn, chứ không chỉ giá mua sỉ của sản phẩm.
- Tỷ lệ hoàn hàng, hàng hỏng và hàng tặng kèm cũng là chi phí, và cần được tính vào giá bán thay vì hy vọng tháng nào cũng không có đơn hoàn.
- Đặt giá bán nên bắt đầu từ lợi nhuận mục tiêu trên mỗi đơn, cộng ngược lên giá bán, thay vì đặt giá theo cảm giác rồi mới tính xem còn lãi bao nhiêu.
Vì sao shop bán chạy vẫn có thể lỗ
Nhiều chủ shop tính lợi nhuận bằng công thức đơn giản là giá bán trừ giá nhập, và nghĩ rằng phần chênh lệch đó là lãi. Thực tế, từ lúc khách đặt hàng đến lúc tiền về tài khoản còn đi qua rất nhiều khoản khác: phí sàn tính theo phần trăm doanh thu, phí thanh toán, phí vận chuyển mà shop hỗ trợ một phần, tiền hộp, túi, băng keo, tem cảm ơn, tiền in ấn và cả thời gian đóng gói của chính bạn. Theo phân tích của Báo Doanh Thu (baodoanhthu.com), một shop bán đồ ăn vặt giá 50 nghìn đồng một gói có thể mất 15 đến 25 phần trăm doanh thu cho các loại phí và chi phí vận hành, nghĩa là lãi thực chỉ còn một phần nhỏ so với chênh lệch giá nhập ban đầu.
Ngoài ra, đồ ăn vặt còn có chi phí đặc thù là hạn sử dụng ngắn và dễ hỏng khi vận chuyển. Một lô hàng nhập về bán không hết trước hạn sẽ phải giảm giá sâu hoặc bỏ đi, và khoản lỗ đó cần được chia đều vào những đơn hàng bán được, chứ không thể coi như không tồn tại. Hàng hoàn vì ship chậm, hàng vỡ hoặc khách đổi ý cũng tốn thêm tiền ship hai chiều và công đóng gói lại. Nếu bạn không tính trước các khoản này, càng bán nhiều, bạn càng lỗ nhiều, vì mỗi đơn hàng mới lại mang theo một phần chi phí chưa được tính.
Hướng dẫn từng bước tính lợi nhuận thực của một đơn hàng
Bước 1: Liệt kê mọi chi phí cho một đơn hàng mẫu. Lấy một sản phẩm chủ lực, ghi rõ giá nhập một gói, giá bao bì gồm túi, hộp, tem và băng keo, phí sàn và phí thanh toán tính theo giá bán, tiền ship shop hỗ trợ nếu có, và một khoản dự phòng cho hoàn hàng tính theo tỷ lệ hoàn trung bình của shop. Ví dụ, nếu tỷ lệ hoàn hàng là 5 phần trăm và mỗi đơn hoàn tốn 20 nghìn đồng tiền ship và đóng gói lại, thì mỗi đơn hàng bán được cần gánh thêm 1 nghìn đồng chi phí hoàn. Con số này tuy nhỏ nhưng cộng dồn theo tháng sẽ rất đáng kể.
Bước 2: Tính lợi nhuận gộp trên mỗi đơn. Lấy giá bán trừ đi tổng chi phí trực tiếp vừa liệt kê, bạn sẽ có lợi nhuận gộp của đơn hàng đó. Nếu con số này âm hoặc quá thấp, dưới 10 phần trăm giá bán, thì giá bán hiện tại chưa bền vững, vì bạn còn phải trừ thêm chi phí cố định như tiền điện thoại, tiền mạng, tiền thuê kho nhỏ hoặc công sức của chính bạn. Đừng quên tính công của mình, dù ban đầu bạn tự làm mọi việc, vì một mô hình chỉ có lãi khi không tính công chủ shop thì không thể mở rộng hay thuê người phụ giúp sau này.
Bước 3: Trừ chi phí cố định theo tháng để ra lợi nhuận thực. Cộng tổng lợi nhuận gộp của tất cả đơn hàng trong tháng, trừ đi chi phí cố định như tiền thuê mặt bằng nhỏ nếu có, tiền quảng cáo, tiền phần mềm quản lý đơn và tiền hao hụt hàng tồn kho. Phần còn lại mới là lợi nhuận thực của tháng đó. Hãy làm bảng tính này mỗi cuối tháng, dù chỉ bằng bảng tính đơn giản, vì chỉ khi nhìn thấy con số thật bạn mới biết shop đang lãi, hòa vốn hay lỗ, và cần điều chỉnh giá hay chi phí ở đâu.
Bước 4: Đặt lại giá bán từ lợi nhuận mục tiêu. Thay vì đặt giá theo đối thủ rồi hy vọng còn lãi, hãy xác định lợi nhuận mục tiêu trên mỗi đơn, ví dụ 15 nghìn đồng cho một gói ăn vặt giá khoảng 60 nghìn đồng, rồi cộng ngược các chi phí để ra giá bán cần thiết. Nếu giá bán tính ra cao hơn mặt bằng chung quá nhiều, bạn cần giảm chi phí ở khâu nào đó như tìm nguồn nhập rẻ hơn, giảm bao bì cầu kỳ hoặc tăng số lượng mỗi đơn để chia nhỏ phí ship, thay vì cố bán giá thấp rồi bù lỗ bằng số lượng.
Các chi phí ẩn shop đồ ăn vặt hay bỏ quên
Chi phí đầu tiên hay bị bỏ quên là bao bì và vật tư đóng gói. Một chiếc hộp đẹp, túi zip, tem nhãn và giấy lót cộng lại có thể tốn 3 đến 7 nghìn đồng mỗi đơn, và nếu bạn tặng thêm quà nhỏ hay thư cảm ơn thì chi phí còn cao hơn. Chi phí thứ hai là hàng tặng kèm và hàng mẫu thử, vì nhiều shop tặng thêm để khách vui nhưng không tính vào giá bán, khiến lợi nhuận bị bào mòn âm thầm. Chi phí thứ ba là thời gian và công sức đóng gói, trả lời khách và xử lý khiếu nại, mà nếu quy ra tiền công theo giờ thì không hề nhỏ.
Chi phí thứ tư là hàng tồn kho quá hạn và hàng hỏng do bảo quản chưa tốt. Đồ ăn vặt cần nơi khô ráo, thoáng mát và tránh ánh nắng trực tiếp, và bạn nên áp dụng nguyên tắc nhập trước bán trước, kiểm tra hạn sử dụng mỗi tuần. Chi phí thứ năm là quảng cáo và khuyến mãi, vì giảm giá 10 phần trăm nghe có vẻ nhỏ nhưng có thể ăn hết toàn bộ lợi nhuận của đơn hàng nếu biên lợi nhuận của bạn vốn đã mỏng. Bạn có thể tham khảo thêm cách tính giá vốn và quản lý doanh thu tại kinh doanh doanh thu, thương mại điện tử và MMO và marketing bán hàng trên Báo Doanh Thu.
Cách tăng lợi nhuận mà không cần tăng giá quá nhiều
Một cách tăng lợi nhuận hiệu quả là bán theo combo thay vì bán lẻ từng gói. Combo 3 gói hoặc 5 gói giúp bạn chia nhỏ phí ship và phí đóng gói trên nhiều sản phẩm, tăng giá trị mỗi đơn và giảm tỷ lệ khách chỉ mua một gói nhỏ rồi thôi. Cách thứ hai là tối ưu nguồn nhập: nhập số lượng vừa đủ theo sức bán thực tế, thương lượng giá tốt hơn khi nhập đều đặn, và tránh ôm quá nhiều mẫu mã khiến tồn kho phân tán. Cách thứ ba là giảm tỷ lệ hoàn hàng bằng cách mô tả sản phẩm chính xác, chụp ảnh thật, ghi rõ hạn sử dụng và đóng gói cẩn thận để hàng không vỡ, không ẩm khi vận chuyển.
So sánh bằng danh sách sẽ dễ quyết định hơn. Shop tính đủ chi phí và đặt giá từ lợi nhuận mục tiêu sẽ tăng trưởng chậm hơn lúc đầu nhưng bền vững và có tiền tái đầu tư. Shop đặt giá thấp nhất để cạnh tranh, không tính phí sàn và hàng hoàn, sẽ bán nhanh lúc đầu nhưng dễ kiệt sức và không có vốn nhập lô hàng tiếp theo. Shop bán combo và quản lý tồn kho tốt sẽ có lợi nhuận ổn định hơn shop chỉ bán lẻ từng gói và nhập hàng theo cảm hứng. Bạn không cần trở thành chuyên gia tài chính, chỉ cần một bảng tính đơn giản và thói quen cập nhật mỗi cuối tháng.
Biên lợi nhuận bao nhiêu là hợp lý cho shop đồ ăn vặt online?
Không có con số chung cho mọi shop, nhưng biên lợi nhuận gộp sau khi trừ chi phí trực tiếp nên đủ để trang trải chi phí cố định và còn dư một phần cho tái đầu tư. Nếu biên lợi nhuận dưới 15 phần trăm giá bán, bạn nên xem lại giá bán hoặc chi phí nhập, bao bì và phí sàn trước khi mở rộng.
Có nên tính công của chính mình vào giá bán không?
Nên, dù ban đầu bạn tự làm mọi việc và coi công sức là miễn phí. Khi tính đủ công, bạn mới biết mô hình có thực sự sinh lời hay chỉ đang đổi thời gian lấy doanh thu, và mới có cơ sở để thuê người phụ giúp khi đơn hàng tăng lên.
Khi nào nên tăng giá bán cho shop đồ ăn vặt?
Nên tăng giá khi giá nhập, phí sàn hoặc phí ship tăng và ăn hết lợi nhuận, hoặc khi bạn nâng cấp bao bì, chất lượng và dịch vụ rõ rệt. Hãy tăng giá từ từ, thông báo trước cho khách quen và giữ nguyên chất lượng, thay vì tăng đột ngột mà không giải thích.
Kết luận
Tính lợi nhuận thực cho shop đồ ăn vặt online không khó, chỉ cần liệt kê đủ chi phí cho một đơn hàng, tính lợi nhuận gộp, trừ chi phí cố định theo tháng và đặt giá bán từ lợi nhuận mục tiêu. Hãy làm bảng tính này ngay trong tuần này cho sản phẩm bán chạy nhất của shop, và bạn sẽ biết chính xác mỗi đơn hàng mang về bao nhiêu tiền thật. Khi giá bán đã đúng, mỗi đơn hàng bán thêm sẽ là một bước tiến vững chắc, thay vì một bước tiến gần hơn đến thua lỗ.
