Mỗi đợt không khí lạnh tràn về, nhiều gia đình lại loay hoay với câu hỏi: làm sao để nhà ấm lên mà hóa đơn điện không tăng vọt? Tin vui là bạn không cần bật máy sưởi cả ngày — chỉ cần chặn đúng chỗ hơi lạnh lọt vào và giữ đúng chỗ hơi ấm thoát ra, cả căn nhà đã ấm hơn mà không tốn thêm điện.
3 ý chính cần nhớ:
- Hơi lạnh chủ yếu lọt qua khe cửa, khe cửa sổ và sàn nhà lạnh — chặn được ba chỗ này là nhà đã ấm hơn một nửa.
- Giữ ấm bằng lớp cách nhiệt rẻ tiền như rèm dày, thảm trải sàn, gioăng dán cửa hiệu quả hơn nhiều so với việc bật máy sưởi công suất lớn.
- Thói quen nhỏ mỗi ngày như phơi nắng buổi trưa, đóng cửa phòng không dùng và uống đồ ấm giúp cả nhà ấm lâu mà không tốn thêm đồng điện nào.
Vì sao nhà Việt Nam thường lạnh hơn ngoài trời vào mùa đông?
Nhiều người ngạc nhiên khi thấy trong nhà còn lạnh hơn ngoài sân vào buổi tối mùa đông. Nguyên nhân nằm ở chính cấu trúc nhà ở quen thuộc của chúng ta. Phần lớn nhà phố, chung cư và nhà cấp bốn ở Việt Nam được xây bằng gạch, bê tông và lát gạch men — những vật liệu giữ nhiệt kém, ban ngày hấp thụ hơi lạnh rồi ban đêm tỏa ngược ra, khiến sàn nhà và tường lúc nào cũng lạnh ngắt. Cửa sổ thường là cửa nhôm kính một lớp, khe cửa không có gioăng kín, gió lạnh cứ thế luồn vào từng khe nhỏ.
Thêm vào đó, thói quen mở cửa thông thoáng quanh năm vốn hợp với khí hậu nóng ẩm lại trở thành điểm yếu khi trời trở lạnh. Phân tích của Báo Doanh Thu (baodoanhthu.com) cho thấy: thay vì cố gắng "tạo thêm nhiệt" bằng thiết bị điện, cách tiết kiệm nhất là "giữ lại nhiệt" mà ngôi nhà vốn đã có — từ ánh nắng ban ngày, từ hơi ấm cơ thể và từ bếp nấu. Một căn phòng kín gió, có rèm dày và thảm trải sàn có thể ấm hơn căn phòng cùng diện tích nhưng cửa hở tới 2–3 độ C mà không cần bật thêm thiết bị nào.
7 cách giữ ấm nhà cửa không tốn điện
Cách 1: Bịt kín khe cửa ra vào và cửa sổ bằng gioăng dán
Gió lạnh lọt vào nhà chủ yếu qua khe hở quanh cửa. Bạn có thể kiểm tra rất nhanh: buổi tối, đốt một cây nến nhỏ rồi đưa dọc theo mép cửa, chỗ nào ngọn lửa nghiêng mạnh là chỗ gió đang lùa vào. Cách khắc phục rẻ và nhanh nhất là dán gioăng xốp hoặc gioăng cao su quanh khung cửa, loại bán sẵn ở các cửa hàng vật liệu xây dựng hoặc chợ dân sinh với giá chỉ vài chục nghìn đồng một cuộn.
Các bước thực hiện: đầu tiên lau sạch khung cửa để keo bám chắc; sau đó đo và cắt gioăng vừa khít từng cạnh; dán từ từ, miết chặt tay; cuối cùng đóng thử cửa để kiểm tra độ kín. Với khe dưới chân cửa ra vào, bạn có thể dùng thanh chặn gió bằng vải hoặc xốp, hoặc đơn giản là cuộn một chiếc khăn tắm cũ đặt sát chân cửa mỗi tối.
Dán gioăng xốp quanh khung cửa sổ là cách chặn gió lạnh rẻ và hiệu quả nhất. (Ảnh minh họa)
Cách 2: Treo rèm dày và kéo rèm đúng giờ
Rèm cửa dày là một lớp cách nhiệt rất tốt mà nhiều gia đình bỏ quên. Ban ngày, bạn nên mở rèm để ánh nắng chiếu vào nhà, sưởi ấm sàn và tường một cách tự nhiên. Đến khoảng 4–5 giờ chiều, khi nắng đã tắt, hãy kéo rèm kín lại để giữ hơi ấm trong nhà, không cho hơi lạnh ngoài trời tràn vào qua mặt kính.
Nếu nhà bạn đang dùng rèm mỏng, hãy may thêm một lớp rèm vải dày cho mùa lạnh, hoặc treo thêm một tấm vải dày phía sau lớp rèm cũ. Rèm nên dài chạm sàn và rộng hơn khung cửa một chút để che kín cả hai bên mép. Chi phí cho một bộ rèm vải dày chỉ vài trăm nghìn đồng nhưng dùng được nhiều mùa đông, rẻ hơn rất nhiều so với tiền điện máy sưởi mỗi tháng.
Cách 3: Trải thảm và lót sàn để chân không chạm nền lạnh
Sàn gạch men là "thủ phạm" khiến nhiều người cảm thấy lạnh dù nhiệt độ phòng không quá thấp, vì bàn chân tiếp xúc trực tiếp với nền lạnh sẽ mất nhiệt rất nhanh. Một tấm thảm trải ở phòng khách, thảm nhỏ cạnh giường ngủ và thảm ở lối đi là đủ để giải quyết vấn đề này. Bạn không cần thảm đắt tiền: thảm nỉ, thảm len tổng hợp hay thảm xốp ghép đều giữ ấm tốt và dễ vệ sinh.
Với phòng ngủ, hãy đặt một tấm thảm ngay cạnh giường để sáng dậy bước xuống không chạm nền lạnh. Với nhà có trẻ nhỏ hay người già, thảm xốp ghép còn giúp chống trơn trượt. Ngoài thảm, đi dép bông trong nhà vào mùa lạnh cũng là thói quen đơn giản mà hiệu quả. Nhiều gia đình ở miền Bắc còn trải chiếu cói dày lên trên sàn gạch vào mùa đông để cách lạnh, một cách làm truyền thống mà vẫn rất hợp lý cho đến hôm nay.
Cách 4: Tận dụng nắng trưa để sưởi ấm nhà miễn phí
Ánh nắng là nguồn sưởi miễn phí tốt nhất mà thiên nhiên cho không. Vào những ngày trời nắng dù lạnh, bạn nên mở toang cửa sổ và rèm cửa hướng Nam hoặc hướng Đông vào khoảng 10 giờ sáng đến 3 giờ chiều để nắng chiếu sâu vào nhà, làm ấm sàn và tường. Tường và sàn hấp thụ nhiệt ban ngày sẽ tỏa ấm dần vào buổi tối, giúp phòng ngủ bớt lạnh khi đi ngủ.
Một mẹo nhỏ là đặt chăn, gối, đệm ra phơi nắng buổi trưa. Chăn phơi nắng không chỉ ấm hơn, khô ráo hơn mà còn thơm tho và hạn chế ẩm mốc. Buổi tối trước khi ngủ khoảng một tiếng, bạn thu chăn vào và trải lên giường, hơi ấm còn lưu lại sẽ giúp bạn dễ ngủ hơn rất nhiều. Đừng quên đóng kín cửa sổ trước khi mặt trời lặn để hơi lạnh buổi tối không tràn vào.
Cách 5: Sắp xếp lại đồ đạc để hơi ấm không bị chặn
Cách bố trí đồ đạc trong nhà cũng ảnh hưởng đến cảm giác ấm hay lạnh. Tủ quần áo lớn, kệ sách cao đặt sát tường ngoài sẽ như một lớp cách nhiệt tự nhiên, chắn hơi lạnh từ tường thấm vào phòng. Ngược lại, giường ngủ kê sát tường ngoài vào mùa lạnh sẽ khiến người nằm cảm thấy lạnh lưng cả đêm, vì tường ngoài là nơi lạnh nhất trong phòng.
Bạn nên kê giường cách tường ngoài khoảng 10–15 cm, hoặc kê thêm một lớp chăn cũ giữa giường và tường để cách lạnh. Sofa trong phòng khách cũng nên đặt ở vị trí tránh luồng gió từ cửa chính thổi thẳng vào. Với nhà có giếng trời hay khoảng thông tầng, hãy che tạm bằng tấm nhựa trong hoặc vải dày vào mùa lạnh để hơi ấm không bay lên cao và thoát ra ngoài.
Cách 6: Giữ ấm bằng đồ uống nóng và bữa ăn ấm
Giữ ấm cơ thể từ bên trong cũng quan trọng như giữ ấm căn nhà. Một cốc trà gừng, trà quế hay nước mật ong ấm vào buổi tối giúp cơ thể ấm lên nhanh chóng và dễ ngủ hơn. Trong bữa ăn mùa lạnh, các món canh nóng, cháo nóng, lẩu gia đình không chỉ ngon miệng mà còn là cách sưởi ấm tự nhiên cho cả nhà quây quần bên nhau.
Khi nấu ăn, hơi nóng từ bếp tỏa ra cũng làm ấm cả căn bếp và phòng ăn. Vì vậy vào mùa lạnh, bạn có thể nấu ăn sớm hơn một chút và mở cửa bếp để hơi ấm lan ra phòng khách. Tuyệt đối không dùng bếp than tổ ong hay bếp gas để sưởi trong phòng kín vì rất nguy hiểm, dễ gây ngạt khí. Thay vào đó, hãy dùng túi chườm nóng, chăn điện bật trước giờ ngủ khoảng 30 phút rồi tắt khi lên giường để vừa ấm vừa an toàn.
Cách 7: Đóng cửa phòng không dùng và mặc ấm trong nhà
Nhiều gia đình có thói quen mở toang mọi cửa phòng trong nhà, khiến hơi ấm phân tán ra khắp nơi mà chỗ nào cũng lạnh. Vào mùa lạnh, bạn chỉ nên mở cửa những phòng đang dùng, đóng kín các phòng trống, phòng chứa đồ và ban công để thu hẹp không gian cần giữ ấm. Một căn phòng nhỏ kín gió sẽ ấm hơn nhiều so với cả căn nhà rộng mở toang.
Cuối cùng, đừng quên lớp áo ấm trong nhà. Mặc áo len mỏng, quần dài, tất ấm và đi dép bông khi ở nhà giúp cơ thể giữ nhiệt tốt hơn, bạn sẽ thấy ấm dù nhiệt độ phòng chỉ khoảng 20–22 độ C.
Những sai lầm khiến nhà càng lạnh và tốn điện hơn
- Bật điều hòa chiều nóng ở nhiệt độ quá cao rồi mở cửa ra vào liên tục, hơi ấm thoát hết ra ngoài mà tiền điện vẫn tăng.
- Dùng máy sưởi công suất lớn trong phòng hở gió, máy chạy hết công suất mà phòng vẫn lạnh vì nhiệt thoát nhanh hơn nhiệt tạo ra.
- Phơi quần áo ướt trong phòng kín cả ngày khiến độ ẩm tăng cao, nhà đã lạnh lại thêm ẩm mốc và mùi khó chịu.
- Quên đóng cửa sổ ban công hay cửa giếng trời ban đêm, gió lạnh tràn xuống cả nhà lúc nửa đêm.
Bạn có thể tham khảo thêm các mẹo tiết kiệm điện trong nhà qua bài viết Tiết kiệm điện điều hòa mỗi ngày: 8 mẹo đơn giản giúp hóa đơn nhẹ hơn, chuẩn bị cho đợt lạnh qua bài Đón đợt không khí lạnh mạnh ở miền Bắc: checklist giữ ấm nhà cửa, sức khỏe và 6 việc cần làm trước khi nhiệt độ xuống, xử lý ẩm mốc mùa lạnh trong bài Chống ẩm mốc tường và tủ quần áo mùa nồm ẩm: 7 mẹo hiệu quả tại nhà và sắp xếp đồ mùa lạnh gọn gàng qua bài Mẹo sắp xếp tủ quần áo mùa lạnh gọn gàng: 7 cách gấp đồ tiết kiệm diện tích và 4 sai lầm cần tránh.
Câu hỏi thường gặp
Nhà chung cư có cần bịt khe cửa không?
Có, vì hành lang chung cư vào mùa lạnh thường rất lạnh và gió lùa qua khe cửa chính khá mạnh. Dán gioăng cửa chính và đặt thanh chặn gió ở chân cửa là đủ, chi phí thấp mà hiệu quả rõ rệt ngay trong đêm đầu tiên.
Không dùng máy sưởi thì trẻ nhỏ và người già có đủ ấm không?
Nếu nhà đã kín gió, có rèm dày và thảm trải sàn, nhiệt độ trong phòng thường giữ ở mức dễ chịu. Bạn nên cho trẻ và người già mặc đủ ấm, dùng chăn dày và túi chườm nóng khi ngủ. Nếu trời quá lạnh dưới 10 độ C, bạn vẫn có thể bật máy sưởi nhưng chỉ trong phòng kín và bật trước giờ ngủ khoảng 30 phút rồi tắt.
Kết luận
Giữ ấm nhà cửa mùa lạnh không nhất thiết phải tốn nhiều điện hay mua thêm thiết bị đắt tiền. Bắt đầu từ những việc rẻ nhất và dễ nhất — dán gioăng bịt khe cửa, kéo rèm đúng giờ, trải thảm, tận dụng nắng trưa — bạn sẽ thấy căn nhà ấm lên rõ rệt chỉ sau một ngày. Hãy làm từng bước một, ưu tiên phòng ngủ và phòng khách là hai nơi cả nhà sinh hoạt nhiều nhất, rồi mở rộng dần ra các phòng khác. Một ngôi nhà ấm áp không chỉ giúp cả nhà khỏe mạnh hơn trong mùa lạnh mà còn giúp hóa đơn điện cuối tháng nhẹ nhàng hơn rất nhiều.
