Mua chiếc ô tô đầu tiên là cột mốc lớn của nhiều gia đình Việt Nam: không còn che mưa nắng trên xe máy, cả nhà đi chơi cuối tuần thoải mái hơn. Nhưng không ít người chỉ nhìn giá xe niêm yết rồi tá hỏa khi tổng tiền phải trả đội thêm cả trăm triệu, chưa kể tiền trả góp ngân hàng kéo dài nhiều năm.
3 điều cần nhớ:
- Tổng chi phí lăn bánh thường cao hơn giá niêm yết khoảng 12 đến 15 phần trăm, vì còn phí trước bạ, tiền biển số, đăng kiểm và các loại bảo hiểm.
- Chỉ vay ngân hàng khi tiền trả góp hàng tháng không vượt quá 30 phần trăm thu nhập thực tế của gia đình, và luôn giữ lại một khoản quỹ dự phòng riêng.
- Chuẩn bị theo 6 bước trong bài viết này, từ tính ngân sách tới thương lượng với đại lý, giúp bạn mua được xe vừa túi tiền mà không bị áp lực nợ nần.
Vì sao mua xe lần đầu rất dễ vượt ngân sách
Theo phân tích của Báo Doanh Thu (baodoanhthu.com), đa số người mua xe lần đầu chỉ nhớ đúng một con số là giá xe mà đại lý báo. Họ quên mất hàng loạt khoản phí bắt buộc phải nộp trước khi xe được lăn bánh hợp pháp: lệ phí trước bạ, tiền biển số, phí đăng kiểm, phí đường bộ và bảo hiểm bắt buộc. Cộng lại, các khoản này có thể bằng giá một chiếc xe máy tay ga mới.
Cảm xúc cũng là một cái bẫy tốn tiền. Ngồi thử xe cao cấp hơn, nghe tư vấn thêm phụ kiện hay camera 360 độ, nhiều người gật đầu ký thêm mà không tính lại ngân sách.
Tính tổng chi phí thật: giá xe chưa phải là tất cả
Công thức tính tổng chi phí lăn bánh rất đơn giản: giá xe niêm yết cộng lệ phí trước bạ, tiền biển số, phí đăng kiểm, phí đường bộ, bảo hiểm bắt buộc và bảo hiểm vật chất năm đầu. Với xe gia đình giá 600 triệu đồng, các khoản phí này thường rơi vào khoảng 70 đến 90 triệu đồng, tùy nơi đăng ký.
Ví dụ xe 600 triệu đồng đăng ký tại Hà Nội hoặc Thành phố Hồ Chí Minh: lệ phí trước bạ 10 phần trăm là 60 triệu đồng, tiền biển số 20 triệu đồng, phí đăng kiểm và phí đường bộ khoảng 3 đến 4 triệu đồng, bảo hiểm bắt buộc khoảng 1 triệu đồng. Cộng thêm bảo hiểm vật chất khoảng 9 đến 12 triệu đồng một năm, tổng chi phí lăn bánh lên tới gần 700 triệu đồng.
Nếu đăng ký xe ở tỉnh, tiền biển số chỉ khoảng 1 triệu đồng nên tổng chi phí chỉ chênh khoảng 12 phần trăm so với giá niêm yết. Ngoài ra, bạn cần dự trù thêm 10 đến 20 triệu đồng cho phim cách nhiệt, lót sàn và camera hành trình sau khi nhận xe.
Tính tổng chi phí lăn bánh bằng máy tính và sổ tay trước khi tới đại lý giúp bạn biết chính xác mình cần bao nhiêu tiền (Ảnh minh họa).
Vay ngân hàng mua xe: tính khả năng trả nợ trước khi ký
Nguyên tắc an toàn là tiền trả góp hàng tháng, gồm cả gốc và lãi, không nên vượt quá 30 phần trăm thu nhập thực tế của gia đình sau khi trừ chi tiêu bắt buộc. Nếu gia đình bạn thu nhập 30 triệu đồng một tháng thì tiền góp xe nên ở mức tối đa khoảng 9 triệu đồng.
Ví dụ xe lăn bánh 700 triệu đồng: bạn trả trước 210 triệu đồng, tức 30 phần trăm, và vay 490 triệu đồng trong 7 năm với lãi suất khoảng 10 phần trăm một năm. Tiền góp mỗi tháng vào khoảng 8 đến 9 triệu đồng. Tổng tiền lãi trong 7 năm có thể lên tới 150 đến 200 triệu đồng, tức bạn thực sự trả cho chiếc xe khoảng 850 đến 900 triệu đồng.
Có ba điểm trong hợp đồng vay bạn bắt buộc phải đọc kỹ. Thứ nhất, lãi suất ưu đãi chỉ áp dụng 6 đến 12 tháng đầu, sau đó lãi suất thả nổi và có thể tăng thêm 2 đến 3 phần trăm một năm. Thứ hai, phí trả nợ trước hạn thường từ 1 đến 3 phần trăm, áp dụng trong 2 đến 3 năm đầu. Thứ ba, bảo hiểm vật chất xe phải mua tại đơn vị do ngân hàng chỉ định. Khi so sánh các ngân hàng, hãy hỏi tổng tiền phải trả mỗi tháng trong cả năm đầu và năm thứ hai. Nếu bạn đang cân nhắc một khoản vay lớn khác, hãy đọc thêm bài viết về vay ngân hàng mua nhà lần đầu để hiểu cách ngân hàng tính khả năng trả nợ.
6 bước chuẩn bị mua xe ô tô lần đầu
Bước 1: Chốt ngân sách tối đa và viết ra giấy
Tính tổng thu nhập thực tế của gia đình trong 6 tháng gần nhất, trừ đi toàn bộ chi tiêu bắt buộc như tiền nhà, ăn uống, học phí và các khoản nợ đang có. Số tiền còn lại mỗi tháng chính là khả năng chi trả thật sự của bạn. Từ đó, bạn suy ngược ra tổng giá xe tối đa mình mua được, rồi viết con số này ra giấy làm giới hạn cứng.
Bước 2: Chọn xe theo nhu cầu thật, không theo cảm xúc
Gia đình 4 người chủ yếu đi trong thành phố chỉ cần xe hạng A hoặc hạng B, gầm thấp, tiết kiệm xăng. Bạn không cần xe 7 chỗ gầm cao đắt hơn vài trăm triệu nhưng cả năm chỉ chở đủ người vài lần. Hãy liệt kê nhu cầu thật: mỗi ngày đi bao nhiêu km, có thường đi tỉnh không, nhà có chỗ đỗ xe không. Sau đó chọn 2 đến 3 mẫu xe phù hợp rồi mới đi lái thử.
Bước 3: Tích lũy đủ tiền trả trước và quỹ dự phòng
Tiền trả trước lý tưởng là từ 30 đến 50 phần trăm tổng chi phí lăn bánh, vì trả trước càng nhiều thì tiền vay càng ít và tiền lãi càng nhẹ. Bạn cũng phải giữ lại một khoản quỹ dự phòng riêng, tối thiểu bằng 3 đến 6 tháng chi tiêu của gia đình. Bạn có thể tham khảo cách xây dựng khoản dự phòng trong bài viết về lập quỹ dự phòng khẩn cấp cho gia đình trên Báo Doanh Thu.
Bước 4: So sánh ít nhất 3 đại lý và 2 ngân hàng
Giá xe niêm yết là giống nhau, nhưng giá bán thực tế, quà tặng kèm và mức hỗ trợ lệ phí trước bạ thì mỗi đại lý một khác, chênh nhau có thể tới vài chục triệu đồng. Hãy lấy báo giá chi tiết bằng văn bản từ ít nhất 3 đại lý, ghi rõ từng khoản phí, quà tặng và thời gian giao xe. Với ngân hàng cũng vậy, hãy hỏi ít nhất 2 ngân hàng về lãi suất ưu đãi, biên độ sau ưu đãi và phí trả trước hạn.
Bước 5: Kiểm tra xe kỹ trước khi nhận và ký biên bản bàn giao
Ngày nhận xe, bạn hãy kiểm tra ngoại thất dưới ánh sáng tốt, kiểm tra số km trên đồng hồ, lốp, đèn, điều hòa, màn hình và toàn bộ giấy tờ gồm đăng ký xe, đăng kiểm, bảo hiểm và sổ bảo hành. Đừng ký biên bản bàn giao khi chưa kiểm tra xong, vì sau khi ký thì mọi lỗi phát hiện sau đó sẽ rất khó khiếu nại. Nếu bạn chưa có kinh nghiệm lái xe, hãy nhờ người quen lái lâu năm đi cùng, và đọc thêm bài viết về lái xe ô tô số tự động cho người mới trước chuyến đi đầu tiên.
Bước 6: Lên kế hoạch nuôi xe 12 tháng đầu
Sau khi mua xe, bạn cần một bảng chi phí nuôi xe cho 12 tháng đầu: tiền xăng, phí gửi xe, rửa xe, bảo dưỡng mốc 1.000 km và 5.000 km, bảo hiểm vật chất năm sau và một khoản dự phòng sửa chữa nhỏ. Ghi các khoản này vào ngân sách gia đình ngay từ tháng đầu tiên có xe.
4 bẫy tài chính người mua xe lần đầu hay mắc
Bẫy 1: Chỉ nhìn tiền góp tháng đầu mà quên lãi suất thả nổi. Nhiều người thấy tiền góp tháng đầu chỉ 6 triệu đồng thì yên tâm ký, nhưng từ tháng thứ 13 lãi suất tăng khiến tiền góp vọt lên 8 triệu đồng. Hãy luôn hỏi tiền góp của năm thứ hai và tính ngân sách theo con số cao hơn đó.
Bẫy 2: Vay tối đa 80 đến 85 phần trăm giá trị xe. Vay càng nhiều thì tiền góp càng nặng và tổng lãi càng lớn, đồng thời bạn gần như không có vốn dự phòng nếu xe mất giá nhanh trong 2 năm đầu.
Bẫy 3: Mua thêm gói phụ kiện và bảo hiểm mở rộng không cần thiết. Phim cách nhiệt cao cấp, phủ gầm, bọc ghế da hay gói bảo hiểm mở rộng có thể đội thêm 30 đến 50 triệu đồng vào hợp đồng.
Bẫy 4: Không dự trù tiền nuôi xe hàng tháng. Người mua lần đầu thường tính rất kỹ tiền mua xe nhưng quên mất tiền xăng, gửi xe và bảo dưỡng mỗi tháng. Hãy cộng chi phí nuôi xe vào bảng ngân sách trước khi quyết định, và nếu tổng chi vượt quá khả năng thì chọn xe nhỏ hơn, tiết kiệm xăng hơn.
Lộ trình tiết kiệm 12 tháng để mua xe không áp lực
Nếu bạn chưa đủ tiền trả trước, một lộ trình 12 tháng sẽ giúp việc mua xe nhẹ nhàng hơn rất nhiều. Ba tháng đầu, bạn chốt mẫu xe và ngân sách tối đa, đồng thời mở một tài khoản tiết kiệm riêng chỉ để dành tiền mua xe. Sáu tháng tiếp theo, bạn gửi tiết kiệm định kỳ mỗi tháng một khoản cố định ngay khi nhận lương, và cắt giảm chi tiêu không cần thiết như ăn ngoài hay mua sắm theo cảm hứng. Ba tháng cuối, bạn đi lái thử các mẫu xe đã chọn, lấy báo giá từ nhiều đại lý và làm việc với ngân hàng để biết trước mình được vay bao nhiêu, rồi mới đặt cọc.
Câu hỏi thường gặp
Thu nhập bao nhiêu thì nên mua xe ô tô lần đầu?
Không có con số chung cho mọi gia đình, nhưng nguyên tắc an toàn là sau khi trừ chi tiêu bắt buộc, gia đình bạn còn dư ít nhất 1,5 lần tiền góp xe hàng tháng cộng chi phí nuôi xe. Ví dụ tiền góp 8 triệu đồng và nuôi xe 4 triệu đồng một tháng thì thu nhập sau chi tiêu bắt buộc nên còn dư ít nhất 18 triệu đồng.
Nên vay ngân hàng trong bao lâu thì hợp lý?
Thời hạn vay càng dài thì tiền góp mỗi tháng càng nhẹ nhưng tổng lãi phải trả càng lớn. Với xe gia đình, thời hạn 5 năm thường là điểm cân bằng tốt: tiền góp vừa sức mà tổng lãi không quá cao.
Mua xe trả góp có cần mua bảo hiểm vật chất không?
Khi vay ngân hàng, bạn bắt buộc phải mua bảo hiểm vật chất cho xe trong suốt thời gian vay, vì chiếc xe chính là tài sản đảm bảo cho khoản vay. Sau khi trả hết nợ, bạn có thể tự quyết định có tiếp tục mua hay không.
Kết luận
Mua xe ô tô lần đầu không khó, nhưng mua đúng sức mình mới là điều quan trọng. Hãy tính tổng chi phí lăn bánh thay vì chỉ nhìn giá niêm yết, giữ tiền góp hàng tháng trong giới hạn 30 phần trăm thu nhập, giữ lại quỹ dự phòng riêng và đi theo đúng 6 bước chuẩn bị trong bài viết.
Thông tin trên Báo Doanh Thu (baodoanhthu.com) mang tính chất tham khảo chuyên sâu và phân tích dữ liệu thị trường, không phải là lời khuyên ủy thác đầu tư tài chính.
