Răng sữa sâu, trẻ kêu đau răng lúc nửa đêm, cha mẹ đưa con đi nha sĩ thì bác sĩ bảo đã sâu tới tủy. Nhiều người lúc đó mới giật mình, trong khi đa số trường hợp sâu răng ở trẻ đều phòng được bằng vài thói quen đơn giản mỗi ngày.
3 điều cần nhớ:
- Đánh răng cho trẻ hai lần mỗi ngày bằng bàn chải lông mềm và lượng kem chỉ bằng hạt đậu, cha mẹ chải giúp trẻ cho tới khi trẻ khoảng 7 tuổi.
- Hạn chế đồ ngọt dính răng như kẹo dẻo và nước ngọt, vì vi khuẩn trong miệng biến đường thành axit và axit này ăn mòn men răng từng ngày.
- Đưa trẻ đi khám nha sĩ định kỳ 6 tháng một lần ngay cả khi trẻ không đau, để phát hiện sâu răng sớm khi điều trị còn đơn giản và rẻ.
Vì sao răng sữa quan trọng hơn nhiều cha mẹ vẫn nghĩ
Nhiều cha mẹ vẫn nghĩ răng sữa đằng nào cũng rụng nên sâu một chút cũng không sao, nhưng theo phân tích của Báo Doanh Thu (baodoanhthu.com), đây là hiểu lầm phổ biến và tốn kém nhất trong việc chăm sóc răng miệng cho trẻ nhỏ. Răng sữa có ba nhiệm vụ lớn: giúp trẻ nhai thức ăn và hấp thu dinh dưỡng, giúp trẻ phát âm rõ ràng khi học nói, và giữ đúng khoảng trống để răng vĩnh viễn mọc lên thẳng hàng sau này.
Khi một chiếc răng sữa bị sâu nặng và phải nhổ sớm, các răng bên cạnh sẽ nghiêng vào khoảng trống đó, khiến răng vĩnh viễn mọc chen chúc và về sau gia đình có thể phải tốn nhiều chục triệu đồng cho niềng răng. Chưa kể trẻ bị sâu răng thường đau nhức, biếng ăn và ngủ không ngon.
7 thói quen đúng cách giúp trẻ có hàm răng khỏe
1. Lau nướu và chải răng ngay từ khi răng sữa đầu tiên mọc
Răng sữa đầu tiên thường mọc khi trẻ khoảng 6 tháng tuổi, và đây là lúc cha mẹ cần bắt đầu chăm sóc răng miệng cho con. Trước khi răng mọc, cha mẹ có thể lau nướu của trẻ bằng khăn mềm ẩm sau mỗi bữa bú. Khi chiếc răng đầu tiên nhú lên, hãy dùng bàn chải lông siêu mềm hoặc khăn gạc mềm quấn quanh ngón tay để lau răng nhẹ nhàng mỗi ngày hai lần. Nhiều cha mẹ đợi tới khi trẻ 2 tuổi mới bắt đầu chải răng, nhưng lúc đó vi khuẩn đã có nhiều tháng để bám trên răng sữa và gây sâu răng sớm.
2. Đánh răng hai lần mỗi ngày, cha mẹ chải giúp tới khi trẻ 7 tuổi
Trẻ nhỏ chưa đủ khéo léo để tự chải sạch răng, vì vậy cha mẹ nên chải răng giúp trẻ cho tới khi trẻ khoảng 7 tới 8 tuổi, tức là khi trẻ đã viết chữ thành thạo. Mỗi lần chải nên kéo dài khoảng 2 phút, chải đủ mặt ngoài, mặt trong và mặt nhai của từng răng, đặt bàn chải nghiêng 45 độ vào đường viền nướu và chải theo vòng tròn nhỏ nhẹ nhàng. Buổi tối trước khi đi ngủ là lần chải quan trọng nhất, vì ban đêm nước bọt tiết ít nên vi khuẩn có nhiều giờ để tấn công răng.
Cho trẻ tự cầm bàn chải với lượng kem đánh răng chỉ bằng hạt đậu để tập thói quen tự lập, nhưng cha mẹ vẫn cần chải lại giúp trẻ cho sạch (Ảnh minh họa).
3. Dùng lượng kem đánh răng đúng theo độ tuổi
Với trẻ dưới 3 tuổi, lượng kem chỉ bằng một hạt gạo nhỏ, và nên chọn loại kem có hàm lượng fluoride thấp dành riêng cho trẻ nhỏ, vì trẻ ở tuổi này thường nuốt kem thay vì nhổ ra. Từ 3 tới 6 tuổi, lượng kem tăng lên bằng hạt đậu, và cha mẹ dạy trẻ súc miệng rồi nhổ ra thay vì nuốt. Từ 6 tuổi trở lên, trẻ có thể dùng kem đánh răng của người lớn với lượng bằng hạt đậu. Fluoride giúp men răng cứng chắc, nhưng quá nhiều fluoride khi trẻ còn nhỏ có thể gây đốm trắng trên răng vĩnh viễn, vì vậy cha mẹ không nên lấy kem phủ kín bàn chải như quảng cáo.
4. Cho trẻ uống nước sau khi ăn và hạn chế bú bình lúc ngủ
Sau mỗi bữa ăn, cho trẻ uống vài ngụm nước lọc giúp rửa trôi thức ăn thừa bám trên răng. Với trẻ còn bú bình, cha mẹ cần đặc biệt lưu ý không để trẻ ngậm bình sữa hoặc nước trái cây rồi ngủ thiếp đi, vì sữa và nước trái cây đọng quanh răng suốt đêm là nguyên nhân hàng đầu gây sâu răng sữa sớm. Nếu trẻ đã quen ngậm bình mới ngủ được, cha mẹ nên thay dần sữa trong bình bằng nước lọc. Trẻ từ 12 tháng tuổi nên tập uống bằng cốc thay vì bú bình, vừa tốt cho răng vừa tốt cho cơ hàm và khả năng nói.
5. Kiểm soát đồ ngọt: ăn vào bữa chính, không ăn vặt liên tục
Số lần trẻ ăn đồ ngọt trong ngày quan trọng hơn tổng lượng đường trẻ ăn, vì vi khuẩn cần thời gian để biến đường thành axit. Một viên kẹo ăn vào bữa trưa rồi đánh răng ít gây hại hơn nhiều so với việc trẻ nhấm nháp bánh kẹo suốt cả buổi chiều, vì mỗi lần ăn ngọt là một lần axit tấn công men răng khoảng 20 tới 30 phút. Cha mẹ nên gom đồ ngọt vào sau bữa chính, chọn những món ít dính răng như socola thay vì kẹo dẻo hay kẹo cứng, và cho trẻ súc miệng bằng nước ngay sau khi ăn. Cha mẹ cũng có thể tham khảo thêm các gợi ý ăn sáng lành mạnh trên Báo Doanh Thu để xây dựng bữa sáng đủ chất, ít đường cho trẻ thay vì bánh ngọt ăn vội.
6. Tập cho trẻ dùng chỉ nha khoa và khám răng định kỳ 6 tháng một lần
Khi hai răng sữa của trẻ đã chạm khít vào nhau, bàn chải không còn luồn được vào kẽ răng, và đó là lúc cha mẹ nên tập cho trẻ dùng chỉ nha khoa, thường khi trẻ khoảng 4 tới 5 tuổi. Cha mẹ có thể dùng loại chỉ có cán cầm sẵn dành cho trẻ em, làm giúp trẻ mỗi tối và dần dần để trẻ tự làm dưới sự hướng dẫn. Khám nha sĩ định kỳ 6 tháng một lần giúp phát hiện sâu răng khi vết sâu còn rất nhỏ, lúc đó chỉ cần bôi fluoride hoặc trám đơn giản là xong, trong khi đợi tới lúc trẻ đau thì răng thường đã sâu tới tủy và việc điều trị vừa đau đớn vừa tốn kém.
7. Làm gương và biến chăm sóc răng thành niềm vui, không phải hình phạt
Trẻ nhỏ học bằng cách bắt chước, vì vậy cách nhanh nhất để trẻ thích đánh răng là để trẻ thấy cha mẹ đánh răng đều đặn. Cả nhà cùng đánh răng buổi tối, thi xem ai chải đủ 2 phút, hoặc để trẻ chọn bàn chải có hình nhân vật yêu thích, đều là những cách đơn giản mà hiệu quả. Cha mẹ cũng có thể dùng bảng sticker: mỗi tối đánh răng đủ 2 phút được dán một ngôi sao, đủ 7 ngôi sao trong tuần được chọn một món quà nhỏ. Ngược lại, cha mẹ không nên dọa trẻ rằng không đánh răng thì sẽ bị nhổ răng, vì nỗi sợ đó sẽ khiến trẻ ghét luôn việc đi nha sĩ.
5 sai lầm cha mẹ hay mắc khi chăm sóc răng cho trẻ
Sai lầm 1: Nghĩ răng sữa sâu không cần chữa vì rồi sẽ thay. Răng sữa sâu nặng có thể gây nhiễm trùng và khiến răng vĩnh viễn mọc lệch. Cha mẹ nên đưa trẻ đi khám ngay khi thấy đốm trắng hoặc đốm đen trên răng.
Sai lầm 2: Cho trẻ ngậm bình sữa, nước ngọt rồi ngủ. Sữa và nước trái cây đọng quanh răng suốt đêm là nguyên nhân sâu răng sớm phổ biến nhất ở trẻ dưới 3 tuổi. Cha mẹ nên tập cho trẻ ngủ mà không cần bình, hoặc ít nhất thay sữa trong bình bằng nước lọc.
Sai lầm 3: Dùng chung thìa, đũa hoặc thổi nguội thức ăn cho trẻ. Vi khuẩn gây sâu răng có thể lây từ miệng người lớn sang miệng trẻ qua nước bọt. Cha mẹ nên tránh dùng chung thìa, nhai mớm thức ăn cho trẻ hay hôn lên miệng trẻ, đặc biệt khi người lớn đang bị sâu răng.
Sai lầm 4: Cho trẻ ăn vặt đồ ngọt liên tục cả ngày. Nhiều gia đình để bánh kẹo trong tầm tay trẻ và trẻ ăn bất cứ lúc nào, khiến răng bị axit tấn công gần như cả ngày. Cha mẹ nên quy định giờ ăn vặt cố định, cất bánh kẹo khỏi tầm mắt trẻ và cho trẻ uống nước sau khi ăn ngọt.
Sai lầm 5: Chỉ đưa trẻ đi nha sĩ khi trẻ đã đau răng. Sâu răng giai đoạn đầu không đau, tới khi trẻ kêu đau thì răng thường đã sâu nặng. Khám định kỳ 6 tháng một lần giúp phát hiện sớm, điều trị nhẹ nhàng và rẻ hơn nhiều, đồng thời giúp trẻ quen dần với nha sĩ thay vì sợ hãi.
Lịch chăm sóc răng theo từng độ tuổi cha mẹ nên nhớ
Trẻ từ 0 tới 6 tháng tuổi chưa có răng, cha mẹ chỉ cần lau nướu bằng khăn mềm ẩm sau mỗi lần bú. Từ 6 tháng tới 2 tuổi, cha mẹ lau răng bằng khăn gạc hoặc bàn chải lông mềm, dùng kem bằng hạt gạo và cho trẻ đi khám nha sĩ lần đầu. Từ 2 tới 6 tuổi, trẻ đánh răng hai lần mỗi ngày và khám răng 6 tháng một lần.
Cha mẹ nên kiểm tra răng của trẻ mỗi tháng một lần dưới ánh sáng tốt, nhìn xem có đốm trắng, đốm đen hay nướu sưng đỏ hay không. Trẻ ngủ đủ giấc thì hệ miễn dịch và sức khỏe răng miệng cũng tốt hơn, vì vậy cha mẹ có thể tham khảo thêm bài viết về giấc ngủ ngon mỗi đêm trên Báo Doanh Thu để xây dựng giờ giấc sinh hoạt lành mạnh cho cả gia đình.
Câu hỏi thường gặp
Trẻ mấy tuổi thì nên đi khám nha sĩ lần đầu?
Trẻ nên đi khám nha sĩ lần đầu khi được khoảng 1 tuổi, hoặc trong vòng 6 tháng sau khi chiếc răng sữa đầu tiên mọc. Lần khám đầu chủ yếu để nha sĩ kiểm tra răng và nướu, hướng dẫn cha mẹ cách chải răng đúng và giúp trẻ làm quen với phòng khám. Sau đó, trẻ nên khám định kỳ 6 tháng một lần.
Trẻ nuốt kem đánh răng có nguy hiểm không?
Trẻ nhỏ nuốt một lượng kem nhỏ thỉnh thoảng thường không nguy hiểm, nhưng cha mẹ vẫn nên chỉ lấy kem bằng hạt gạo cho trẻ dưới 3 tuổi và bằng hạt đậu cho trẻ lớn hơn, đồng thời dạy trẻ súc miệng và nhổ ra. Nếu trẻ nuốt một lượng lớn kem đánh răng của người lớn, cha mẹ nên cho trẻ uống nước và theo dõi, nếu trẻ nôn nhiều hay khó chịu thì đưa trẻ đi khám.
Răng sữa của trẻ bị sâu có cần trám không?
Có, tùy mức độ mà nha sĩ sẽ bôi fluoride, trám răng hoặc điều trị tủy. Không nên để mặc răng sữa sâu vì vi khuẩn có thể lan sang răng bên cạnh, gây đau nhức và ảnh hưởng tới mầm răng vĩnh viễn bên dưới.
Kết luận
Chăm sóc răng miệng cho trẻ nhỏ không khó, cũng không tốn kém, chỉ cần cha mẹ bắt đầu sớm, kiên trì mỗi ngày và tránh 5 sai lầm quen thuộc kể trên. Hãy bắt đầu từ tối nay: chải răng cùng con đủ 2 phút và đặt lịch khám nha sĩ định kỳ cho cả gia đình. Thông tin trong bài viết mang tính tham khảo, cha mẹ nên hỏi ý kiến nha sĩ khi trẻ có dấu hiệu sâu răng, đau răng hay bất thường ở nướu.
