Sapo: quạt điều hòa bán chạy cuối năm, nhưng mua sai công suất thì vừa tốn điện vừa không mát
Cuối năm, nhiều gia đình Việt tranh thủ mua quạt điều hòa khi các cửa hàng giảm giá, dọn kho. Nhưng không ít người mua về thất vọng: phòng rộng mà máy nhỏ thì không đủ mát, phòng nhỏ mà máy lớn thì vừa ồn vừa tốn điện. Bài viết giải thích công suất, dung tích bình nước và 6 điểm cần kiểm tra trước khi mua.
3 điều cần nhớ
- Chọn công suất theo diện tích phòng, không chọn theo cảm tính: phòng 15–20m² chỉ cần quạt khoảng 80–120W, phòng 25–35m² cần khoảng 150–200W; máy quá lớn cho phòng nhỏ vừa ồn vừa tốn điện mà không mát hơn.
- Dung tích bình nước quyết định thời gian làm mát liên tục: bình 20–30 lít cho phòng nhỏ, bình 40–60 lít cho phòng lớn; bình càng lớn càng ít phải châm nước giữa đêm, nhưng máy cũng nặng và cồng kềnh hơn.
- Quạt điều hòa không phải máy lạnh: máy làm mát bằng hơi nước nên chỉ giảm được vài độ và cần không gian thoáng, đừng kỳ vọng phòng kín sẽ lạnh như bật điều hòa.
Quạt điều hòa là gì và vì sao được mua nhiều cuối năm
Quạt điều hòa, còn gọi là quạt hơi nước hay máy làm mát không khí, là thiết bị dùng quạt hút không khí nóng đi qua tấm làm mát đã thấm nước, nhờ đó luồng gió thổi ra mát hơn gió quạt thường vài độ. Khác với máy lạnh, quạt điều hòa không dùng gas lạnh, không cần lắp đặt cố định, có bánh xe đẩy đi khắp nhà, và giá chỉ bằng một phần nhỏ so với máy lạnh. Theo phân tích của Báo Doanh Thu (baodoanhthu.com), đây là lý do nhiều gia đình ở chung cư nhỏ, nhà trọ và quán ăn vỉa hè chọn thiết bị này.
Cuối năm là thời điểm thị trường quạt điều hòa sôi động vì hai lý do. Thứ nhất, các cửa hàng điện máy thường xả kho mẫu cũ để đón mẫu mới, nên giá có thể thấp hơn đầu mùa từ vài trăm nghìn đến hơn một triệu đồng tùy mẫu. Thứ hai, nhiều gia đình mua sắm cuối năm để chuẩn bị trước cho mùa hè, tránh cảnh đầu mùa nóng hàng tăng giá và hết mẫu đẹp. Tuy nhiên, mua trong đợt giảm giá cũng dễ mắc sai lầm: thấy rẻ là mua ngay mà không đo phòng, không kiểm tra bình nước, không chạy thử máy.
Cần hiểu rõ: quạt điều hòa làm mát bằng cách bay hơi nước, nên hiệu quả phụ thuộc nhiều vào độ thoáng của phòng. Phòng càng thoáng, càng có gió lưu thông thì máy càng mát; phòng kín bưng, độ ẩm cao thì hơi nước khó bay hơi, máy chạy mà vẫn thấy hầm và ẩm.
6 điểm cần biết trước khi mua
Dưới đây là 6 điểm quan trọng nhất, xếp theo thứ tự bạn nên kiểm tra tại cửa hàng. Đừng chỉ nhìn giá và kiểu dáng, vì hai thứ này không nói lên việc máy có hợp với nhà bạn hay không.
1. Công suất và diện tích phòng
Công suất quạt điều hòa thường từ 80W đến 300W, và đây là thông số đầu tiên cần đối chiếu với diện tích phòng. Phòng ngủ 12–20m² chỉ cần máy 80–120W; phòng khách 20–30m² cần máy 120–180W; phòng lớn trên 30m² cần máy 180–250W trở lên. Nhiều người mua máy công suất lớn với suy nghĩ "càng mạnh càng mát", nhưng trong phòng nhỏ, máy lớn chỉ thổi gió mạnh và ồn hơn, độ mát không tăng thêm bao nhiêu. Trước khi đi mua, hãy đo phòng, tính diện tích, rồi đối chiếu với bảng thông số của hãng.
2. Dung tích bình nước và thời gian chạy
Bình nước càng lớn thì máy chạy càng lâu mới phải châm thêm nước, nhưng cũng càng nặng và chiếm diện tích. Bình 20–30 lít thường đủ cho 6–8 giờ chạy liên tục ở phòng nhỏ; bình 40–60 lít đủ cho 8–12 giờ ở phòng lớn hoặc dùng qua đêm. Dùng quạt buổi tối nên ưu tiên bình lớn để không phải dậy châm nước giữa đêm. Khi xem máy, hãy kiểm tra bình nước có thang đo mực nước rõ ràng không, nắp bình có dễ mở không, và có khay đá khô đi kèm không.
3. Tấm làm mát và lưu lượng gió
Tấm làm mát quyết định gió có mát hay không: tấm càng dày, càng thấm nước đều thì hơi nước bay hơi càng tốt. Khi mua, hãy hỏi về chất liệu tấm làm mát và xem tấm có dễ tháo ra vệ sinh không, vì tấm bẩn và rêu mốc sau vài tháng là nguyên nhân phổ biến khiến máy có mùi hôi và kém mát. Lưu lượng gió, thường ghi bằng đơn vị m³/giờ, cho biết máy thổi được bao nhiêu không khí mỗi giờ; phòng càng lớn càng cần lưu lượng gió cao. Đừng tin vào cảm giác "gió mạnh" khi đứng sát máy trong cửa hàng có điều hòa, vì về nhà trong phòng nóng, cảm giác đó có thể khác hẳn.
4. Độ ồn và mức tiêu thụ điện
Quạt điều hòa chạy bằng mô tơ và bơm nước nên luôn có tiếng ồn nhất định, thường từ 50 đến 65 decibel tùy tốc độ gió. Nếu đặt máy trong phòng ngủ, hãy chạy thử ở tốc độ thấp nhất và lắng nghe xem tiếng mô tơ có đều không. Một chiếc máy êm ở tốc độ thấp quan trọng hơn một chiếc máy mạnh nhưng ồn, vì ban đêm bạn sẽ dùng tốc độ thấp nhiều nhất. Về điện, quạt điều hòa thường chỉ tiêu thụ khoảng 100–200W, nhưng nếu bật cả ngày trong nhiều tháng hè thì tiền điện vẫn đáng kể, nên hãy chọn máy có hẹn giờ tắt.
5. Tính năng đi kèm có thật sự cần thiết không
Các mẫu quạt điều hòa cuối năm thường có thêm nhiều tính năng: điều khiển từ xa, hẹn giờ, đảo gió tự động, chế độ ngủ, chế độ ion, màn hình hiển thị. Điều khiển từ xa và hẹn giờ là hai tính năng đáng tiền nhất, vì bạn sẽ dùng chúng mỗi ngày. Ngược lại, những tính năng như tạo ion hay khử mùi chỉ là điểm cộng nhỏ, không nên là lý do để trả thêm vài trăm nghìn đồng. Hãy liệt kê tính năng bạn thật sự dùng mỗi ngày, rồi chọn mẫu có đủ những tính năng đó với giá thấp nhất.
6. Bảo hành, vệ sinh và phụ kiện thay thế
Quạt điều hòa là thiết bị dùng theo mùa, cất kho nhiều tháng mỗi năm, nên bảo hành và khả năng thay phụ kiện rất quan trọng. Hãy hỏi rõ thời gian bảo hành mô tơ, bơm nước và tấm làm mát, và tấm làm mát có bán lẻ để thay khi cũ không. Một chiếc máy rẻ hơn vài trăm nghìn nhưng không có phụ kiện thay thế sẽ thành đồ bỏ đi sau 2–3 mùa, trong khi máy có phụ kiện sẵn có thể dùng 5–7 năm. Cuối mùa nóng, hãy vệ sinh tấm làm mát, xả hết nước trong bình, lau khô và bọc máy lại trước khi cất, vì nước đọng lâu ngày gây mùi hôi và mốc.
Các bước mua quạt điều hòa trong một buổi đi cửa hàng
Bước 1, đo phòng và ghi lại nhu cầu trước khi đi. Ghi ra giấy diện tích phòng, số người thường dùng phòng, phòng có cửa sổ thoáng hay kín, và ngân sách của bạn.
Bước 2, so sánh 3 mẫu trong cùng tầm giá. Đừng chỉ xem một mẫu rồi mua ngay, cũng đừng xem quá nhiều mẫu đến mức rối. Chọn 3 mẫu có công suất phù hợp với phòng của bạn, so sánh dung tích bình, độ ồn, tính năng và bảo hành, rồi loại dần. Hỏi nhân viên về mẫu nào bán chạy nhất trong năm qua, vì mẫu bán chạy thường đã được nhiều gia đình kiểm chứng.
Bước 3, chạy thử máy tại cửa hàng. Bật máy ở cả ba tốc độ gió, lắng nghe tiếng ồn, kiểm tra nút bấm và điều khiển từ xa có nhạy không, xem bánh xe có trơn không. Đổ nước vào bình và chạy chế độ làm mát khoảng 5–10 phút để xem gió có mát hơn hẳn chế độ quạt thường không, và kiểm tra máy có bị rò nước ở đáy hay không.
Bước 4, kiểm tra đủ phụ kiện và phiếu bảo hành trước khi trả tiền. Đảm bảo trong thùng có đủ điều khiển từ xa, pin, đá khô nếu hãng tặng kèm, sách hướng dẫn và phiếu bảo hành có dấu cửa hàng. Chụp lại số seri của máy và giữ hóa đơn để làm căn cứ bảo hành. Hỏi rõ cửa hàng có giao hàng tận nhà không, vì quạt bình lớn khá nặng và cồng kềnh, tự chở về bằng xe máy rất bất tiện.
Bước 5, dùng thử 7 ngày đầu tại nhà và giữ lại hộp. Trong tuần đầu, hãy thử máy ở nhiều khung giờ khác nhau, mở hé cửa sổ để không khí lưu thông, vệ sinh tấm làm mát nếu thấy có mùi lạ. Nếu máy kêu to bất thường, rò nước hay không mát như lúc thử ở cửa hàng, hãy liên hệ cửa hàng ngay trong thời gian đổi trả.
Bạn có thể theo dõi thêm các bài phân tích giá cả và xu hướng mua sắm trong chuyên mục Thị trường - Tiêu dùng trên Báo Doanh Thu và các bài đánh giá đồ gia dụng trong chuyên mục Review - Đánh giá.
Câu hỏi thường gặp
Quạt điều hòa có tốn điện nhiều không, so với máy lạnh thì sao?
Quạt điều hòa tiêu thụ điện ít hơn máy lạnh rất nhiều, thường chỉ 100–200W so với 800–1.500W của máy lạnh, nên tiền điện mỗi tháng thấp hơn hẳn. Tuy nhiên, quạt điều hòa chỉ làm mát vài độ và không hạ nhiệt sâu như máy lạnh, nên nếu phòng quá nóng và kín, bạn vẫn cần máy lạnh hoặc kết hợp cả hai.
Có nên cho đá lạnh vào bình nước để mát hơn không?
Có thể, và nhiều gia đình vẫn làm vậy vào những ngày nắng gắt, vì nước lạnh giúp gió thổi ra mát hơn trong 1–2 giờ đầu. Nhưng đừng lạm dụng: nước quá lạnh làm tấm làm mát co lại và giảm khả năng thấm nước, lâu dài có thể làm tấm nhanh hỏng. Cách tốt hơn là dùng đá khô đi kèm máy.
Mua quạt điều hòa cuối năm có rẻ hơn đầu mùa hè không?
Thường là có, vì cuối năm các cửa hàng xả kho mẫu cũ để đón mẫu mới, giá có thể thấp hơn đầu mùa từ vài trăm nghìn đồng. Nhưng hãy kiểm tra kỹ: mẫu xả kho có thể là hàng trưng bày, nên hãy hỏi rõ máy là hàng mới nguyên thùng hay hàng trưng bày.
Kết luận: mua đúng phòng, đúng nhu cầu thì quạt điều hòa mới phát huy tác dụng
Quạt điều hòa là lựa chọn hợp lý cho nhiều gia đình Việt vì giá vừa túi tiền, dễ di chuyển và tốn ít điện, nhưng chỉ phát huy tác dụng khi bạn chọn đúng công suất cho diện tích phòng, đủ dung tích bình nước, và hiểu rằng máy cần không gian thoáng mới mát. Trước khi mua, hãy đo phòng, so sánh 3 mẫu, chạy thử tại cửa hàng và kiểm tra bảo hành.
