Sau vài tháng sử dụng liên tục, quạt điện và máy lạnh trong nhà thường bám một lớp bụi dày trên cánh quạt, lưới chắn và tấm lọc. Lớp bụi này không chỉ làm không khí thổi ra có mùi khó chịu, gây hắt hơi cho người nhạy cảm, mà còn khiến máy phải chạy mạnh hơn mới đủ mát, tốn điện hơn và nhanh hỏng hơn. Nhiều gia đình ngại vệ sinh vì sợ chập điện hoặc sợ tháo lắp sai, nên để máy bẩn cả năm rồi mới gọi thợ. Bài viết này hướng dẫn bạn làm sạch quạt điện và máy lạnh tại nhà theo 7 bước an toàn cho phần vệ sinh cơ bản, phân biệt rõ việc nào tự làm được và việc nào nên gọi thợ.
- Luôn rút phích cắm điện và chờ máy nguội hẳn trước khi tháo bất kỳ bộ phận nào để vệ sinh.
- Quạt điện tự vệ sinh được toàn bộ phần lưới, cánh và thân quạt; máy lạnh tự vệ sinh được tấm lọc và vỏ ngoài, còn dàn lạnh sâu bên trong nên gọi thợ.
- Lau khô hoàn toàn các bộ phận trước khi lắp lại và cắm điện, để tránh chập điện và mùi ẩm mốc.
Chuẩn bị trước khi vệ sinh
Trước khi bắt đầu, hãy chuẩn bị đủ dụng cụ: khăn mềm, bàn chải nhỏ hoặc cọ mềm, nước sạch, một ít nước rửa chén pha loãng, và một chiếc khăn khô để lau lại. Không dùng chất tẩy mạnh, xăng hay dung môi để lau nhựa và cánh quạt, vì những chất này có thể làm ố màu, giòn nhựa và để lại mùi khó chịu. Chuẩn bị thêm một chiếc túi nhỏ để đựng ốc vít khi tháo quạt, tránh làm rơi và thất lạc.
Nguyên tắc an toàn quan trọng nhất là rút phích cắm điện ra khỏi ổ cắm, không chỉ tắt công tắc trên máy. Với máy lạnh, hãy ngắt cầu dao của máy lạnh nếu có, và chờ khoảng mười lăm phút cho máy nguội hẳn. Tuyệt đối không xịt nước trực tiếp vào mô tơ quạt, bảng mạch máy lạnh hoặc ổ cắm điện, vì nước vào những bộ phận này là nguyên nhân chính gây chập điện và hỏng máy. Bạn có thể tham khảo thêm mẹo chăm sóc nhà cửa tại chuyên mục Mẹo Vặt và chuyên mục Đời Sống của Báo Doanh Thu.
Bảy bước làm sạch quạt điện tại nhà
Bước 1: Rút điện và tháo lưới chắn
Rút phích cắm, chờ quạt nguội, tháo lưới chắn trước bằng cách mở khóa gài hoặc vặn ốc giữ lưới tùy loại quạt. Đặt lưới và ốc vít gọn vào một chỗ để không thất lạc.
Bước 2: Tháo cánh quạt nhẹ nhàng
Vặn núm giữ cánh quạt theo chiều ngược kim đồng hồ trong hầu hết các loại quạt, nhấc cánh quạt ra khỏi trục. Nếu cánh quạt bị kẹt, đừng giật mạnh mà hãy xoay nhẹ qua lại cho đến khi lỏng ra.
Bước 3: Rửa lưới và cánh quạt bằng nước pha loãng
Ngâm lưới và cánh quạt trong nước pha một ít nước rửa chén, dùng bàn chải mềm chà sạch bụi bám trong các khe lưới. Rửa lại bằng nước sạch và để ráo hoàn toàn.
Bước 4: Lau thân quạt và mô tơ bên ngoài
Dùng khăn ẩm vắt khô lau thân quạt, cổ quạt và phần vỏ mô tơ bên ngoài, không để nước chảy vào bên trong mô tơ. Với bụi bám trong khe hẹp, dùng cọ mềm quét nhẹ thay vì xịt nước.
Bước 5: Lau khô và phơi ráo các bộ phận
Lau khô lưới và cánh quạt bằng khăn khô, phơi ở nơi thoáng mát cho đến khi khô hoàn toàn. Lắp lại khi bộ phận còn ẩm là nguyên nhân gây mùi hôi và gỉ sét trục quạt.
Bước 6: Lắp lại đúng thứ tự và kiểm tra
Lắp cánh quạt vào trục, vặn chặt núm giữ, lắp lưới chắn và khóa gài cẩn thận. Quay cánh quạt bằng tay vài vòng để kiểm tra cánh không cọ vào lưới trước khi cắm điện.
Bước 7: Cắm điện và chạy thử ở tốc độ thấp
Cắm điện, bật quạt ở tốc độ thấp trước, nghe xem có tiếng lạ không và cảm nhận luồng gió có đều không. Nếu quạt rung mạnh hoặc kêu to bất thường, hãy rút điện và kiểm tra lại xem cánh quạt đã lắp chặt chưa.
Làm sạch máy lạnh tại nhà: làm được gì và không làm gì
Với máy lạnh, phần bạn tự vệ sinh an toàn là tấm lọc bụi và vỏ ngoài của dàn lạnh trong nhà. Cách làm: ngắt điện, mở nắp dàn lạnh, nhấc tấm lọc ra, rửa nhẹ bằng nước sạch, để khô hoàn toàn rồi lắp lại. Tấm lọc nên vệ sinh mỗi hai đến bốn tuần trong mùa dùng nhiều, vì tấm lọc bẩn là nguyên nhân chính khiến máy lạnh kém mát và tốn điện. Vỏ ngoài dàn lạnh chỉ cần lau bằng khăn ẩm vắt khô.
Phần bạn không nên tự làm là vệ sinh sâu dàn lạnh, dàn nóng và nạp gas, vì những việc này cần dụng cụ chuyên dụng và kỹ thuật tháo lắp. Dấu hiệu cần gọi thợ gồm: máy lạnh chảy nước, có mùi hôi nặng dù đã rửa tấm lọc, làm lạnh kém dù đã vệ sinh lọc, hoặc dàn nóng kêu to bất thường. Gọi thợ định kỳ mỗi 6 đến 12 tháng để vệ sinh sâu là cách tốt nhất để máy lạnh bền và tiết kiệm điện. Bạn có thể tìm thêm hướng dẫn tiết kiệm điện tại chuyên mục Thị Trường và trang chủ Báo Doanh Thu.
Ví dụ minh họa: cuối tuần dọn quạt và máy lạnh của gia đình chị Mai
Chị Mai, nhân viên văn phòng tại TP. Hồ Chí Minh, có hai chiếc quạt đứng và một chiếc máy lạnh phòng ngủ đã dùng suốt mùa nóng mà chưa vệ sinh. Một sáng cuối tuần, chị dành khoảng một giờ để làm sạch cả ba thiết bị: tháo lưới và cánh quạt rửa sạch, lau thân quạt, tháo tấm lọc máy lạnh rửa và phơi khô. Sau khi lắp lại và chạy thử, quạt chạy êm hơn, gió mát hơn và không còn mùi bụi mỗi khi bật. Máy lạnh sau khi rửa tấm lọc cũng làm mát nhanh hơn, chị không còn phải chỉnh nhiệt độ xuống thấp như trước.
Ví dụ này cho thấy vệ sinh thiết bị không cần nhiều thời gian hay kỹ thuật cao, chỉ cần làm đúng thứ tự và đúng nguyên tắc an toàn. Một giờ vệ sinh mỗi tháng có thể tiết kiệm tiền điện và kéo dài tuổi thọ thiết bị trong nhiều năm.
Những sai lầm khi vệ sinh quạt và máy lạnh
- Chỉ tắt công tắc mà không rút phích cắm điện, vẫn có nguy cơ điện rò khi tay ướt chạm vào máy.
- Xịt nước trực tiếp vào mô tơ quạt hoặc bảng mạch máy lạnh, gây chập điện và hỏng máy.
- Lắp lại bộ phận khi còn ẩm, gây mùi hôi, gỉ sét và tạo điều kiện cho nấm mốc phát triển.
- Dùng chất tẩy mạnh để lau nhựa, làm ố màu và giòn cánh quạt.
- Tự tháo dàn lạnh sâu bên trong khi không có dụng cụ và kinh nghiệm, làm hỏng thêm bộ phận khác.
- Để quạt và máy lạnh bẩn cả năm rồi mới vệ sinh một lần, khiến bụi bám chặt và khó làm sạch.
Ngoài ra, hãy chú ý tần suất vệ sinh phù hợp với môi trường sống: nhà gần đường lớn nhiều bụi thì vệ sinh quạt và tấm lọc máy lạnh thường xuyên hơn nhà trong khu dân cư yên tĩnh. Nhà nuôi thú cưng cũng cần vệ sinh thường xuyên hơn vì lông thú dễ bám vào lưới quạt và tấm lọc. Đặt lịch nhắc vệ sinh mỗi tháng một lần trên điện thoại sẽ giúp bạn không quên việc nhỏ nhưng quan trọng này.
Câu hỏi thường gặp
Quạt điện nên vệ sinh bao lâu một lần?
Quạt dùng hằng ngày nên vệ sinh mỗi một đến hai tháng, quạt dùng ít hơn có thể vệ sinh mỗi ba tháng. Nếu thấy quạt thổi ra mùi bụi hoặc gió yếu đi, hãy vệ sinh ngay dù chưa đến lịch.
Máy lạnh chảy nước thì có phải do tấm lọc bẩn không?
Tấm lọc bẩn có thể góp phần gây chảy nước, nhưng máy lạnh chảy nước còn có thể do ống thoát nước bị tắc hoặc dàn lạnh cần vệ sinh sâu. Nếu đã rửa tấm lọc mà máy vẫn chảy nước, bạn nên gọi thợ kiểm tra thay vì tự tháo thêm.
Có nên dùng máy hút bụi để vệ sinh quạt và máy lạnh không?
Có, máy hút bụi với đầu hút nhỏ rất hữu ích để hút bụi bám trên lưới quạt và tấm lọc trước khi rửa. Tuy nhiên, hút bụi không thay thế được việc rửa sạch, vì bụi mịn bám chặt vẫn cần nước và bàn chải mềm mới sạch hoàn toàn.
Kết luận
Làm sạch quạt điện và máy lạnh tại nhà không khó, chỉ cần nhớ nguyên tắc an toàn: rút điện, chờ máy nguội, không xịt nước vào mô tơ và bảng mạch, lau khô hoàn toàn trước khi lắp lại. Quạt điện tự vệ sinh được toàn bộ, máy lạnh tự vệ sinh được tấm lọc và vỏ ngoài, còn vệ sinh sâu thì gọi thợ định kỳ. Duy trì thói quen vệ sinh mỗi tháng, bạn sẽ có không khí trong lành hơn, tiền điện thấp hơn và thiết bị bền hơn trong nhiều năm.
