Vợ chồng trẻ có con nhỏ thường mơ về một căn nhà nguyên căn: có sân chơi cho con, có bếp riêng để nấu ăn, không phải chia sẻ không gian với người lạ như khi ở trọ. Nhưng thuê nhà nguyên căn cũng đi kèm nhiều rủi ro hơn thuê phòng trọ, vì tiền cọc lớn hơn, hợp đồng dài hơn và trách nhiệm sửa chữa cũng nặng hơn. Bài viết này hướng dẫn bạn kiểm tra nhà thật kỹ, đọc hợp đồng từng điều khoản và tránh những bẫy tiền cọc mà nhiều gia đình trẻ đã từng mất tiền oan.
- Thuê nhà nguyên căn cho gia đình trẻ cần kiểm tra cả pháp lý của chủ nhà, hiện trạng căn nhà và từng điều khoản trong hợp đồng trước khi đặt cọc.
- Tiền cọc thường bằng 1 đến 2 tháng tiền thuê, và bạn phải có biên nhận cùng điều khoản hoàn cọc rõ ràng bằng văn bản.
- Đừng bao giờ đặt cọc khi chưa xem nhà trực tiếp và chưa xác minh chủ nhà là người có quyền cho thuê.
Vì sao gia đình trẻ hay gặp rủi ro khi thuê nhà nguyên căn
Gia đình trẻ thường thuê nhà trong tâm thế vội vàng: con sắp vào học, chủ trọ cũ đòi lại phòng, hay vừa chuyển công tác tới thành phố mới. Sự vội vàng đó khiến nhiều người xem nhà qua loa, ký hợp đồng mà không đọc kỹ, và đặt cọc ngay khi chủ nhà giục. Khi dọn vào ở mới phát hiện nhà bị thấm dột, điện nước chập chờn, hay hàng xóm ồn ào suốt đêm, lúc đó muốn dọn đi thì tiền cọc đã nằm trong tay chủ nhà.
Theo phân tích của Báo Doanh Thu (baodoanhthu.com), tiền thuê nhà nguyên căn tại các đô thị lớn thường từ 6 đến 15 triệu đồng mỗi tháng tùy khu vực, nên tiền cọc 2 tháng có thể lên tới 12 đến 30 triệu đồng. Đó là số tiền lớn với một gia đình trẻ, vì vậy mọi bước kiểm tra trước khi ký đều xứng đáng với thời gian bạn bỏ ra. Bạn nên xem việc thuê nhà như một quyết định tài chính quan trọng, không phải việc làm cho xong.
7 điểm kiểm tra hợp đồng trước khi ký
Điểm 1: Xác minh chủ nhà có quyền cho thuê. Bạn hãy yêu cầu xem giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà hoặc giấy ủy quyền cho thuê có công chứng. Nếu người ký hợp đồng không phải chủ nhà mà là người được ủy quyền, bạn cần xem giấy ủy quyền còn hiệu lực và có ghi rõ quyền cho thuê hay không. Bạn có thể tham khảo thêm kinh nghiệm kiểm tra pháp lý trong bài mua nhà trong ngõ để ở và cho thuê.
Điểm 2: Thời hạn thuê và điều kiện gia hạn. Hợp đồng phải ghi rõ thuê từ ngày nào tới ngày nào, và khi hết hạn thì gia hạn như thế nào. Bạn nên thỏa thuận trước rằng chủ nhà phải báo trước ít nhất 2 tháng nếu không gia hạn, để gia đình bạn có thời gian tìm nhà mới mà không bị động.
Điểm 3: Giá thuê và lộ trình tăng giá. Bạn hãy ghi rõ giá thuê cố định trong bao lâu, và nếu tăng thì tăng tối đa bao nhiêu phần trăm mỗi năm. Nhiều hợp đồng chỉ ghi giá thuê năm đầu rồi để trống phần tăng giá, sau đó chủ nhà tăng 20 đến 30 phần trăm khiến gia đình bạn không xoay kịp.
Điểm 4: Tiền cọc và điều kiện hoàn cọc. Hợp đồng phải ghi rõ số tiền cọc, hình thức giữ cọc, và các trường hợp được hoàn lại toàn bộ hay bị trừ một phần. Bạn nên yêu cầu ghi rõ rằng khi kết thúc hợp đồng đúng hạn và nhà không hư hỏng, chủ nhà hoàn cọc trong vòng 7 đến 15 ngày.
Điểm 5: Trách nhiệm sửa chữa. Bạn hãy phân định rõ ai chịu chi phí sửa chữa những hạng mục lớn như mái dột, đường ống nước vỡ, hệ thống điện hỏng. Thông thường, chủ nhà chịu phần kết cấu và hệ thống có sẵn, còn người thuê chịu những hư hỏng do mình gây ra trong quá trình sử dụng.
Điểm 6: Quyền chấm dứt hợp đồng sớm. Bạn hãy xem hợp đồng quy định thế nào nếu gia đình bạn phải chuyển đi sớm vì lý do công việc hay sức khỏe. Bạn nên thỏa thuận mức phạt rõ ràng, ví dụ báo trước 1 tháng và mất tối đa 1 tháng tiền cọc, thay vì mất toàn bộ tiền cọc.
Điểm 7: Các khoản phí ngoài tiền thuê. Bạn hãy hỏi rõ tiền điện, nước, internet, phí vệ sinh và phí gửi xe tính như thế nào, theo giá nhà nước hay giá chủ nhà tự đặt. Nhiều gia đình trẻ bị sốc khi tiền điện mỗi tháng cao gấp đôi vì chủ nhà tính giá điện kinh doanh. Bạn nên yêu cầu ghi rõ cách tính từng khoản phí vào hợp đồng hoặc phụ lục kèm theo.
(Ảnh minh họa)
Kiểm tra hiện trạng căn nhà: đừng tin vào lời nói
Trước khi ký hợp đồng, bạn nên tới xem nhà ít nhất hai lần, một lần vào ban ngày và một lần vào buổi tối. Ban ngày bạn kiểm tra ánh sáng tự nhiên, độ ẩm tường, tình trạng mái và sân. Buổi tối bạn kiểm tra xem khu vực có ồn ào không, đường vào nhà có tối và nguy hiểm không, và hàng xóm sinh hoạt ra sao. Bạn có thể tham khảo thêm checklist thuê trọ trong bài thuê phòng trọ sinh viên an toàn để bổ sung các điểm kiểm tra.
Bạn hãy mở thử tất cả vòi nước, xả bồn cầu, bật từng công tắc điện và kiểm tra ổ cắm trong nhà. Bạn hãy nhìn kỹ trần nhà và góc tường xem có vết thấm, mốc hay nứt hay không. Nếu nhà có điều hòa, tủ lạnh hay máy giặt kèm theo, bạn hãy bật thử và ghi rõ tình trạng từng thiết bị vào biên bản bàn giao nhà kèm ảnh chụp. Biên bản này là bằng chứng quan trọng để tránh tranh cãi khi trả nhà.
5 bẫy tiền cọc cần tránh
Bẫy 1: Chủ nhà không phải là người có quyền cho thuê. Bạn đặt cọc cho một người tự xưng là chủ nhà, sau đó chủ nhà thật xuất hiện và không công nhận hợp đồng. Cách tránh là chỉ đặt cọc sau khi đã xem giấy tờ sở hữu nhà và ký hợp đồng với đúng người có tên trên giấy tờ đó.
Bẫy 2: Đặt cọc trước khi xem nhà. Một số người đăng tin nhà đẹp giá rẻ rồi yêu cầu chuyển cọc giữ chỗ vì có nhiều người hỏi. Bạn chuyển tiền xong thì người đó biến mất hoặc dẫn bạn tới một căn nhà hoàn toàn khác. Bạn tuyệt đối không chuyển cọc khi chưa xem nhà trực tiếp và chưa gặp mặt chủ nhà.
Bẫy 3: Không có biên nhận đặt cọc. Bạn đưa tiền mặt mà không lấy biên nhận có chữ ký của chủ nhà, ghi rõ số tiền, mục đích đặt cọc và thời hạn giữ nhà. Khi xảy ra tranh chấp, bạn không có bằng chứng nào để đòi lại tiền. Bạn nên chuyển khoản và ghi rõ nội dung chuyển khoản là đặt cọc thuê nhà, kèm biên nhận bằng giấy có chữ ký hai bên.
Bẫy 4: Điều khoản trừ cọc mập mờ. Hợp đồng ghi chung chung rằng chủ nhà được trừ cọc nếu nhà hư hỏng, nhưng không ghi rõ mức trừ cho từng hạng mục. Khi trả nhà, chủ nhà có thể trừ tiền vì những vết xước nhỏ đã có từ trước. Cách tránh là chụp ảnh toàn bộ căn nhà khi nhận nhà, lập biên bản hiện trạng có chữ ký hai bên, và yêu cầu hợp đồng ghi rõ chỉ trừ cọc khi có hư hỏng do người thuê gây ra, có biên bản xác nhận.
Bẫy 5: Chủ nhà bán nhà hoặc đòi lại nhà giữa chừng. Bạn đang ở ổn định thì chủ nhà thông báo bán nhà và yêu cầu dọn đi trong 2 tuần, nhưng không bồi thường gì. Cách tránh là đưa điều khoản này vào hợp đồng ngay từ đầu: nếu chủ nhà chấm dứt hợp đồng sớm, chủ nhà phải báo trước ít nhất 2 tháng và bồi thường ít nhất 1 tháng tiền thuê, đồng thời hoàn trả toàn bộ tiền cọc. Bạn có thể tham khảo thêm các rủi ro khi thuê nhà để cho thuê lại trong bài thuê căn hộ dịch vụ để cho thuê lại.
(Ảnh minh họa)
Lập ngân sách thuê nhà cho gia đình trẻ
Một nguyên tắc được nhiều chuyên gia tài chính gia đình khuyến nghị là tiền thuê nhà không nên vượt quá 30 phần trăm thu nhập hàng tháng của gia đình. Ví dụ, nếu hai vợ chồng thu nhập tổng cộng 25 triệu đồng mỗi tháng, tiền thuê nhà nên ở mức dưới 7,5 triệu đồng. Bạn nên tính cả tiền điện, nước, internet và phí gửi xe vào ngân sách nhà ở, vì tổng chi phí thực tế thường cao hơn tiền thuê ghi trên hợp đồng khoảng 15 đến 20 phần trăm.
Bạn cũng nên chuẩn bị sẵn khoản dự phòng cho tháng đầu tiên: tiền cọc 1 đến 2 tháng, tiền thuê tháng đầu, tiền mua sắm đồ dùng còn thiếu và tiền chuyển nhà. Tổng cộng có thể bằng 3 đến 4 tháng tiền thuê. Bạn nên chuẩn bị đủ khoản này trước khi tìm nhà, để không phải vay mượn gấp khi đã chọn được căn nhà ưng ý. Bạn có thể tham khảo cách lập quỹ dự phòng gia đình trong bài lập quỹ dự phòng khẩn cấp cho gia đình.
Câu hỏi thường gặp
Thuê nhà nguyên căn thường phải đặt cọc bao nhiêu tháng? Thông thường chủ nhà yêu cầu cọc 1 đến 2 tháng tiền thuê. Bạn nên thỏa thuận cọc 1 tháng nếu có thể, và chỉ đồng ý cọc 2 tháng khi căn nhà thực sự tốt và chủ nhà có uy tín. Bạn tuyệt đối không cọc quá 2 tháng tiền thuê, vì rủi ro mất tiền sẽ rất lớn nếu xảy ra tranh chấp.
Chủ nhà có được tự ý vào nhà khi đang cho thuê không? Không. Khi đã cho thuê, chủ nhà chỉ được vào nhà khi có sự đồng ý của người thuê, trừ trường hợp khẩn cấp như cháy nổ hay vỡ ống nước nghiêm trọng. Bạn nên đưa điều khoản này vào hợp đồng để bảo vệ quyền riêng tư của gia đình, đặc biệt khi nhà có trẻ nhỏ.
Kết luận
Thuê nhà nguyên căn cho gia đình trẻ là một quyết định lớn, nhưng sẽ an toàn hơn rất nhiều nếu bạn làm đúng trình tự: xem nhà kỹ vào cả ban ngày lẫn buổi tối, xác minh chủ nhà, đọc từng điều khoản hợp đồng, lập biên bản hiện trạng và chỉ đặt cọc khi mọi thứ đã rõ ràng bằng văn bản. Tiền cọc là tiền của bạn, và hợp đồng là tấm khiên bảo vệ bạn. Bạn hãy dành thêm một buổi chiều để kiểm tra thật kỹ trước khi ký, vì một buổi chiều cẩn thận có thể giúp gia đình bạn tránh mất hàng chục triệu đồng và nhiều tháng mệt mỏi sau này.
