Sapo: Tết vui trọn vẹn bắt đầu từ những lọ thực phẩm khô còn thơm ngon
Cứ mỗi dịp cận Tết, các bà nội trợ lại tất bật mua nấm hương, mộc nhĩ, tôm khô, hạt sen, măng khô và đủ loại mứt cho mâm cỗ Tết. Thế nhưng không ít gia đình đến mùng 2, mùng 3 mở lọ ra mới phát hiện nấm mốc trắng, tôm khô hôi, mứt chảy nước và phải đổ bỏ cả vài trăm nghìn. Bài viết này hướng dẫn 7 cách chống ẩm mốc và 4 sai lầm khiến đồ nhanh hỏng.
3 điều cần nhớ
- Kẻ thù lớn nhất của thực phẩm khô là hơi ẩm, không phải thời gian: chỉ cần không khí ẩm lọt vào lọ, nấm mốc sẽ phát triển rất nhanh trong thời tiết nồm ẩm.
- Đồ khô phải thật khô trước khi cất: phơi hoặc sấy lại thực phẩm cho khô hẳn rồi mới cho vào lọ kín, vì chỉ một chút ẩm sót lại cũng đủ làm hỏng cả lọ.
- Chia nhỏ và dùng đến đâu mở đến đó: mở lọ lớn nhiều lần khiến hơi ẩm xâm nhập liên tục, chia đồ khô thành nhiều túi nhỏ sẽ giữ phần chưa dùng được lâu hơn.
Vì sao thực phẩm khô ngày Tết rất dễ bị ẩm mốc
Thực phẩm khô như nấm hương, mộc nhĩ, tôm khô, mực khô, hạt sen hay măng khô có độ ẩm rất thấp khi mới mua, thường dưới 12%. Tuy nhiên, thời tiết Việt Nam vào dịp cận Tết thường nồm ẩm, độ ẩm không khí có thể lên tới 85 đến 90%. Chỉ cần lọ đựng không kín hoặc bạn mở lọ nhiều lần, hơi ẩm sẽ len vào và nấm mốc bắt đầu sinh sôi.
Theo phân tích của Báo Doanh Thu (baodoanhthu.com), thiệt hại do bảo quản sai không chỉ là tiền mua đồ bỏ đi, mà còn là nguy cơ sức khỏe. Nấm mốc trên thực phẩm khô có thể sinh ra độc tố aflatoxin, loại độc tố bền với nhiệt nấu nướng thông thường và gây hại cho gan nếu ăn phải thường xuyên. Vì vậy, bảo quản đúng cách không chỉ giúp tiết kiệm tiền mà còn bảo vệ sức khỏe cả gia đình. Xem thêm nhiều mẹo vặt gia đình hữu ích tại chuyên mục Mẹo vặt - Thủ thuật của Báo Doanh Thu.
Cách 1: phơi hoặc sấy lại thật khô trước khi cất trữ
Đầu tiên, làm khô lại toàn bộ thực phẩm khô ngay sau khi mua về. Với nấm hương, mộc nhĩ, măng khô và các loại hạt, bạn trải mỏng ra mẹt, phơi nắng nhẹ 2 đến 3 giờ, nhớ lật mặt một lần cho khô đều. Nếu trời không có nắng, bạn sấy trong lò nướng ở 60 đến 70 độ C trong 30 đến 45 phút, hoặc dùng nồi chiên không dầu ở 60 độ C trong 20 phút. Đồ đủ khô khi nấm hương bẻ giòn, gãy gọn; tôm khô cầm lên thấy cứng và nhẹ tay; hạt sen khô lắc nghe tiếng lạo xạo. Nếu bẻ còn thấy dẻo, tức là đồ vẫn còn ẩm và cần phơi hoặc sấy thêm.
Cách 2: đựng trong lọ thủy tinh kín hoặc túi hút chân không
Lọ thủy tinh có nắp gioăng cao su là lựa chọn tốt nhất, vì thủy tinh không thấm mùi như hộp nhựa, và bạn nhìn xuyên qua được để kiểm tra đồ mà không cần mở nắp. Trước khi dùng, bạn rửa sạch lọ, tráng nước sôi và phơi khô hoàn toàn, kể cả gioăng cao su. Với đồ dùng lâu như măng khô, tôm khô hay mực khô, túi hút chân không tốt hơn. Bạn chia đồ thành từng túi vừa đủ cho một bữa nấu, dùng máy hút chân không mini giá khoảng 150.000 đến 300.000 đồng hoặc máy hàn miệng túi giá khoảng 100.000 đến 200.000 đồng. Túi hút chân không loại bỏ gần như toàn bộ không khí bên trong, khiến nấm mốc không thể phát triển.
Cách 3: cho gói hút ẩm và vài hạt gạo rang vào mỗi lọ
Gói hút ẩm silica gel trong mỗi lọ là cách chống ẩm rẻ mà hiệu quả. Gói hút ẩm thực phẩm loại nhỏ giá chỉ khoảng 500 đến 1.000 đồng một gói khi mua theo bịch 100 gói. Bạn cho một đến hai gói vào mỗi lọ để hút hơi ẩm còn sót lại. Một mẹo dân gian là rang một nắm gạo trắng cho vàng thơm, để nguội, cho vào túi vải nhỏ và đặt vào lọ. Gạo rang hút ẩm tốt và thơm nhẹ, phù hợp với lọ mứt, lọ hạt sen hay lọ trà khô. Lưu ý gói hút ẩm dùng cho thực phẩm phải là loại chuyên dùng cho thực phẩm, không dùng gói trong hộp giày hay túi xách.
Cách 4: để thực phẩm khô ở nơi cao ráo, thoáng mát, tránh bếp và sàn nhà
Nhiều gia đình quen để lọ đồ khô trên kệ bếp cho tiện lấy, nhưng bếp là nơi ẩm và nóng nhất trong nhà, hơi nước từ nồi nấu bốc lên liên tục khiến đồ nhanh bị ẩm. Sàn nhà cũng là vị trí xấu, vì hơi ẩm từ nền nhà bốc lên, nhất là vào những ngày nồm ẩm. Vị trí tốt nhất là kệ cao trong phòng khô ráo, xa bếp. Nếu nhà có tủ bếp trên cao, bạn cất lọ đồ khô ở đó thay vì để trên mặt bếp. Nhiệt độ lý tưởng là dưới 25 độ C, tránh nắng trực tiếp chiếu vào lọ vì nắng nóng làm mứt chảy nước và dầu trong hạt bị ôi.
Cách 5: chia nhỏ thành nhiều túi, dùng đến đâu mở đến đó
Chia thực phẩm khô thành nhiều phần vừa đủ cho một lần nấu, thay vì đựng tất cả trong một lọ. Mỗi lần mở lọ lớn để lấy một ít đồ, bạn đưa cả hơi ẩm từ không khí vào trong lọ. Mở mười lần trong dịp Tết nghĩa là lọ đồ đã tiếp xúc với không khí ẩm mười lần. Sau khi làm khô lại, bạn chia nấm hương thành từng túi 100 gram, tôm khô thành từng túi 200 gram, hạt sen thành từng túi 300 gram, tùy khẩu phần gia đình. Dùng túi zip hoặc túi hút chân không để đóng từng phần, dán nhãn tên món và ngày đóng. Khi cần nấu, bạn chỉ mở đúng một túi nhỏ, phần còn lại vẫn nguyên vẹn.
Cách 6: bảo quản trong ngăn mát tủ lạnh với tôm khô, mực khô và các loại hạt béo
Thực phẩm khô giàu đạm và chất béo như tôm khô, mực khô, cá khô, hạt điều, hạt óc chó và hạt sen rất dễ bị ôi và bị mọt khi để ở nhiệt độ phòng. Ngăn mát tủ lạnh có nhiệt độ ổn định 2 đến 4 độ C và độ ẩm thấp, giữ những món này thơm ngon lâu hơn. Cho tôm khô, mực khô vào túi zip hoặc hộp kín, ép hết không khí ra rồi đóng nắp, sau đó đặt vào ngăn mát tủ lạnh. Với tôm khô loại 1 giá khoảng 800.000 đến 1.200.000 đồng một kg, bảo quản trong tủ lạnh giữ được 3 đến 6 tháng mà không hôi dầu, trong khi để ngoài chỉ giữ được khoảng một tháng. Khi lấy đồ từ tủ lạnh ra dùng, bạn để túi đồ ở nhiệt độ phòng khoảng 10 phút cho hết lạnh rồi mới mở túi, tránh hơi nước ngưng tụ vào đồ khô.
Cách 7: kiểm tra định kỳ mỗi tuần và xử lý ngay khi thấy dấu hiệu hỏng
Kiểm tra tất cả lọ thực phẩm khô mỗi tuần một lần, đặc biệt trong hai tuần đầu. Bạn mở từng lọ ra ngửi thử, nhìn kỹ xem có đốm mốc trắng, xanh hay đen không, sờ thử xem đồ có bị mềm hay chảy nước. Nếu phát hiện một lọ có dấu hiệu mốc, bạn xử lý ngay, không để lây sang các lọ khác. Với nấm hương, mộc nhĩ bị mốc nhẹ ở bề mặt, bạn rửa sạch, phơi khô lại thật kỹ rồi dùng ngay trong một đến hai ngày, nhưng nếu mốc lan sâu và có mùi hôi thì nên bỏ đi. Với mứt bị chảy nước, bạn sên lại trên bếp nhỏ lửa với một chút đường cho đến khi mứt khô ráo rồi cất vào lọ sạch. Đừng dùng lại lọ đã bị mốc mà chưa rửa sạch bằng nước sôi và phơi khô hoàn toàn.
4 sai lầm khiến thực phẩm khô ngày Tết nhanh hỏng
- Sai lầm 1: cho đồ vào lọ khi đồ còn ẩm hoặc lọ còn ướt: nhiều người mua đồ về cho ngay vào lọ mà không phơi lại, hoặc rửa lọ xong chưa phơi khô đã đựng đồ. Chỉ một chút nước đọng trong lọ cũng đủ làm cả lọ nấm hương bị mốc.
- Sai lầm 2: đựng chung nhiều loại thực phẩm trong một lọ: tôm khô có mùi tanh mạnh sẽ ám sang hạt sen và mứt, mứt có đường sẽ hút ẩm và làm nấm khô bên cạnh bị ỉu. Mỗi loại thực phẩm khô nên có lọ riêng, vừa giữ mùi vị riêng vừa tránh lây ẩm và lây mốc.
- Sai lầm 3: dùng tay ướt hoặc thìa ướt để lấy đồ: chỉ một lần lấy đồ bằng tay ướt cũng đủ đưa nước vào lọ. Bạn nên dùng thìa khô, sạch và đũa khô để gắp đồ, hoặc đổ đồ ra bát thay vì thò tay vào lọ.
- Sai lầm 4: tiếc đồ mốc mà rửa qua loa rồi dùng tiếp: nhiều người thấy nấm mốc nhẹ thì rửa sơ rồi nấu luôn, nghĩ rằng nấu chín sẽ hết độc. Thực tế, độc tố do nấm mốc sinh ra bền với nhiệt và không bị phá hủy khi nấu, vì vậy đồ đã mốc nặng nên bỏ đi, đừng tiếc vài chục nghìn đồng mà rước bệnh vào người.
Câu hỏi thường gặp
Nấm hương bị mốc trắng nhẹ có rửa sạch dùng tiếp được không?
Nếu mốc chỉ lấm tấm ở bề mặt và nấm chưa có mùi hôi, bạn rửa sạch, ngâm nước ấm 15 phút, rồi phơi khô lại kỹ và dùng ngay trong ngày. Nhưng nếu mốc đã lan nhiều, nấm mềm nhũn và có mùi chua thì nên bỏ đi, vì độc tố nấm mốc không mất đi khi nấu chín.
Mứt Tết bị chảy nước thì xử lý thế nào?
Bạn cho mứt vào chảo chống dính, sên trên lửa nhỏ cùng một chút đường cát, đảo đều tay đến khi mứt khô ráo thì tắt bếp, để nguội hoàn toàn rồi cho vào lọ sạch có gói hút ẩm. Mứt sên lại nên dùng hết trong một đến hai tuần.
Tôm khô và mực khô để ngoài hay để tủ lạnh thì tốt hơn?
Nếu dùng hết trong hai tuần thì để ngoài trong lọ kín vẫn ổn. Nhưng nếu mua nhiều để dùng dần trong một đến hai tháng, bạn nên chia nhỏ và bảo quản trong ngăn mát tủ lạnh, vì tủ lạnh giữ tôm khô và mực khô thơm ngon lâu hơn, không bị hôi dầu hay bị mọt.
Kết luận: bảo quản đúng cách, Tết ngon lành mà không lãng phí
Bảo quản thực phẩm khô ngày Tết không khó, chỉ cần nhớ nguyên tắc chống ẩm là chính. Hãy làm khô lại đồ trước khi cất, đựng trong lọ thủy tinh kín hoặc túi hút chân không, cho thêm gói hút ẩm, để ở nơi cao ráo thoáng mát, chia nhỏ thành từng phần vừa dùng, tận dụng ngăn mát tủ lạnh cho tôm khô và hạt béo, kiểm tra mỗi tuần một lần. Tránh 4 sai lầm: cất đồ còn ẩm, đựng chung nhiều loại trong một lọ, lấy đồ bằng tay ướt và tiếc đồ mốc mà dùng tiếp. Làm đúng 7 cách này, mâm cỗ Tết của gia đình bạn sẽ luôn có nấm hương thơm, tôm khô ngon và mứt ngọt đúng vị, mà không phải đổ bỏ món gì.
