Nhiều người đi làm muốn đầu tư chứng khoán nhưng ngại chọn từng cổ phiếu và sợ mua nhầm mã rồi mất tiền. Quỹ mở giải quyết nỗi lo đó: bạn góp tiền vào quỹ chung, đội ngũ quản lý quỹ sẽ thay bạn chọn cổ phiếu, trái phiếu và phân bổ tài sản. Bài viết hướng dẫn cách chọn quỹ, cách đọc phí và 5 sai lầm cần tránh.
- Quỹ mở là quỹ đầu tư tập thể, nhà đầu tư mua chứng chỉ quỹ và có thể bán lại cho công ty quản lý quỹ bất cứ ngày giao dịch nào, số tiền bắt đầu chỉ từ 100.000 đồng.
- Người mới nên chọn quỹ theo mục tiêu và khẩu vị rủi ro: quỹ cổ phiếu cho mục tiêu dài hạn, quỹ trái phiếu cho người cần an toàn, quỹ cân bằng cho người muốn dung hòa cả hai.
- Phí quản lý, phí mua, phí bán và phí chuyển đổi là 4 loại phí quyết định lợi nhuận thực nhận của bạn, nên so sánh phí trước khi chọn quỹ.
Quỹ mở là gì và vì sao người mới nên quan tâm
Quỹ mở là một quỹ đầu tư do công ty quản lý quỹ thành lập và điều hành, huy động vốn từ nhiều nhà đầu tư để đầu tư vào cổ phiếu, trái phiếu và tiền gửi ngân hàng theo một chiến lược đã công bố. Khi bạn mua chứng chỉ quỹ, bạn sở hữu một phần của danh mục đó. Giá trị mỗi chứng chỉ quỹ, gọi là giá trị tài sản ròng, được công bố hằng ngày.
Điểm khác biệt lớn nhất của quỹ mở so với việc tự mua cổ phiếu là bạn không cần tự chọn mã, canh thời điểm mua bán hay đọc báo cáo tài chính từng doanh nghiệp. Công việc đó thuộc về đội ngũ quản lý quỹ, những người làm toàn thời gian và phải tuân thủ quy định công bố thông tin của cơ quan quản lý thị trường chứng khoán.
Một lợi thế khác là số tiền bắt đầu rất thấp. Nhiều quỹ mở tại Việt Nam cho phép mua từ 100.000 đồng, có quỹ còn cho phép mua từ 10.000 đồng qua ứng dụng. Theo phân tích của Báo Doanh Thu (baodoanhthu.com), chính tính linh hoạt này đã khiến quỹ mở trở thành cửa ngõ đầu tư phổ biến nhất với người mới trong vài năm gần đây.
Phân biệt 4 loại quỹ mở người mới hay gặp
Trước khi xuống tiền, bạn cần phân biệt 4 loại quỹ mở phổ biến sau:
- Quỹ cổ phiếu: Đầu tư phần lớn tài sản vào cổ phiếu niêm yết. Lợi nhuận kỳ vọng cao nhất trong dài hạn nhưng biến động mạnh nhất. Phù hợp với người trẻ, mục tiêu từ 5 năm trở lên.
- Quỹ trái phiếu: Đầu tư chủ yếu vào trái phiếu chính phủ và trái phiếu doanh nghiệp. Lợi nhuận ổn định, thường cao hơn lãi suất tiết kiệm một chút. Phù hợp với người cần an toàn, mục tiêu 1 đến 3 năm.
- Quỹ cân bằng: Kết hợp cổ phiếu và trái phiếu theo tỉ lệ cố định, ví dụ 50-50. Rủi ro và lợi nhuận ở mức giữa, phù hợp với người mới chưa rõ khẩu vị rủi ro.
- Quỹ thị trường tiền tệ: Đầu tư vào tiền gửi ngân hàng và giấy tờ có giá ngắn hạn. An toàn nhất, lợi nhuận gần với lãi suất tiết kiệm, phù hợp để giữ tiền chờ cơ hội.
Cách chọn đơn giản nhất là đối chiếu mục tiêu với loại quỹ. Tiền mua nhà trong 2 năm tới thì chọn quỹ trái phiếu hoặc quỹ thị trường tiền tệ, không nên đưa vào quỹ cổ phiếu vì thị trường có thể giảm đúng lúc bạn cần rút tiền. Tiền tích lũy sau 10 năm hoặc cho tuổi nghỉ hưu thì quỹ cổ phiếu mới phát huy được sức mạnh của lãi kép.
Theo dõi biểu đồ tăng trưởng của quỹ giúp bạn đánh giá đúng hiệu quả đầu tư. (Ảnh minh họa)
Cách đọc phí quỹ: 4 loại phí quyết định lợi nhuận thực nhận
Nhiều người mới chỉ nhìn vào tỉ suất lợi nhuận năm trước mà quên mất phí. Phí trừ trực tiếp vào lợi nhuận của bạn, dù thị trường lên hay xuống. Có 4 loại phí cần đọc kỹ trong bản cáo bạch:
- Phí quản lý: Khoản phí hằng năm tính theo tỉ lệ phần trăm trên tổng tài sản quỹ, phổ biến từ 0,8 đến 2 phần trăm mỗi năm.
- Phí mua chứng chỉ quỹ: Một số quỹ thu phí khi bạn mua, thường từ 0 đến 1 phần trăm số tiền mua. Nhiều quỹ hiện nay đã miễn phí mua qua ứng dụng trực tuyến.
- Phí bán chứng chỉ quỹ: Khoản phí khi bạn bán lại chứng chỉ quỹ, thường giảm dần theo thời gian nắm giữ. Ví dụ bán trong 6 tháng đầu mất 1 phần trăm, giữ trên 12 tháng được miễn phí.
- Phí chuyển đổi: Khoản phí khi bạn chuyển tiền từ quỹ này sang quỹ khác trong cùng một công ty quản lý quỹ, thường được miễn.
Ví dụ: hai quỹ cùng tăng 12 phần trăm một năm, quỹ A thu phí quản lý 1,5 phần trăm còn quỹ B thu 2 phần trăm thì lợi nhuận thực nhận của bạn ở quỹ A cao hơn 0,5 điểm phần trăm.
5 bước bắt đầu đầu tư quỹ mở cho người mới
Sau khi hiểu loại quỹ và phí, bạn có thể bắt đầu theo 5 bước sau:
- Bước 1: Xác định mục tiêu và thời gian. Viết ra bạn đầu tư để làm gì, cần tiền vào năm nào và chấp nhận mức giảm tạm thời bao nhiêu phần trăm.
- Bước 2: Dự phòng trước, đầu tư sau. Hãy chắc chắn bạn đã có quỹ dự phòng đủ 3 đến 6 tháng chi tiêu gửi ở nơi an toàn, dễ rút. Tiền đầu tư quỹ cổ phiếu không nên là tiền cần dùng trong 1 đến 2 năm tới. Xem bài viết lập quỹ dự phòng khẩn cấp cho gia đình để tính số tiền cần giữ.
- Bước 3: Chọn công ty quản lý quỹ uy tín. Ưu tiên công ty có lịch sử hoạt động trên 5 năm, quy mô tài sản quản lý lớn, công bố báo cáo định kỳ đầy đủ và có ứng dụng giao dịch thuận tiện.
- Bước 4: Mua thử với số tiền nhỏ. Bắt đầu với 500.000 đến 1 triệu đồng để làm quen với quy trình mua và theo dõi giá trị tài sản ròng. Sau 2 đến 3 tháng, khi đã quen, bạn tăng dần số tiền.
- Bước 5: Đầu tư đều đặn hằng tháng. Đặt lịch mua cố định vào ngày nhận lương, ví dụ mỗi tháng mua 1 triệu đồng bất kể thị trường lên hay xuống. Cách này gọi là đầu tư trung bình giá, giúp bạn mua được nhiều chứng chỉ quỹ hơn khi giá thấp và ít hơn khi giá cao.
5 sai lầm khiến người mới đầu tư quỹ mở bị lỗ
Quỹ mở an toàn hơn tự mua cổ phiếu, nhưng người mới vẫn mắc những sai lầm sau:
- 1. Chọn quỹ chỉ vì lợi nhuận năm trước cao nhất. Quỹ tăng 40 phần trăm năm ngoái có thể chỉ gặp may với một nhóm cổ phiếu tăng nóng. Hãy nhìn hiệu quả 3 đến 5 năm và so sánh với chỉ số tham chiếu của quỹ.
- 2. Bán tháo khi thị trường giảm. Quỹ cổ phiếu giảm 15 đến 20 phần trăm trong một đợt điều chỉnh là chuyện bình thường. Người bán tháo lúc đó đã biến khoản lỗ tạm thời trên giấy thành lỗ thật. Nếu mục tiêu còn 5 đến 10 năm nữa, đợt giảm ngắn hạn thường là cơ hội mua thêm với giá rẻ hơn.
- 3. Dồn toàn bộ tiền vào một quỹ duy nhất. Dù quỹ đã đa dạng hóa danh mục, bạn vẫn nên chia tiền ra 2 đến 3 quỹ khác loại, ví dụ một quỹ cổ phiếu và một quỹ trái phiếu. Người có mục tiêu dài hạn cũng nên giữ một phần tiền trong kênh an toàn như tiết kiệm, xem thêm bài viết gửi tiết kiệm online lãi suất cao cuối năm để phân bổ hợp lý.
- 4. Không đọc bản cáo bạch và điều lệ quỹ. Nhiều người mua quỹ mà không biết quỹ đầu tư vào đâu và phí bán là bao nhiêu. Chỉ cần 15 phút đọc bản cáo bạch, bạn đã tránh được phần lớn bất ngờ về sau.
- 5. Kỳ vọng lợi nhuận phi thực tế. Lợi nhuận dài hạn thực tế của quỹ cổ phiếu tốt thường dao động quanh 10 đến 15 phần trăm mỗi năm, có năm âm, có năm cao hơn. Đặt kỳ vọng đúng giúp bạn kiên nhẫn và không nhảy từ quỹ này sang quỹ khác.
Cùng người thân bàn bạc mục tiêu tài chính chung giúp cả gia đình kiên trì với kế hoạch dài hạn. (Ảnh minh họa)
Quỹ mở so với gửi tiết kiệm và tự mua cổ phiếu
Để đặt quỹ mở đúng vị trí trong kế hoạch tài chính của mình, bạn nên so sánh nó với hai kênh quen thuộc nhất:
- So với gửi tiết kiệm: Tiết kiệm an toàn tuyệt đối và lãi suất biết trước, nhưng lợi nhuận thấp và khó vượt lạm phát trong dài hạn. Quỹ trái phiếu cho lợi nhuận cao hơn tiết kiệm một chút với rủi ro thấp, còn quỹ cổ phiếu cho kỳ vọng cao hơn nhưng phải chấp nhận biến động.
- So với tự mua cổ phiếu: Tự mua cổ phiếu có thể lãi cao hơn nếu bạn chọn đúng mã, nhưng đòi hỏi kiến thức, thời gian và kỷ luật. Quỹ mở phù hợp với người muốn tham gia thị trường mà không có thời gian nghiên cứu từng doanh nghiệp.
Một kế hoạch cân bằng cho người mới là: giữ quỹ dự phòng đủ 3 đến 6 tháng chi tiêu, gửi tiết kiệm một phần cho mục tiêu ngắn hạn và đầu tư 1 đến 2 triệu đồng mỗi tháng vào quỹ mở cho mục tiêu dài hạn. Nếu mục tiêu của bạn là tích lũy cho tuổi nghỉ hưu, bài viết lập quỹ nghỉ hưu từ tuổi 25 sẽ giúp bạn tính số tiền mục tiêu.
Câu hỏi thường gặp
Đầu tư quỹ mở có mất hết tiền không?
Rất khó mất hết tiền vì quỹ đầu tư vào hàng chục cổ phiếu và trái phiếu khác nhau, tài sản của quỹ được ngân hàng giám sát tách biệt với tài sản của công ty quản lý quỹ. Tuy nhiên, giá trị chứng chỉ quỹ có thể giảm mạnh trong ngắn hạn. Bạn chỉ thực sự lỗ khi bán ra lúc giá thấp.
Cần bao nhiêu tiền để bắt đầu đầu tư quỹ mở?
Phần lớn quỹ mở tại Việt Nam cho phép mua từ 100.000 đồng, một số quỹ cho phép mua từ 10.000 đồng qua ứng dụng. Bạn nên bắt đầu với 500.000 đến 1 triệu đồng, sau đó tăng dần theo thu nhập. Quan trọng hơn là thói quen mua đều đặn hằng tháng và giữ đủ lâu.
Rút tiền khỏi quỹ mở mất bao lâu?
Khi bạn đặt lệnh bán chứng chỉ quỹ, tiền thường về tài khoản ngân hàng sau 2 đến 4 ngày làm việc. Vì vậy quỹ mở không phù hợp để giữ tiền cần dùng gấp trong vài ngày.
Kết luận
Đầu tư quỹ mở là con đường đơn giản và kỷ luật để người mới tham gia thị trường chứng khoán mà không cần trở thành chuyên gia chọn cổ phiếu. Hãy xác định mục tiêu, chuẩn bị quỹ dự phòng, chọn loại quỹ phù hợp, đọc kỹ các loại phí và mua đều đặn hằng tháng. Tránh 5 sai lầm phổ biến là chạy theo lợi nhuận năm trước, bán tháo khi thị trường giảm, dồn hết tiền vào một quỹ, không đọc bản cáo bạch và kỳ vọng lợi nhuận phi thực tế.
Thông tin trên Báo Doanh Thu (baodoanhthu.com) mang tính chất tham khảo chuyên sâu và phân tích dữ liệu thị trường, không phải là lời khuyên ủy thác đầu tư tài chính.
