Người mới đi làm thường làm việc theo cảm tính, đến đâu hay đến đó, rồi sau vài năm nhìn lại mới thấy mình dậm chân tại chỗ. Bài viết này hướng dẫn 6 bước lập kế hoạch phát triển sự nghiệp 5 năm cho người mới đi làm, kèm cách theo dõi tiến độ từng quý.
- Kế hoạch sự nghiệp 5 năm không phải là bản cam kết cứng nhắc, mà là một lộ trình có đích đến rõ ràng, chia nhỏ thành mục tiêu từng năm, từng quý và hành động từng tuần.
- 6 bước lập kế hoạch gồm: nhìn lại điểm xuất phát, xác định đích đến sau 5 năm, chia nhỏ mục tiêu theo từng năm, xác định kỹ năng cần học, xây dựng mạng lưới quan hệ, và đặt lịch rà soát định kỳ.
- Một kế hoạch tốt phải đo được bằng con số: mức lương, vị trí, chứng chỉ, số dự án đã làm, chứ không chỉ bằng cảm giác chung chung rằng mình đang tiến bộ.
Vì sao người mới đi làm cần kế hoạch 5 năm
Năm đầu tiên đi làm là giai đoạn dễ mất phương hướng nhất. Bạn vừa rời khỏi môi trường học tập có sẵn lịch trình rõ ràng, bước vào nơi không ai giao cho bạn một lộ trình phát triển cụ thể. Công ty giao việc, bạn làm việc, cuối tháng nhận lương, và vòng lặp đó cứ thế tiếp diễn. Theo phân tích của Báo Doanh Thu (baodoanhthu.com), đây chính là lúc nhiều người trẻ rơi vào trạng thái làm việc mà không biết mình đang đi đâu, vì chưa từng tự hỏi: sau 5 năm nữa, mình muốn trở thành ai.
Một kế hoạch 5 năm giúp bạn trả lời câu hỏi đó bằng những mốc cụ thể. Khi đích đến đã rõ, mỗi quyết định nhỏ đều có căn cứ: nên nhận dự án nào, nên học kỹ năng gì, nên ở lại hay chuyển việc. Những người có kế hoạch thường không phải là những người giỏi nhất, nhưng họ là những người ít lãng phí thời gian nhất. Điều quan trọng là kế hoạch 5 năm không có nghĩa là bạn phải đoán đúng mọi thứ sẽ xảy ra. Thị trường lao động thay đổi, công ty thay đổi, và chính bạn cũng thay đổi. Một kế hoạch tốt là kế hoạch đủ rõ để bạn hành động ngay hôm nay, nhưng cũng đủ linh hoạt để điều chỉnh mỗi quý khi hoàn cảnh thay đổi. Nhiều người trẻ ngại lập kế hoạch vì sợ sai, nhưng không có kế hoạch mới là rủi ro lớn nhất.
6 bước lập kế hoạch phát triển sự nghiệp 5 năm
Dưới đây là 6 bước cụ thể để lập kế hoạch sự nghiệp 5 năm, bạn có thể hoàn thành trong một buổi tối cuối tuần.
- Bước 1: Nhìn lại điểm xuất phát của bạn. Trước khi đặt mục tiêu, hãy viết ra thật trung thực: bạn đang ở đâu. Ghi rõ vị trí hiện tại, mức lương, kỹ năng bạn đã có, kỹ năng bạn còn thiếu, và điều kiện thực tế như nơi ở, thời gian rảnh và tài chính. Ví dụ: nhân viên marketing mới vào nghề, lương 9 triệu đồng, biết viết bài cơ bản, chưa biết chạy quảng cáo, mỗi tối rảnh 2 tiếng.
- Bước 2: Xác định đích đến sau 5 năm. Hãy mô tả thật cụ thể bạn muốn trở thành ai sau 5 năm, bằng 3 yếu tố: vị trí, thu nhập và kỹ năng. Ví dụ: sau 5 năm, tôi là trưởng nhóm marketing tại một công ty thương mại điện tử, thu nhập 25 triệu đồng mỗi tháng, thành thạo quảng cáo Facebook và phân tích dữ liệu. Đừng viết đích đến mơ hồ như: tôi muốn thành công và giàu có.
- Bước 3: Chia nhỏ mục tiêu theo từng năm. Từ đích đến 5 năm, hãy lùi lại và đặt mục tiêu cho từng năm. Năm 1: làm quen công việc, học kỹ năng nền tảng. Năm 2: đảm nhận dự án nhỏ, học thêm một kỹ năng chuyên sâu. Năm 3: trở thành chuyên viên chính, có dự án do mình dẫn dắt. Năm 4: học kỹ năng quản lý, hướng dẫn nhân viên mới. Năm 5: ứng tuyển vị trí trưởng nhóm.
- Bước 4: Xác định kỹ năng cần học và cách học. Với mỗi mốc năm, hãy ghi ra 2 đến 3 kỹ năng cần thiết và cách bạn sẽ học chúng. Kỹ năng có thể học qua khóa học online buổi tối, qua việc xin tham gia dự án thật tại công ty, hoặc qua việc tự làm dự án cá nhân. Hãy ghi rõ: học khóa quảng cáo online trong 2 tháng, mỗi tối 1 tiếng, sau đó xin sếp cho thử chạy một chiến dịch nhỏ. Kỹ năng chỉ trở thành của bạn khi bạn dùng nó vào việc thật.
- Bước 5: Xây dựng mạng lưới quan hệ nghề nghiệp. Sự nghiệp không phát triển trong chân không. Hãy liệt kê những người có thể giúp bạn: sếp trực tiếp, đồng nghiệp giỏi, anh chị đi trước trong ngành, bạn bè cùng khóa đã đi làm. Mỗi quý, hãy chủ động trao đổi với ít nhất một người trong danh sách này, hỏi họ về con đường họ đã đi và xin lời khuyên cho bước tiếp theo của bạn. Nhiều cơ hội việc làm tốt đến từ lời giới thiệu của người quen, và người ta chỉ giới thiệu những ai họ biết rõ và tin tưởng.
- Bước 6: Đặt lịch rà soát định kỳ và viết kế hoạch ra giấy. Một kế hoạch chỉ nằm trong đầu sẽ bị quên sau một tuần. Hãy viết kế hoạch ra giấy hoặc file, dán ở nơi bạn nhìn thấy mỗi ngày, và đặt lịch rà soát vào cuối mỗi quý. Mỗi lần rà soát, hãy trả lời ba câu hỏi: quý vừa rồi mình đã làm được gì, có gì chưa đạt và vì sao, quý tới mình cần làm gì khác. Nếu một mục tiêu đã không còn phù hợp, hãy sửa nó, đừng vứt bỏ cả kế hoạch.
Viết mục tiêu ra giấy là bước biến kế hoạch từ ý nghĩ thành cam kết: mỗi mục tiêu đều có ngày hoàn thành và cách đo lường rõ ràng. (Ảnh minh họa)
Ví dụ thực tế: kế hoạch 5 năm của bạn Minh, nhân viên marketing mới đi làm
Bạn Minh tốt nghiệp ngành Quản trị kinh doanh, vào làm nhân viên marketing tại một công ty thương mại điện tử ở Hà Nội với mức lương 9 triệu đồng. Cuối năm đầu tiên, Minh lập kế hoạch 5 năm như sau. Đích đến: sau 5 năm trở thành trưởng nhóm marketing, thu nhập 25 triệu đồng mỗi tháng. Năm 1: học viết content. Năm 2: học chạy quảng cáo, đảm nhận một chiến dịch nhỏ. Năm 3: trở thành chuyên viên chính, dẫn dắt một dự án ra mắt sản phẩm mới. Năm 4: học kỹ năng quản lý, hướng dẫn hai nhân viên mới. Năm 5: ứng tuyển vị trí trưởng nhóm.
Đến cuối năm thứ 2, Minh đã chạy thành công 3 chiến dịch quảng cáo nhỏ, giúp doanh số một dòng sản phẩm tăng 20%, và được tăng lương lên 13 triệu đồng. Điều giúp Minh đi đúng hướng là thói quen rà soát mỗi quý. Có một quý Minh không đạt mục tiêu học quảng cáo vì công ty bận mùa cao điểm, Minh đã dời mục tiêu sang quý sau thay vì bỏ luôn. Kế hoạch 5 năm không cần đúng từng chữ, nó chỉ cần giúp bạn không quên mình đang đi đâu.
Cách theo dõi tiến độ từng quý để không lạc hướng
Lập kế hoạch xong mới chỉ là một nửa công việc, nửa còn lại là theo dõi tiến độ. Dưới đây là cách đơn giản để theo dõi kế hoạch của bạn.
- Chia mỗi năm thành 4 quý, mỗi quý có một mục tiêu chính: Ví dụ quý 1 năm 2, mục tiêu của bạn là hoàn thành khóa học quảng cáo online. Cuối mỗi quý, hãy dành 30 phút ngồi lại và đánh dấu: đã đạt, đạt một phần, hay chưa đạt, cùng lý do.
- Theo dõi 3 con số quan trọng nhất: Thu nhập hiện tại so với mục tiêu năm, số kỹ năng mới đã học được, và số dự án bạn đã dẫn dắt hoặc tham gia chính. Ba con số này cho bạn biết mình đang tiến bộ thật hay chỉ cảm thấy bận rộn. Nhiều người làm việc rất chăm chỉ nhưng cả năm không học thêm kỹ năng nào và thu nhập không tăng, đó là dấu hiệu cần thay đổi.
- Giữ một nhật ký công việc ngắn: Mỗi tuần, hãy ghi 3 dòng: việc quan trọng nhất đã làm, điều mới đã học, và việc cần làm tốt hơn tuần tới. Sau 3 tháng, đọc lại nhật ký, bạn sẽ thấy rõ mình đã đi được bao xa. Thói quen nhỏ này cũng giúp bạn có tư liệu thật để viết vào CV và chuẩn bị cho buổi đánh giá với sếp.
- Điều chỉnh kế hoạch khi cần, nhưng không bỏ cuộc: Nếu một mục tiêu quý không đạt vì lý do khách quan, hãy dời nó sang quý sau và ghi rõ lý do. Nếu sau hai quý liên tiếp bạn không đạt mục tiêu, hãy xem lại: mục tiêu có quá cao không, hay cách học có phù hợp không. Điều chỉnh là bình thường, bỏ cuộc mới là thất bại. Khi bạn nhận được thư mời làm việc mới, hãy đọc hướng dẫn thương lượng lương khi nhận việc mới trên Báo Doanh Thu để không đánh mất lợi thế.
Câu hỏi thường gặp về kế hoạch phát triển sự nghiệp
Mới đi làm năm đầu thì có cần lập kế hoạch 5 năm không? Càng mới đi làm càng cần, vì năm đầu là lúc bạn dễ mất phương hướng nhất. Bạn không cần kế hoạch hoàn hảo, chỉ cần một đích đến rõ ràng và mục tiêu cho năm đầu tiên. Kế hoạch sẽ được điều chỉnh dần theo từng quý.
Nếu sau 2 năm mình muốn đổi ngành thì kế hoạch có phí không? Không phí, vì những gì bạn tích lũy trong 2 năm đầu, kỹ năng giao tiếp, kỹ năng làm việc nhóm, thói quen quản lý thời gian, đều theo bạn sang ngành mới. Khi đổi ngành, bạn chỉ cần lập lại bước 2 và bước 3: xác định đích đến mới và chia nhỏ lại theo từng năm. Bạn có thể tham khảo thêm bài viết xin nghỉ việc đúng cách cho người mới đi làm để chuyển đổi một cách chuyên nghiệp.
Làm sao để kiên trì theo dõi kế hoạch khi công việc bận rộn? Hãy làm cho việc theo dõi thật nhẹ nhàng: chỉ cần 30 phút cuối mỗi quý và 5 phút mỗi tuần ghi nhật ký. Đặt lịch nhắc cố định trên điện thoại, ví dụ chiều chủ nhật cuối cùng của mỗi quý. Nếu thấy việc theo dõi quá nặng nề, hãy đơn giản hóa nó, vì một kế hoạch được theo dõi sơ sài vẫn tốt hơn một kế hoạch chi tiết nhưng không bao giờ mở ra xem.
Kết luận
Lập kế hoạch sự nghiệp 5 năm không phải là việc vẽ ra một tương lai hoàn hảo, mà là việc cho bản thân một hướng đi rõ ràng và một cách đo lường tiến độ. Hãy nhớ 6 bước: nhìn lại điểm xuất phát, xác định đích đến sau 5 năm, chia nhỏ mục tiêu theo từng năm, xác định kỹ năng cần học, xây dựng mạng lưới quan hệ, và đặt lịch rà soát định kỳ. Sau đó, hãy rèn thêm kỹ năng thuyết trình trước đám đông để tự tin hơn trong mỗi lần báo cáo và đề xuất ý tưởng với sếp. Năm năm nữa sẽ trôi qua dù bạn có kế hoạch hay không. Hãy bắt đầu viết kế hoạch của mình ngay trong tối nay.
