Việc làm thêm giúp sinh viên có thu nhập trang trải sinh hoạt, tích lũy kinh nghiệm và mở rộng quan hệ ngay khi còn đi học. Thế nhưng, các chiêu lừa đảo việc làm cũng nở rộ trên mạng xã hội, nhắm thẳng vào những bạn trẻ chưa có kinh nghiệm. Bài viết hướng dẫn bạn 6 kênh tìm việc uy tín và 5 bẫy lừa đảo cần tránh.
3 điều cần nhớ:
- Chỉ tìm việc qua 6 kênh uy tín: trung tâm hỗ trợ sinh viên của trường, website tuyển dụng lớn, fanpage chính thức của doanh nghiệp, giới thiệu từ thầy cô và bạn bè, cửa hàng có địa chỉ rõ ràng, và nền tảng việc làm tự do có xác minh danh tính.
- Việc làm thật không bao giờ yêu cầu nộp phí đặt cọc, phí đồng phục hay phí đào tạo trước khi làm việc.
- Trước khi nhận việc, hãy kiểm chứng địa chỉ làm việc, người tuyển dụng và mức lương có phù hợp với mặt bằng chung hay không.
Vì sao sinh viên cần việc làm thêm, và vì sao dễ bị lừa
Theo phân tích của Báo Doanh Thu (baodoanhthu.com), sinh viên làm thêm vì ba lý do: trang trải chi phí sinh hoạt khi xa nhà, giảm gánh nặng tài chính cho gia đình, và tích lũy kinh nghiệm cho hồ sơ xin việc sau này. Một sinh viên năm hai ở Hà Nội cho biết tiền gia sư mỗi tháng giúp bạn tự trả tiền trọ và tiền ăn.
Kẻ lừa đảo khai thác ba điểm yếu của sinh viên: thiếu kinh nghiệm phân biệt tin thật và tin giả, đang cần tiền gấp nên dễ tin lời hứa lương cao việc nhẹ, và ngại kiểm chứng vì sợ mất cơ hội. Các chiêu lừa ngày nay rất tinh vi, nên bạn cần quy trình kiểm chứng rõ ràng thay vì chỉ dựa vào cảm giác.
6 kênh tìm việc làm thêm uy tín cho sinh viên
Không phải kênh nào đăng tin tuyển dụng cũng đáng tin. Sáu kênh dưới đây đã được nhiều sinh viên kiểm chứng qua thời gian. Bạn nên kết hợp ít nhất hai kênh cùng lúc để có nhiều lựa chọn.
1. Trung tâm hỗ trợ sinh viên của trường
Đây là kênh an toàn nhất mà nhiều bạn bỏ qua. Hầu hết trường đại học đều có phòng công tác sinh viên, nơi tiếp nhận tin tuyển dụng từ doanh nghiệp đối tác đã được nhà trường xác minh. Nhà trường đã sàng lọc trước nên rủi ro lừa đảo gần như bằng không, dù số việc có hạn.
2. Website tuyển dụng lớn có xác minh doanh nghiệp
Các website tuyển dụng lớn đều xác minh doanh nghiệp trước khi cho đăng tin. Hãy ưu tiên tin có đầy đủ thông tin: tên công ty, địa chỉ văn phòng, mô tả công việc, mức lương theo giờ và thời gian làm việc rõ ràng. Tin chỉ ghi lương cao mà không nói rõ công việc, không có địa chỉ, chỉ liên hệ qua tài khoản cá nhân thì nên bỏ qua. Bạn cũng nên đọc hướng dẫn viết CV xin việc cho sinh viên mới ra trường để chuẩn bị hồ sơ.
Gia sư là việc làm thêm được nhiều sinh viên ưa chuộng vì thu nhập theo giờ khá tốt và lịch dạy linh hoạt (Ảnh minh họa).
3. Fanpage và website chính thức của doanh nghiệp
Nhiều chuỗi cửa hàng, quán cà phê, siêu thị và trung tâm tiếng Anh chỉ đăng tuyển trên fanpage hoặc website chính thức của mình. Khi thấy tin tuyển dụng, nộp hồ sơ trực tiếp tại cửa hàng hoặc qua biểu mẫu trên website chính thức. Ưu điểm là bạn biết rõ mình làm cho ai, làm ở đâu, và quan sát được môi trường làm việc trước khi quyết định. Hãy cẩn thận với fanpage giả mạo: kiểm tra dấu tích xác minh và địa chỉ liên hệ.
4. Giới thiệu từ thầy cô, anh chị khóa trên và bạn bè
Kênh giới thiệu có tỷ lệ thành công cao nhất, vì người giới thiệu đã làm ở đó và biết rõ môi trường làm việc. Cách khai thác kênh này rất đơn giản: mạnh dạn hỏi, nói rõ bạn đang tìm việc làm thêm, rảnh những khung giờ nào, làm được những việc gì. Khi được giới thiệu, bạn vẫn phải làm việc nghiêm túc và đúng giờ.
5. Nộp hồ sơ trực tiếp tại cửa hàng gần trường
Với các công việc như phục vụ quán cà phê, nhân viên bán hàng, thu ngân siêu thị hay lễ tân phòng gym, cách hiệu quả nhất đôi khi là đến tận nơi nộp hồ sơ. Ưu điểm là bạn nhìn thấy tận mắt nơi làm việc và biết ngay cửa hàng có đang tuyển thật hay không. Bạn có thể bị từ chối vài lần, nhưng mỗi lần như vậy đều giúp bạn tự tin hơn.
6. Nền tảng việc làm tự do có xác minh danh tính
Nếu bạn giỏi viết lách, thiết kế, dịch thuật, nhập liệu hoặc dạy học trực tuyến, các nền tảng việc làm tự do là lựa chọn tốt. Nền tảng uy tín thường yêu cầu cả hai bên xác minh danh tính, giữ tiền của khách trong tài khoản trung gian và chỉ giải ngân khi công việc hoàn thành. Đừng nhận việc làm thử quá nhiều mà không trả phí.
5 bẫy lừa đảo việc làm sinh viên cần tránh
Dưới đây là năm chiêu lừa đảo phổ biến nhất, tổng hợp từ phân tích của Báo Doanh Thu (baodoanhthu.com).
Bẫy 1: Thu phí đặt cọc, phí đồng phục, phí đào tạo
Chiêu này thường núp dưới tin tuyển nhân viên bán hàng online, cộng tác viên nhập liệu, nhân viên đóng gói, với mức lương 8 đến 15 triệu đồng mỗi tháng. Sau khi bạn ứng tuyển, đối tượng yêu cầu chuyển khoản 300.000 đến 500.000 đồng làm phí đồng phục, phí đào tạo hoặc phí giữ chỗ, hứa hoàn lại sau tháng đầu tiên. Khi bạn chuyển tiền xong, đối tượng chặn liên lạc và biến mất. Doanh nghiệp thật không thu trước các khoản phí này.
Bẫy 2: Việc nhẹ lương cao, làm online tại nhà, không cần kinh nghiệm
Các tin như gõ văn bản 200.000 đồng một trang, xem video kiếm tiền, làm nhiệm vụ nhận thưởng thường là bẫy. Sau đó, họ yêu cầu bạn nạp tiền để nâng cấp tài khoản hoặc nhận nhiệm vụ lớn hơn với hoa hồng cao hơn, rồi chiếm đoạt số tiền bạn đã nạp. Việc không cần kỹ năng mà trả gấp ba, gấp bốn lần lương tối thiểu theo giờ thì gần như chắc chắn là lừa đảo.
Bẫy 3: Mạo danh thương hiệu lớn để tuyển dụng
Kẻ xấu lập fanpage giả mạo hãng hàng không, ngân hàng, chuỗi bán lẻ lớn, đăng tin tuyển nhân viên lương cao và yêu cầu ứng viên nộp hồ sơ qua đường link lạ. Cách phòng tránh là chỉ nộp hồ sơ qua website chính thức của doanh nghiệp, kiểm tra kỹ tên miền và dấu tích xác minh của fanpage. Tin đến từ tài khoản cá nhân tự xưng là nhân sự công ty lớn cần được xác minh qua tổng đài chính thức trước khi gửi giấy tờ.
Khi nhận được tin tuyển dụng yêu cầu chuyển tiền trước hoặc hứa lương cao bất thường, hãy dừng lại và kiểm chứng thay vì vội vàng làm theo (Ảnh minh họa).
Bẫy 4: Thu thập giấy tờ tùy thân và thông tin ngân hàng
Một số đối tượng yêu cầu bạn gửi ảnh hai mặt căn cước công dân, ảnh chân dung, số tài khoản ngân hàng và mã OTP với lý do làm hồ sơ nhận việc hoặc mở tài khoản nhận lương. Đây là dấu hiệu nguy hiểm nhất, vì thông tin của bạn có thể bị dùng để mở tài khoản giả, vay tiền online hoặc thực hiện giao dịch trái phép. Quy tắc an toàn là không bao giờ gửi mã OTP cho bất cứ ai. Khi đi làm thật, bạn chỉ cung cấp bản sao căn cước khi đã ký hợp đồng.
Bẫy 5: Hợp đồng mập mờ và giữ lương tháng đầu
Một số nơi tuyển dụng thật nhưng cố tình không ký hợp đồng, trả lương chậm, giữ lương tháng đầu làm tiền thế chân, hoặc bắt làm thêm giờ không trả tiền. Trước khi nhận việc, hãy hỏi rõ bốn điều và ghi lại bằng tin nhắn: mức lương theo giờ hoặc theo ca, ngày trả lương, có ký hợp đồng hoặc thỏa thuận bằng văn bản hay không, và làm thêm giờ được tính thế nào. Nếu nơi làm việc từ chối trả lời những câu hỏi cơ bản này, bạn nên tìm nơi khác. Sau khi đi làm, hãy lưu bảng chấm công và sao kê lương làm bằng chứng.
Quy trình 7 bước tìm việc làm thêm an toàn
- Bước 1: Xác định rõ bạn rảnh khi nào và làm được gì, dựa trên thời khóa biểu của mình.
- Bước 2: Chuẩn bị CV một trang: thông tin liên hệ, trường và ngành học, kỹ năng, kinh nghiệm, và khung giờ rảnh.
- Bước 3: Tìm việc qua ít nhất hai kênh uy tín,
- Bước 4: Kiểm chứng trước khi phỏng vấn: tìm tên công ty trên mạng, xem địa chỉ có thật trên bản đồ hay không. Đọc trước hướng dẫn phỏng vấn xin việc lần đầu cho sinh viên mới ra trường để chuẩn bị câu trả lời.
- Bước 5: Đi phỏng vấn ở văn phòng, cửa hàng hoặc nơi công cộng vào ban ngày, và báo cho người thân biết bạn đi đâu, gặp ai.
- Bước 6: Đọc kỹ thỏa thuận: hỏi rõ mức lương, ngày trả lương, ca làm, yêu cầu thỏa thuận bằng văn bản. Tuyệt đối không chuyển phí trước khi làm việc, không gửi mã OTP cho ai.
- Bước 7: Thử việc một đến hai tuần rồi mới gắn bó lâu dài. Khi đã ổn định, hãy đọc bài lập kế hoạch phát triển sự nghiệp 5 năm cho người mới đi làm để chuẩn bị cho công việc chính thức sau này.
Cân bằng giữa việc làm thêm và việc học
Việc làm thêm chỉ thực sự có ích khi nó không làm hỏng việc học. Theo phân tích của Báo Doanh Thu (baodoanhthu.com), sinh viên nên giới hạn thời gian làm thêm ở mức 12 đến 15 giờ mỗi tuần trong kỳ học, và chỉ tăng lên vào kỳ nghỉ. Hãy chọn việc có ca làm cố định trùng với khung giờ trống, và tránh nhận việc vào đúng tuần thi. Ngay khi nhận lương, hãy chuyển 10 đến 20 phần trăm vào tài khoản tiết kiệm riêng. Khi trao đổi lương, bạn có thể tham khảo kinh nghiệm thương lượng lương khi nhận việc mới để tự tin hơn.
Câu hỏi thường gặp
Sinh viên năm nhất có nên đi làm thêm ngay không? Bạn nên dành học kỳ đầu tiên để làm quen với môi trường đại học và cuộc sống xa nhà. Từ học kỳ thứ hai, hãy bắt đầu với 8 đến 10 giờ mỗi tuần.
Bị lừa tiền cọc khi xin việc thì phải làm gì? Hãy lưu lại toàn bộ bằng chứng: tin nhắn trao đổi, biên lai chuyển khoản, ảnh chụp tin tuyển dụng và tài khoản của đối tượng. Sau đó, báo cho phòng công tác sinh viên của trường để nhà trường cảnh báo các bạn khác, đồng thời trình báo cơ quan công an nơi bạn sinh sống. Đừng xấu hổ mà im lặng, vì càng nhiều người lên tiếng thì kẻ lừa đảo càng khó hoạt động.
Kết luận
Tìm việc làm thêm là bước đầu tiên để sinh viên tự lập về tài chính và tích lũy kinh nghiệm, nhưng chỉ khi bạn tìm việc đúng kênh và đủ tỉnh táo trước những lời hứa lương cao việc nhẹ. Hãy nhớ sáu kênh uy tín, năm bẫy lừa đảo và quy trình bảy bước trong bài viết này.
