Buổi phỏng vấn xin việc đầu tiên sau khi ra trường khiến nhiều bạn trẻ hồi hộp: không biết nhà tuyển dụng hỏi gì, trả lời sao cho hay, và một câu vụng về có thể khiến mình trượt. Nhà tuyển dụng không đòi hỏi sinh viên mới ra trường giỏi mọi thứ, họ chỉ muốn thấy bạn thật thà, chịu học và phù hợp với công việc.
3 điều cần nhớ:
- Nhà tuyển dụng tìm người phù hợp nhất và sẵn sàng học việc nghiêm túc, không phải người giỏi nhất.
- Kinh nghiệm có thể lấy từ đồ án, thực tập, làm thêm và hoạt động câu lạc bộ, không nhất thiết phải là kinh nghiệm đi làm chính thức.
- Năm lỗi lớn nhất là đến muộn, nói dối trong hồ sơ, trả lời chung chung không có ví dụ, chê công ty cũ và không chuẩn bị câu hỏi cho nhà tuyển dụng.
Nhà tuyển dụng thật sự tìm gì ở sinh viên mới ra trường?
Nhiều bạn nghĩ mình trượt vì thiếu kinh nghiệm, nhưng nhà tuyển dụng đã biết điều đó khi gọi bạn đi phỏng vấn. Họ đọc hồ sơ, thấy bạn mới ra trường mà vẫn mời đến gặp, nghĩa là họ chấp nhận việc bạn chưa nhiều kinh nghiệm. Điều họ muốn kiểm tra là thái độ của bạn: bạn có hiểu công việc không, có chịu học không, và có làm việc được với người khác không.
Ví dụ bạn Minh, sinh viên mới tốt nghiệp ngành marketing, ứng tuyển vị trí nhân viên nội dung cho một công ty thương mại điện tử. Minh chưa đi làm chính thức, nhưng từng quản lý trang mạng xã hội cho câu lạc bộ của trường và viết bài cho một shop nhỏ. Trong buổi phỏng vấn, Minh kể cụ thể từng việc đã làm. Nhà tuyển dụng nhận Minh vì thấy rõ Minh đã từng làm việc thật.
Theo phân tích của Báo Doanh Thu (baodoanhthu.com), với vị trí dành cho người mới, nhà tuyển dụng thường chấm điểm theo ba nhóm: hiểu biết về công việc, khả năng học hỏi và thái độ làm việc. Bạn chỉ cần thể hiện rõ từng nhóm bằng ví dụ thật, vì câu trả lời có ví dụ luôn mạnh hơn mười câu nói chung chung.
(Ảnh minh họa)
7 câu hỏi thường gặp và cách trả lời từng câu
Câu 1: Bạn hãy giới thiệu về bản thân
Đây gần như là câu hỏi mở đầu của mọi buổi phỏng vấn. Nhiều bạn mắc lỗi kể lại toàn bộ lý lịch từ quê quán đến sở thích, kéo dài năm phút mà nhà tuyển dụng vẫn không biết bạn phù hợp ở điểm nào. Cách trả lời tốt nhất chỉ gồm ba phần, trong khoảng một phút: bạn là ai, bạn đã làm được việc gì liên quan đến vị trí này, và vì sao bạn muốn làm việc này.
Ví dụ: "Em tên là Minh Anh, vừa tốt nghiệp ngành quản trị kinh doanh ở Hà Nội. Trong hai năm cuối đại học, em làm cộng tác viên bán hàng online cho một shop thời trang, mỗi tháng xử lý khoảng 200 đơn. Em ứng tuyển vì muốn học cách bán hàng bài bản và gắn bó lâu dài với công việc chăm sóc khách hàng." Câu trả lời này ngắn gọn, có con số cụ thể và rõ lý do ứng tuyển.
Câu 2: Điểm mạnh và điểm yếu của bạn là gì?
Với điểm mạnh, chỉ nêu một hoặc hai điểm liên quan đến công việc, kèm ví dụ. Ví dụ, ứng tuyển chăm sóc khách hàng thì điểm mạnh có thể là kiên nhẫn và giao tiếp rõ ràng. Đừng liệt kê quá nhiều điểm mạnh, vì nhà tuyển dụng sẽ không nhớ điểm nào.
Với điểm yếu, đừng nói những câu sáo rỗng như "em cầu toàn quá". Hãy nêu một điểm yếu thật nhưng không gây hại cho công việc, và nói bạn đang khắc phục nó ra sao. Ví dụ: "Trước đây em hay ngại nói trước đám đông, nên em đăng ký thuyết trình trong các buổi học nhóm, hiện tại em đã tự tin hơn nhiều." Câu trả lời này cho thấy bạn tự nhìn nhận được bản thân và đang tiến bộ.
Câu 3: Vì sao bạn chọn công ty và vị trí này?
Câu này kiểm tra xem bạn có tìm hiểu về công ty trước khi đến hay không. Nhiều bạn trả lời chung chung: "Vì công ty lớn và uy tín", câu mà nhà tuyển dụng nghe ở gần như mọi ứng viên. Hãy dành 30 phút đọc trang web của công ty: công ty bán gì, khách hàng là ai, vị trí ứng tuyển làm những việc cụ thể nào.
Ví dụ: "Em biết công ty mình bán đồ gia dụng và đang mở rộng đội chăm sóc khách hàng. Em muốn ứng tuyển vì đã có kinh nghiệm trả lời khách online và muốn học cách xử lý đơn hàng số lượng lớn."
Câu 4: Bạn chưa có kinh nghiệm, vậy bạn làm được việc này không?
Đây là câu hỏi khiến nhiều sinh viên mới ra trường sợ nhất, nhưng thực ra nó là cơ hội tốt để bạn chứng minh mình. Đừng nói "em chưa có kinh nghiệm" rồi dừng lại, mà hãy kể những việc tương tự bạn đã làm: đồ án, thực tập, làm thêm, hoạt động câu lạc bộ, hoặc tự học.
Ví dụ, bạn ứng tuyển vị trí nhân viên kho nhưng chưa từng làm kho. Bạn có thể kể: "Em chưa làm kho chính thức, nhưng trong kỳ thực tập ở siêu thị, em từng sắp xếp hàng hóa, kiểm đếm và ghi chép số lượng hàng nhập mỗi ngày." Như vậy, bạn đã biến điểm yếu thành câu chuyện có bằng chứng cụ thể.
(Ảnh minh họa)
Câu 5: Mức lương bạn mong muốn là bao nhiêu?
Nhiều bạn mới ra trường lúng túng ở câu này, hoặc nói quá thấp vì sợ mất việc, hoặc nói quá cao vì nghe bạn bè kể. Cách an toàn nhất là tìm hiểu trước mức lương chung của vị trí đó, rồi đưa ra một khoảng lương thay vì một con số. Ví dụ: "Với vị trí này, em mong muốn mức lương trong khoảng 8 đến 10 triệu đồng."
Lương không phải là tất cả: với công việc đầu tiên, hãy quan tâm thêm đến đào tạo và lộ trình tăng lương rõ ràng.
Câu 6: Bạn chịu được áp lực và deadline như thế nào?
Nhà tuyển dụng hỏi câu này vì muốn biết bạn có bỏ cuộc khi công việc dồn dập không. Đừng chỉ nói "em chịu được áp lực", mà hãy kể một tình huống cụ thể, ví dụ vào mùa thi bạn vừa ôn thi vừa hoàn thành đồ án nhóm.
Ví dụ: "Vào tháng cuối làm đồ án, em vừa đi thực tập ban ngày, vừa viết báo cáo vào buổi tối. Em chia nhỏ báo cáo, làm mỗi tối hai tiếng, cuối cùng nộp đúng hạn." Câu chuyện này cho thấy bạn biết quản lý thời gian.
Câu 7: Bạn có câu hỏi nào cho chúng tôi không?
Nhiều bạn trả lời "em không có câu hỏi gì" vì nghĩ hỏi thêm là phiền. Thực tế, việc không hỏi gì khiến nhà tuyển dụng nghĩ bạn không quan tâm đến công việc. Bạn nên chuẩn bị trước hai đến ba câu hỏi, ví dụ: công việc mỗi ngày gồm những gì, công ty mong đợi nhân viên mới đạt được điều gì trong ba tháng đầu, và công ty có đào tạo cho người mới không.
Bạn không nên hỏi ngay về lương, thưởng và ngày nghỉ, vì những điều đó thường được trao đổi ở vòng sau. Hãy hỏi về công việc và cơ hội học hỏi.
5 lỗi khiến bạn trượt dù trả lời khá tốt
Lỗi 1: Đến muộn mà không báo trước. Hãy đến sớm khoảng 10 phút, và nếu kẹt xe hay có sự cố, hãy nhắn báo trước càng sớm càng tốt.
Lỗi 2: Nói dối hoặc phóng đại trong hồ sơ. Nhiều bạn ghi mình thành thạo một kỹ năng, nhưng khi hỏi sâu thì không trả lời được. Một lần bị phát hiện nói dối sẽ khiến mọi câu trả lời khác mất giá trị.
Lỗi 3: Trả lời chung chung, không có ví dụ. Những câu như "em rất chăm chỉ" sẽ không để lại ấn tượng nếu không có câu chuyện cụ thể đi kèm, vì vậy mỗi điểm mạnh nên có một ví dụ ngắn.
Lỗi 4: Chê bai trường học, công ty cũ hoặc đồng nghiệp cũ. Nhà tuyển dụng sẽ lo sau này bạn cũng nói xấu công ty của họ. Hãy nói về những gì bạn học được, thay vì đổ lỗi.
Lỗi 5: Trang phục và tác phong thiếu chuẩn bị. Bạn không cần mặc vest đắt tiền, chỉ cần quần áo sạch sẽ, gọn gàng và phù hợp với công ty. Điện thoại để chế độ im lặng, ngồi thẳng lưng và mỉm cười khi chào hỏi.
(Ảnh minh họa)
Kế hoạch 7 ngày chuẩn bị trước buổi phỏng vấn
Ngày 1 và 2: Tìm hiểu công ty và vị trí. Đọc kỹ mô tả công việc và trang web của công ty để biết công ty bán gì và khách hàng là ai. Ghi ra ba điểm phù hợp nhất của bạn.
Ngày 3 và 4: Viết sẵn câu trả lời cho 7 câu hỏi trong bài. Viết ngắn gọn từng câu, khoảng 5 đến 7 dòng, kèm ví dụ thật của bạn. Chỉ cần nhớ dàn ý và ví dụ chính, rồi nói bằng lời của mình.
Ngày 5: Tập trả lời trước gương hoặc nhờ bạn bè đóng vai nhà tuyển dụng. Hãy tập nói thành tiếng, vì khi nói ra bạn sẽ phát hiện câu nào dài dòng và thiếu ví dụ. Nhờ bạn bè nhận xét xem bạn nói có rõ ràng và tự tin không.
Ngày 6: Chuẩn bị hồ sơ và trang phục. In sẵn hai bản hồ sơ, mang theo bút và sổ nhỏ. Chuẩn bị trang phục từ tối hôm trước, kiểm tra đường đi và ngủ sớm.
Ngày 7: Buổi phỏng vấn. Đến sớm 10 phút, chào hỏi lễ phép và tắt chuông điện thoại. Hãy lắng nghe hết câu hỏi rồi mới trả lời, đừng vội vàng. Sau buổi phỏng vấn, bạn có thể nhắn tin cảm ơn ngắn cho nhà tuyển dụng.
Chuẩn bị tốt hơn với các bài viết trên Báo Doanh Thu: cách viết CV cho sinh viên mới ra trường, việc làm thêm cho sinh viên và những kỹ năng mềm cần thiết khi đi làm.
Câu hỏi thường gặp
Em chưa có kinh nghiệm, có nên nộp hồ sơ vào vị trí yêu cầu một năm kinh nghiệm không? Bạn vẫn nên nộp nếu có kỹ năng tương tự từ thực tập, đồ án hay làm thêm. Nhiều công ty vẫn nhận người mới nếu ứng viên thể hiện tốt, vì điều quan trọng là chứng minh được mình làm được việc.
Em nên làm gì nếu không trả lời được một câu hỏi trong buổi phỏng vấn? Bạn hãy bình tĩnh nói thật: "Câu này em chưa gặp trong thực tế, nhưng em nghĩ mình sẽ xử lý theo hướng này và sẵn sàng học thêm." Nhà tuyển dụng đánh giá cao sự trung thực hơn câu trả lời bịa ra.
Sau bao lâu thì nên hỏi lại kết quả phỏng vấn? Bạn nên chờ khoảng một tuần, rồi nhắn tin hoặc email lịch sự để hỏi kết quả. Đừng nhắn ngay ngày hôm sau, và đừng nhắn nhiều lần trong một tuần.
Kết luận
Phỏng vấn xin việc lần đầu không phải là kỳ thi mà bạn phải trả lời đúng mọi câu hỏi, mà là buổi trò chuyện để hai bên hiểu nhau. Bạn chỉ cần chuẩn bị kỹ 7 câu hỏi trong bài, mang theo ví dụ thật của chính mình, tránh 5 lỗi thường gặp và đến buổi phỏng vấn với thái độ chân thành, tự tin. Dù kết quả lần này ra sao, mỗi buổi phỏng vấn đều giúp bạn tự tin hơn cho lần sau. Chúc bạn sớm tìm được công việc đầu tiên phù hợp.
#BaoDoanhThu #PhongVanXinViec #SinhVienMoiRaTruong #TimViec #ViecLam #KyNangPhongVan #CVXinViec #NgheNghiep
