Nhiều cha mẹ tan làm về đã mệt, vậy mà vẫn phải kèm con học bài đến gần 10 giờ tối, con thì khóc, cha mẹ thì quát, cuối cùng bài vẫn chưa xong. Điều con tiểu học cần nhất là giờ học cố định, góc học gọn gàng và người lớn biết gợi ý thay vì làm hộ.
3 điều cần nhớ
- Giờ học cố định quan trọng hơn thời gian học dài: con học tốt nhất khi mỗi ngày đều ngồi vào bàn vào cùng một khung giờ, dù chỉ 30 đến 45 phút.
- Cha mẹ là người gợi ý, không phải người làm bài hộ: hãy hỏi con đã hiểu đề chưa, con định làm bước nào trước, rồi mới gợi ý khi con thật sự bí.
- Khen đúng chỗ giúp con thích học hơn phạt: khen nỗ lực và tiến bộ cụ thể của con, thay vì chỉ khen điểm cao hay chê điểm thấp.
Vì sao kèm con học ở nhà khó hơn cha mẹ tưởng
Kèm con học ở nhà khó không phải vì cha mẹ không giỏi toán hay tiếng Việt, mà vì vai trò của cha mẹ và thầy cô rất khác nhau. Ở lớp, thầy cô có giáo án, có quy tắc chung và có cả lớp cùng làm bài, nên trẻ dễ tập trung hơn. Về nhà, con vừa mệt sau một ngày học, vừa muốn chơi, vừa thấy cha mẹ là người thân nên dễ nhõng nhẽo, dễ bỏ dở giữa chừng. Theo phân tích của Báo Doanh Thu (baodoanhthu.com), mâu thuẫn lớn nhất nằm ở kỳ vọng: cha mẹ muốn con làm đúng ngay lần đầu, trong khi trẻ tiểu học cần được sai, được sửa và được thử lại nhiều lần mới nhớ lâu.
Trẻ tiểu học học như thế nào
Trẻ tiểu học học tốt nhất qua việc làm trực tiếp, qua ví dụ gần gũi và qua khen ngợi kịp thời. Một đứa trẻ lớp 3 sẽ hiểu phép nhân nhanh hơn khi được chia kẹo cho cả nhà hay tính tiền mua đồ dùng học tập cùng mẹ ở chợ. Khả năng tập trung của trẻ cũng ngắn hơn người lớn rất nhiều: trẻ lớp 1 chỉ tập trung tốt khoảng 15 đến 20 phút, trẻ lớp 4, lớp 5 khoảng 25 đến 30 phút, nên việc bắt con ngồi liền hai tiếng là trái với khả năng tự nhiên của con.
7 cách kèm con học bài ở nhà hiệu quả
1. Cố định giờ học và giờ chơi rõ ràng
Hãy cùng con chọn một khung giờ học cố định mỗi ngày, ví dụ từ 19 giờ 30 đến 20 giờ 15 sau bữa tối, và viết khung giờ đó lên tờ giấy dán ở góc học tập. Khi giờ học đã thành nếp, con không cần cha mẹ nhắc nhiều, cứ đến giờ là tự lấy sách vở ra bàn. Trước giờ học, cho con chơi thoải mái khoảng 30 phút để xả năng lượng, và sau giờ học cũng có thời gian chơi hoặc đọc truyện theo ý con. Muốn cả nhà cùng vào nếp, cha mẹ có thể tham khảo thêm cách sắp xếp thời gian trong bài quản lý thời gian cho mẹ bỉm sữa đi làm, vì một lịch sinh hoạt rõ ràng giúp cả cha mẹ lẫn con đều bớt mệt.
2. Dọn một góc học tập gọn gàng, đủ sáng
Con không thể tập trung nếu bàn học chất đầy đồ chơi, điện thoại của cha mẹ để ngay bên cạnh, hay ti vi đang bật ở phòng bên. Hãy dành cho con một góc học riêng, dù chỉ là một chiếc bàn nhỏ kê sát cửa sổ, với đủ ánh sáng, một chiếc ghế vừa tầm và một hộp bút gọn gàng. Trên bàn chỉ để sách vở của buổi học hôm đó, bút chì, tẩy và thước kẻ, còn đồ chơi và đồ ăn vặt cất sang chỗ khác trong giờ học. Ánh sáng nên đủ để con không phải cúi sát vào vở, và nên tắt ti vi, cất điện thoại của cha mẹ ra khỏi tầm mắt con.
3. Cho con tự làm trước, cha mẹ gợi ý sau
Quy tắc vàng khi kèm con là để con tự làm bài trước ít nhất 10 phút, cha mẹ chỉ quan sát và gợi ý khi con thật sự bí. Khi con hỏi một bài toán khó, đừng vội đọc đáp án, hãy hỏi ngược lại con: con đã đọc kỹ đề chưa, đề bài hỏi gì, con nghĩ nên làm bước nào trước. Nếu con làm sai, hãy chỉ ra chỗ sai một cách nhẹ nhàng, ví dụ con tính nhầm ở bước cộng, rồi để con tự sửa lại, thay vì gạch bỏ cả bài và bắt con chép lại từ đầu.
(Ảnh minh họa: cha mẹ gợi ý để con tự viết bài, thay vì làm hộ con).
4. Chia bài học thành từng phần nhỏ
Thay vì bắt con làm hết cả trang bài tập trong một lần ngồi, hãy chia bài thành từng phần nhỏ và nghỉ ngắn giữa các phần. Ví dụ, con làm 5 bài toán rồi nghỉ 5 phút uống nước, sau đó làm tiếp 5 bài, rồi mới chuyển sang môn tiếng Việt. Mỗi phần nhỏ hoàn thành là một lần con được khen, và con có cảm giác mình đang tiến bộ, thay vì thấy bài tập dài vô tận. Với bài đọc dài, hãy chia thành từng đoạn, đọc xong một đoạn thì hỏi con đoạn đó nói về điều gì, rồi mới đọc đoạn tiếp theo.
5. Dùng ví dụ đời sống để con hiểu bài
Trẻ tiểu học hiểu nhanh nhất khi bài học gắn với đời sống hằng ngày. Dạy phép cộng, hãy cùng con tính tiền mua rau ở chợ: một mớ rau 5.000 đồng, một quả trứng 4.000 đồng, vậy mẹ đưa 20.000 đồng thì được trả lại bao nhiêu. Dạy phân số, hãy cắt một chiếc bánh hay một quả cam thành bốn phần bằng nhau để con thấy một phần tư là thế nào. Dạy tiếng Việt, hãy để con kể lại một câu chuyện trong ngày bằng lời của mình trước khi viết thành đoạn văn. Cha mẹ cũng có thể nhân dịp này dạy con cách tiêu tiền hợp lý, tương tự như hướng dẫn trong bài dạy con quản lý tiền tiêu vặt, để con vừa giỏi tính toán vừa biết quý đồng tiền.
6. Khen nỗ lực cụ thể, không chỉ khen điểm số
Thay vì chỉ nói con giỏi quá khi con được điểm 10, hãy khen cụ thể điều con đã làm tốt: hôm nay con viết chữ ngay hàng hơn hôm qua, con đã tự làm hết 5 bài toán mà không cần mẹ nhắc, con đã kiên nhẫn đọc lại bài khi viết sai. Lời khen cụ thể giúp con biết mình cần giữ điều gì và phát huy điều gì, còn lời khen chung chung thì con nghe xong là quên. Khi con được điểm thấp, đừng mắng con ngay, hãy cùng con xem lại bài sai ở đâu và hẹn con cùng sửa vào buổi học sau.
7. Kết thúc buổi học bằng một niềm vui nhỏ
Buổi học sẽ dễ chịu hơn nhiều nếu con biết rằng sau khi học xong sẽ có một niềm vui nhỏ đang chờ: được nghe cha mẹ kể một câu chuyện, được chơi một trò chơi ngắn cùng cả nhà, hay được chọn món ăn vặt mình thích. Niềm vui nhỏ này không cần tốn tiền, chỉ cần cha mẹ dành thêm 10 đến 15 phút chơi cùng con sau giờ học. Điều quan trọng là niềm vui này không phải là phần thưởng có điều kiện kiểu làm đúng hết mới được chơi, mà là một cách kết thúc buổi học trong không khí vui vẻ, để con không mang cảm giác nặng nề đi ngủ.
5 lỗi khiến con chán học
Lỗi 1: Ngồi kè kè và làm hộ con. Khi cha mẹ đọc đáp án cho con chép, con sẽ quen chờ sẵn và không chịu suy nghĩ.
Lỗi 2: So sánh con với bạn bè, anh chị em. Câu nói bạn A được điểm 10 sao con chỉ được điểm 7 khiến con tổn thương và ghét học, dù cha mẹ chỉ muốn khích lệ.
Lỗi 3: Học quá dài, không nghỉ giữa giờ. Bắt con ngồi liền hai tiếng không nghỉ khiến con mệt, viết ẩu và ghét bàn học. Trẻ tiểu học cần nghỉ ngắn sau mỗi 20 đến 30 phút.
Lỗi 4: Quát mắng khi con làm sai. Tiếng quát khiến con sợ, nhưng không giúp con hiểu bài hơn. Con sẽ học cách giấu bài sai, chép cho xong và nói dối rằng mình đã hiểu.
Lỗi 5: Thưởng phạt chỉ dựa vào điểm số. Thưởng tiền khi được điểm 10 và cắt hết đồ chơi khi điểm thấp khiến con học vì sợ, không phải vì thích học.
Lịch mẫu một tuần cho cha mẹ bận rộn
Cha mẹ đi làm về muộn vẫn có thể kèm con hiệu quả nếu có lịch mẫu rõ ràng. Thứ Hai đến thứ Sáu, con học từ 19 giờ 30 đến 20 giờ 15, chia làm hai phần: phần đầu làm bài tập về nhà, phần sau ôn lại bài cũ hoặc đọc sách. Thứ Bảy, dành 45 phút buổi sáng để con làm bài tập cuối tuần và cùng cha mẹ dọn góc học, buổi chiều cả nhà đi chơi hoặc về quê thăm ông bà. Chủ Nhật, con được nghỉ học thêm, chỉ đọc truyện 20 phút trước khi đi ngủ, để con có một ngày thật sự thư giãn trước tuần mới. Điều quan trọng nhất là cả tuần con đều có giờ học đều đặn, chứ không phải học dồn vào một buổi tối cuối tuần. Cuối tuần cũng là dịp cả nhà quây quần, cha mẹ có thể tham khảo thêm bài tổ chức sinh nhật cho con tại nhà để biến những dịp vui thành thời gian gắn kết cả nhà.
Câu hỏi thường gặp
Con lớp 1 chưa biết đọc thì kèm như thế nào? Hãy đọc đề bài cho con nghe, rồi hỏi con hiểu đề yêu cầu gì, sau đó để con tự làm phần mình biết. Cha mẹ đọc chậm, chỉ vào từng chữ, và khen con mỗi khi con đọc đúng một từ mới.
Cha mẹ đi làm về lúc 9 giờ tối thì kèm con ra sao? Hãy dời giờ học sớm hơn và nhờ con tự làm phần dễ trước, cha mẹ về chỉ cần kiểm tra lại và giải thích phần khó trong 20 phút.
Con không chịu ngồi vào bàn thì phải làm gì? Đừng kéo con vào bàn bằng mệnh lệnh, hãy cho con chọn: con muốn học toán trước hay tiếng Việt trước, muốn ngồi bàn hay ngồi thảm. Khi con được chọn, con sẽ hợp tác hơn.
Kết luận
Dạy con học bài ở nhà hiệu quả không nằm ở việc cha mẹ giỏi đến đâu, mà nằm ở sự đều đặn, bình tĩnh và kiên nhẫn mỗi ngày. Một giờ học cố định, một góc học gọn gàng, cách gợi ý để con tự làm và lời khen đúng chỗ sẽ giúp con tiểu học tiến bộ bền vững hơn bất kỳ buổi học dài nào đầy la mắng.
