Mỗi năm, nhiều doanh nghiệp niêm yết trên sàn chứng khoán Việt Nam chia một phần lợi nhuận cho cổ đông dưới dạng cổ tức bằng tiền mặt. Với người mới, đây là cách đầu tư dễ hiểu nhất: mua cổ phần của doanh nghiệp làm ăn tốt, nắm giữ lâu dài và nhận tiền đều đặn, thay vì đoán giá lên xuống từng ngày.
- Cổ phiếu cổ tức là cổ phần doanh nghiệp chia cổ tức tiền mặt ổn định nhiều năm liền, phù hợp với người mới muốn dòng tiền đều đặn thay vì lướt sóng.
- Lợi tức cổ tức bằng cổ tức mỗi cổ phiếu chia cho giá mua, ví dụ mua giá 20.000 đồng, nhận cổ tức 2.000 đồng mỗi năm thì lợi tức là 10%, sau khi trừ thuế 5%.
- Đừng chạy theo cổ tức cao bất thường: lợi nhuận doanh nghiệp đi xuống hoặc nợ tăng nhanh là tín hiệu rủi ro, không phải cơ hội.
Cổ phiếu cổ tức là gì và vì sao người mới nên bắt đầu từ đó
Cổ tức là phần lợi nhuận sau thuế mà doanh nghiệp chia cho cổ đông. Khi bạn mua 100 cổ phiếu, bạn trở thành một cổ đông nhỏ của doanh nghiệp đó và nhận tiền theo đúng số cổ phiếu mình nắm giữ. Ví dụ, doanh nghiệp chia cổ tức 2.000 đồng cho mỗi cổ phiếu, bạn có 100 cổ phiếu thì nhận 200.000 đồng, sau thuế 5% còn 190.000 đồng.
Khác với việc mua bán cổ phiếu để ăn chênh lệch giá, đầu tư cổ phiếu cổ tức tập trung vào dòng tiền thật mà doanh nghiệp tạo ra. Bạn không cần theo dõi bảng giá mỗi ngày. Điều bạn cần quan tâm là doanh nghiệp có làm ăn ổn định không và có chia cổ tức đều đặn trong nhiều năm không. Theo phân tích của Báo Doanh Thu (baodoanhthu.com), đây chính là lý do cổ phiếu cổ tức phù hợp với người mới: tiêu chí rõ ràng, ít cảm xúc và dễ kiểm chứng bằng số liệu công khai.
Ở Việt Nam, nhiều doanh nghiệp ngân hàng, bảo hiểm, điện nước, hàng tiêu dùng và khu công nghiệp có truyền thống chia cổ tức tiền mặt nhiều năm liền, nhờ dòng tiền ổn định. Ngược lại, doanh nghiệp bất động sản hoặc xây dựng thường giữ lại lợi nhuận để đầu tư dự án, nên cổ tức ít ổn định hơn.
Người mới hay nhầm lẫn: cổ tức không phải là tiền cho không. Vào ngày giao dịch không hưởng quyền, giá cổ phiếu sẽ được điều chỉnh giảm đúng bằng số tiền cổ tức chia. Lợi nhuận thật sự đến khi doanh nghiệp tiếp tục làm ăn tốt, giá cổ phiếu hồi phục và bạn lại nhận cổ tức ở những năm sau.
Xem danh mục cổ phiếu trên điện thoại: nhà đầu tư cổ tức quan tâm đến lịch sử chia cổ tức và dòng tiền của doanh nghiệp. (Ảnh minh họa)
Lợi tức cổ tức tính như thế nào
Lợi tức cổ tức, còn gọi là tỷ suất cổ tức, là thước đo cơ bản nhất khi chọn cổ phiếu cổ tức: lấy cổ tức mỗi cổ phiếu trong một năm chia cho giá mua, rồi nhân với 100 để ra phần trăm. Ví dụ, bạn mua một cổ phiếu giá 50.000 đồng, doanh nghiệp chia cổ tức 4.000 đồng trong năm đó, lợi tức của bạn là 8%.
Tuy nhiên, bạn cần tính trên giá mua của mình, không phải giá hiện tại trên thị trường. Cùng một mức cổ tức 4.000 đồng, người mua giá 40.000 đồng có lợi tức 10%, còn người mua giá 80.000 đồng chỉ có 5%. Vì vậy, khi nghe một mã có lợi tức 12%, hãy hỏi ngay: tính trên giá nào, cổ tức của năm nào.
Ví dụ: chị Lan ở Hà Nội có 100 triệu đồng, mua 2.000 cổ phiếu giá 50.000 đồng, doanh nghiệp chia cổ tức 4.000 đồng mỗi năm. Mỗi năm chị nhận 8 triệu đồng cổ tức trước thuế, sau thuế 5% còn 7,6 triệu đồng, tương đương lợi tức thực nhận 7,6%.
Bạn cũng cần phân biệt cổ tức tiền mặt và cổ tức bằng cổ phiếu: cổ tức tiền mặt là tiền thật chuyển vào tài khoản, còn cổ tức bằng cổ phiếu chỉ làm tăng số lượng cổ phiếu bạn nắm giữ, không tạo ra tiền mặt.
5 tiêu chí chọn cổ phiếu cổ tức cho người mới
Chọn cổ phiếu cổ tức chỉ cần 5 tiêu chí dưới đây.
- 1. Lịch sử chia cổ tức ổn định ít nhất 5 năm: Doanh nghiệp đã chia cổ tức tiền mặt đều đặn trong 5 năm gần nhất, không có năm nào bỏ chia hoặc giảm mạnh. Tra cứu trên trang thông tin của Sở Giao dịch Chứng khoán TP. Hồ Chí Minh hoặc Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội.
- 2. Tỷ lệ chi trả cổ tức vừa phải, từ 40% đến 80% lợi nhuận: Tỷ lệ chi trả là cổ tức chia cho lợi nhuận sau thuế. Chia dưới 40% thì cổ tức còn dư địa tăng trưởng, chia trên 80% thì doanh nghiệp đang chia vượt khả năng kiếm tiền, khó duy trì lâu dài.
- 3. Lợi nhuận sau thuế tăng trưởng hoặc ít nhất ổn định: Cổ tức bền vững chỉ đến từ lợi nhuận bền vững. Xem lợi nhuận sau thuế trong 5 năm gần nhất: tăng đều hoặc đi ngang là tốt, giảm liên tục 2 đến 3 năm là tín hiệu xấu. Doanh nghiệp lợi nhuận giảm mà vẫn cố chia cổ tức cao thường đang dùng tiền dự trữ, sớm muộn cũng phải cắt giảm.
- 4. Nợ vay ở mức an toàn: Doanh nghiệp nợ nhiều sẽ phải trả lãi vay lớn, tiền còn lại để chia cổ tức ít đi. Với doanh nghiệp sản xuất, nợ vay trên vốn chủ sở hữu dưới 1 lần là tương đối an toàn. Nếu chưa rành đọc báo cáo tài chính, hãy bắt đầu từ bài viết cách đọc báo cáo tài chính cho người mới để nắm 5 chỉ số quan trọng nhất.
- 5. Lợi tức cổ tức thực nhận từ 6% trở lên, sau khi trừ thuế: Cổ phiếu cổ tức chỉ thực sự hấp dẫn khi lợi tức sau thuế cao hơn lãi suất tiết kiệm từ 1 đến 2 điểm phần trăm, vì cổ phiếu rủi ro hơn tiền gửi. Lợi tức trên 12% thì phải kiểm tra thật kỹ, vì thị trường thường định giá thấp những doanh nghiệp đang gặp vấn đề.
Hướng dẫn từng bước mua cổ phiếu cổ tức đầu tiên
Sau khi đã có tiêu chí, bạn thực hiện 7 bước dưới đây.
- Bước 1. Mở tài khoản chứng khoán: Chọn một công ty chứng khoán uy tín, mở tài khoản trực tuyến bằng căn cước công dân và liên kết tài khoản ngân hàng để nạp tiền. Xem chi tiết trong bài viết mở tài khoản chứng khoán và đặt lệnh mua cổ phiếu đầu tiên.
- Bước 2. Xác định số tiền đầu tư: Chỉ dùng tiền nhàn rỗi, là tiền bạn không cần dùng trong ít nhất 3 đến 5 năm tới. Người mới nên bắt đầu với 10 triệu đến 30 triệu đồng, không vay tiền và không dùng tiền chuẩn bị mua nhà hay trả nợ.
- Bước 3. Lập danh sách 5 đến 10 mã tiềm năng: Dùng 5 tiêu chí ở trên để lọc, ưu tiên các ngành ngân hàng, điện nước, hàng tiêu dùng và khu công nghiệp.
- Bước 4. So sánh và chọn 2 đến 3 mã tốt nhất: Loại bỏ mã có cổ tức cao bất thường, lợi nhuận giảm hoặc nợ tăng nhanh. Chọn 2 đến 3 mã thuộc các ngành khác nhau để đa dạng hóa.
- Bước 5. Đặt lệnh mua từng phần: Chia số tiền thành 2 đến 3 đợt mua cách nhau vài tuần, để tránh mua đúng lúc giá đang ở đỉnh ngắn hạn.
- Bước 6. Ghi lại ngày chốt quyền và ngày nhận cổ tức: Sau khi mua, theo dõi lịch chốt quyền của doanh nghiệp. Nếu mua sau ngày giao dịch không hưởng quyền, bạn sẽ phải chờ đến đợt chia tiếp theo.
- Bước 7. Tái đầu tư cổ tức và kiểm tra mỗi quý: Khi nhận cổ tức tiền mặt, dùng số tiền đó mua thêm cổ phiếu trong danh mục. Mỗi quý, kiểm tra báo cáo kinh doanh, chỉ bán khi doanh nghiệp xấu đi rõ rệt.
Theo dõi danh mục: nhà đầu tư cổ tức nên kiểm tra báo cáo kinh doanh mỗi quý. (Ảnh minh họa)
5 sai lầm cần tránh khi đầu tư cổ phiếu cổ tức
Nhiều người mới mất tiền vì mắc những sai lầm dưới đây.
- 1. Chạy theo cổ tức cao bất thường: Một mã có lợi tức 15% đến 20% thường đi kèm với giá cổ phiếu giảm sâu vì doanh nghiệp gặp khó khăn. Cổ tức cao hôm nay không có nghĩa cổ tức cao năm sau.
- 2. Mua ngay trước ngày chốt quyền để ăn cổ tức: Nhiều người mới nghĩ mua trước ngày chốt quyền vài ngày là nhận được cổ tức miễn phí. Thực tế, giá cổ phiếu sẽ điều chỉnh giảm đúng bằng số cổ tức vào ngày giao dịch không hưởng quyền, nên bạn không lãi thêm đồng nào mà còn phải nộp thuế 5%.
- 3. Dồn hết tiền vào một mã cổ phiếu: Dù doanh nghiệp tốt đến đâu, vẫn có rủi ro riêng như thay đổi chính sách hoặc biến động ngành. Người mới nên chia tiền cho ít nhất 3 mã ở các ngành khác nhau, mỗi mã không vượt quá 40% tổng số tiền đầu tư.
- 4. Bán hoảng loạn khi giá giảm: Giá cổ phiếu có thể giảm 20% đến 30% khi thị trường chung đi xuống, dù doanh nghiệp vẫn chia cổ tức đều đặn. Bán ra lúc này là biến khoản lỗ tạm thời thành lỗ thật.
- 5. Không tái đầu tư cổ tức: Nhiều người mới nhận cổ tức rồi tiêu hết. Sức mạnh thật sự nằm ở lãi kép: cổ tức mua thêm cổ phiếu, cổ phiếu mới lại tạo ra cổ tức mới. Danh mục 100 triệu đồng với lợi tức 7% mỗi năm, nếu tái đầu tư toàn bộ, sau 10 năm có thể tăng lên khoảng 190 triệu đồng chỉ nhờ lãi kép.
Ngoài 5 sai lầm trên, người mới cũng nên tránh vay tiền để mua cổ phiếu cổ tức. Lãi vay margin thường từ 10% đến 13% mỗi năm, cao hơn lợi tức cổ tức của phần lớn doanh nghiệp. Hãy xây dựng khoản tiền nhàn rỗi trước, tham khảo thêm bài viết tiết kiệm 100 triệu đầu tiên cho người mới đi làm.
Câu hỏi thường gặp
Người mới nên bắt đầu đầu tư cổ phiếu cổ tức với bao nhiêu tiền?
Bạn có thể bắt đầu với 10 triệu đến 30 triệu đồng tiền nhàn rỗi, đủ để mua 2 đến 3 mã khác nhau. Số tiền nhỏ giúp bạn học cách chọn mã và kiểm soát cảm xúc.
Cổ tức tiền mặt có phải nộp thuế không?
Có. Cổ tức tiền mặt chịu thuế thu nhập cá nhân 5%, doanh nghiệp khấu trừ trước khi chuyển tiền cho bạn. Cổ tức bằng cổ phiếu không phải nộp thuế ngay lúc nhận, nhưng khi bán thì phải nộp thuế theo quy định hiện hành.
Nên nắm giữ cổ phiếu cổ tức trong bao lâu?
Tối thiểu 3 đến 5 năm, vì hiệu ứng lãi kép cần thời gian để phát huy. Chỉ nên bán khi doanh nghiệp cắt giảm cổ tức nhiều năm, lợi nhuận suy giảm kéo dài hoặc nợ tăng nhanh.
Kết luận
Đầu tư cổ phiếu cổ tức là con đường chậm mà chắc cho người mới: chọn doanh nghiệp chia cổ tức ổn định ít nhất 5 năm, lợi nhuận ổn định và nợ an toàn, mua từng phần bằng tiền nhàn rỗi, tái đầu tư cổ tức và nắm giữ 3 đến 5 năm. Tránh chạy theo cổ tức cao bất thường, mua vì ngày chốt quyền hay bán hoảng loạn khi giá giảm.
Thông tin trên Báo Doanh Thu (baodoanhthu.com) mang tính chất tham khảo chuyên sâu và phân tích dữ liệu thị trường, không phải là lời khuyên ủy thác đầu tư tài chính.
