Mua được căn nhà đầu tiên là giấc mơ của nhiều gia đình trẻ ở Việt Nam. Nhưng giữa thu nhập chưa cao, tiền thuê nhà mỗi tháng, chi phí nuôi con và giá nhà cứ tăng dần, nhiều cặp vợ chồng cảm thấy mục tiêu này quá xa vời. Thực tế, mua nhà không chỉ là chuyện tiền bạc mà còn là chuyện kế hoạch: một gia đình có thu nhập trung bình hoàn toàn có thể chạm tới căn nhà của mình nếu tiết kiệm đúng cách và kiên trì đủ lâu. Bài viết này hướng dẫn 6 bước tiết kiệm mua nhà cụ thể cho gia đình trẻ, kèm 5 sai lầm cần tránh.
3 điều cần nhớ
- Đặt mục tiêu bằng con số cụ thể: giá nhà mục tiêu, số tiền trả trước cần có và thời hạn hoàn thành, thay vì tiết kiệm chung chung.
- Tiết kiệm ngay khi nhận lương, trước khi chi tiêu, với tỷ lệ cố định mỗi tháng và một tài khoản riêng chỉ dành cho tiền mua nhà.
- Đừng vay quá sức: tổng tiền trả góp mỗi tháng không nên vượt quá 40% thu nhập của cả gia đình, để cuộc sống sau khi mua nhà vẫn ổn định.
Vì sao gia đình trẻ khó tiết kiệm mua nhà?
Khó khăn đầu tiên là thu nhập và chi tiêu gần như chạm nhau. Một gia đình trẻ ở thành phố lớn thường có tổng thu nhập khoảng 25 đến 40 triệu đồng mỗi tháng, nhưng tiền thuê nhà đã chiếm 5 đến 8 triệu, tiền ăn uống, đi lại, học hành cho con và các khoản sinh hoạt khác có thể ngốn thêm 15 đến 20 triệu. Cuối tháng còn lại rất ít, thậm chí không còn gì. Khi không có con số tiết kiệm cố định, tiền cứ thế trôi đi theo những khoản chi nhỏ mà gia đình không để ý.
Khó khăn thứ hai là giá nhà tăng nhanh hơn tốc độ tiết kiệm. Theo phân tích của Báo Doanh Thu (baodoanhthu.com), giá căn hộ tại các thành phố lớn trong những năm gần đây thường tăng nhanh hơn thu nhập trung bình của người lao động. Vì vậy, nếu gia đình chỉ để tiền nhàn rỗi trong tài khoản thanh toán mà không có kế hoạch gửi tiết kiệm sinh lời, càng chờ lâu, khoảng cách tới căn nhà càng xa.
Khó khăn thứ ba nằm ở tâm lý. Nhiều gia đình trẻ trì hoãn vì nghĩ phải có thu nhập cao mới bắt đầu được, hoặc ngược lại, nóng vội mua nhà khi chưa đủ tiền trả trước rồi vay quá sức. Cả hai thái cực đều khiến kế hoạch thất bại. Cách đúng là bắt đầu ngay với số tiền nhỏ, theo một lộ trình rõ ràng.
(Ảnh minh họa).
Cần bao nhiêu tiền mới mua được nhà?
Trước khi tiết kiệm, gia đình cần biết đích đến của mình. Một căn hộ chung cư diện tích khoảng 55 đến 70 mét vuông ở khu vực ven đô của Hà Nội hay Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay thường có giá từ 1,8 đến 2,8 tỷ đồng, tùy vị trí và chủ đầu tư. Căn hộ nhỏ hơn ở tỉnh lẻ hoặc khu vực xa trung tâm có thể rẻ hơn, khoảng 1,2 đến 1,8 tỷ đồng. Gia đình nên chọn mức giá phù hợp với thu nhập của mình thay vì chạy theo căn nhà trong mơ vượt quá khả năng.
Thông thường, ngân hàng cho vay khoảng 70% giá trị căn nhà, nghĩa là gia đình cần chuẩn bị trước khoảng 30% giá trị. Với căn nhà 2 tỷ đồng, số tiền trả trước là khoảng 600 triệu đồng. Ngoài ra còn có các chi phí khác: phí công chứng, thuế, phí trước bạ, nội thất cơ bản và một khoản dự phòng cho những tháng đầu sau khi dọn về nhà mới. Cộng lại, gia đình nên chuẩn bị thêm khoảng 10% giá trị căn nhà cho các khoản này, tức tổng cộng cần khoảng 800 triệu đồng cho căn nhà 2 tỷ đồng.
Con số này nghe có vẻ lớn, nhưng khi chia nhỏ theo tháng thì hoàn toàn khả thi. Nếu gia đình tiết kiệm được 10 triệu đồng mỗi tháng, sau 5 năm sẽ có 600 triệu đồng tiền gốc, chưa kể lãi gửi tiết kiệm. Quan trọng là phải có con số cụ thể và thời hạn cụ thể, ví dụ: "đến cuối năm 2029, gia đình mình có 700 triệu đồng tiền trả trước".
Gia đình cũng nên tìm hiểu các chính sách hỗ trợ từ cơ quan nhà nước, chẳng hạn như chương trình nhà ở xã hội dành cho người có thu nhập thấp và trung bình, hoặc các gói vay ưu đãi theo quy định hiện hành. Dù không phải gia đình nào cũng đủ điều kiện, việc tìm hiểu kỹ có thể giúp giảm đáng kể gánh nặng tài chính. Bạn đọc có thể tham khảo thêm các bài phân tích về thị trường nhà đất tại chuyên mục bất động sản của Báo Doanh Thu.
6 bước tiết kiệm tiền mua nhà cho gia đình trẻ
Bước 1: Tính rõ mục tiêu và thời hạn
Hai vợ chồng ngồi lại với nhau, thống nhất loại nhà muốn mua, khu vực mong muốn và mức giá tối đa. Sau đó tính số tiền trả trước cần có và đặt thời hạn hoàn thành, ví dụ 3 năm, 4 năm hay 5 năm. Viết mục tiêu này ra giấy để cả hai cùng nhìn thấy mỗi ngày.
Bước 2: Ghi lại toàn bộ thu chi trong 2 tháng
Trước khi cắt giảm, gia đình cần biết tiền của mình đang đi đâu. Hãy ghi lại mọi khoản thu và chi trong 2 tháng liên tiếp, từ tiền chợ, tiền xăng xe đến tiền cà phê và mua sắm online. Nhiều gia đình ngạc nhiên khi phát hiện mình chi 2 đến 3 triệu đồng mỗi tháng cho những khoản nhỏ mà không hay biết.
Bước 3: Lập ngân sách theo tỷ lệ 50 - 30 - 20
Một cách chia đơn giản và dễ nhớ: 50% thu nhập cho nhu cầu thiết yếu như nhà ở, ăn uống, đi lại; 30% cho mong muốn như giải trí, mua sắm, du lịch; 20% cho tiết kiệm và trả nợ. Với gia đình đang dồn tiền mua nhà, có thể điều chỉnh thành 50 - 20 - 30, tức nâng tỷ lệ tiết kiệm lên 30%. Ví dụ thu nhập 30 triệu đồng mỗi tháng thì tiết kiệm 9 triệu đồng.
Bước 4: Tiết kiệm ngay khi nhận lương
Nguyên tắc vàng là "trả cho mình trước". Ngay khi lương về tài khoản, hãy chuyển khoản tiết kiệm mua nhà sang một tài khoản riêng, tốt nhất là tài khoản tiết kiệm có kỳ hạn hoặc tài khoản riêng không gắn với thẻ chi tiêu hằng ngày. Đặt lệnh chuyển tự động vào ngày nhận lương để không phải dựa vào ý chí mỗi tháng.
Bước 5: Cho tiền tiết kiệm sinh lời an toàn
Tiền mua nhà không nên nằm yên trong tài khoản thanh toán, vì lạm phát sẽ làm giá trị của nó giảm dần. Gia đình có thể gửi tiết kiệm có kỳ hạn tại ngân hàng với lãi suất theo quy định của ngân hàng, hoặc chia thành nhiều sổ tiết kiệm với kỳ hạn khác nhau để vừa có lãi vừa linh hoạt khi cần dùng. Bạn đọc có thể xem thêm hướng dẫn gửi tiết kiệm an toàn tại chuyên mục tài chính đầu tư trên Báo Doanh Thu.
Bước 6: Tăng thu nhập song song với tiết kiệm
Tiết kiệm có giới hạn, nhưng thu nhập thì có thể tăng. Một trong hai vợ chồng có thể làm thêm ngoài giờ, nhận việc freelance theo chuyên môn, hoặc bán hàng online nhỏ lẻ vào buổi tối. Chỉ cần tăng thêm 3 đến 5 triệu đồng mỗi tháng và đưa toàn bộ khoản tăng thêm vào quỹ mua nhà, thời gian chạm tới mục tiêu sẽ rút ngắn cả năm.
5 sai lầm cần tránh khi tiết kiệm mua nhà
Sai lầm 1: Tiết kiệm mà không có mục tiêu cụ thể. Tiết kiệm chung chung rất dễ bị phá vỡ khi có việc phát sinh. Khi mục tiêu là con số và thời hạn rõ ràng, gia đình sẽ cân nhắc kỹ hơn trước mỗi khoản chi lớn.
Sai lầm 2: Dùng chung tài khoản tiết kiệm với tài khoản chi tiêu. Tiền để chung thì rất dễ "mượn tạm" rồi không trả lại. Tài khoản mua nhà phải tách riêng, càng khó rút càng tốt.
Sai lầm 3: Vay mua nhà quá sức. Nhiều gia đình vì nóng vội mà vay tới 70 đến 80% giá trị nhà, tiền trả góp mỗi tháng chiếm hơn nửa thu nhập. Chỉ cần một người mất việc hoặc thu nhập giảm là cả gia đình rơi vào áp lực. Hãy giữ tiền trả góp dưới 40% tổng thu nhập.
Sai lầm 4: Mua nhà vượt quá nhu cầu thực tế. Vợ chồng trẻ với một con nhỏ chưa cần căn hộ 3 phòng ngủ rộng 90 mét vuông. Một căn hộ 2 phòng ngủ vừa đủ, đúng khu vực thuận tiện đi làm và cho con đi học, sẽ giúp gia đình tiết kiệm hàng trăm triệu đồng và giảm áp lực vay nợ.
Sai lầm 5: Bỏ qua quỹ dự phòng khẩn cấp. Dồn toàn bộ tiền vào quỹ mua nhà mà không giữ lại khoản dự phòng 3 đến 6 tháng chi tiêu là rất rủi ro. Khi ốm đau hay xe hỏng, gia đình sẽ phải rút tiền mua nhà hoặc vay nóng với lãi suất cao. Hãy xây quỹ dự phòng trước, rồi mới dồn lực cho quỹ mua nhà.
Câu hỏi thường gặp
Thu nhập 20 triệu đồng mỗi tháng có mua được nhà không?
Có thể, nhưng cần thời gian dài hơn và mục tiêu vừa sức. Với thu nhập 20 triệu đồng, nếu tiết kiệm 5 triệu đồng mỗi tháng, sau 5 năm gia đình có 300 triệu đồng tiền gốc cộng lãi, đủ trả trước cho căn hộ giá khoảng 1 đến 1,2 tỷ đồng ở khu vực xa trung tâm hoặc nhà ở xã hội.
Có nên vay ngân hàng mua nhà khi mới tiết kiệm được 20% giá trị nhà không?
Không nên vội. Khi mới có 20% giá trị nhà, khoản vay sẽ lớn và tiền trả góp hàng tháng rất nặng. Tốt hơn là chờ đủ khoảng 30 đến 40% giá trị nhà, đồng thời chọn gói vay có lãi suất ổn định trong những năm đầu và đọc kỹ hợp đồng vay trước khi ký.
Tiền tiết kiệm mua nhà nên gửi ngân hàng hay đầu tư để sinh lời nhanh hơn?
Tiền mua nhà là khoản tiền có mục đích rõ ràng và thời hạn xác định, nên ưu tiên an toàn. Gửi tiết kiệm có kỳ hạn tại ngân hàng là lựa chọn phù hợp với đa số gia đình trẻ. Các kênh đầu tư có lợi nhuận cao hơn thường đi kèm rủi ro mất vốn, không phù hợp với khoản tiền mà gia đình nhất định phải dùng đúng hẹn.
Kết luận
Tiết kiệm tiền mua nhà không phải là chuyện của người giàu, mà là chuyện của người có kế hoạch. Bắt đầu bằng một mục tiêu cụ thể, ghi chép thu chi, chia ngân sách rõ ràng, tiết kiệm ngay khi nhận lương, cho tiền sinh lời an toàn và tăng thu nhập song song, gia đình trẻ hoàn toàn có thể chạm tới căn nhà đầu tiên sau vài năm kiên trì. Điều quan trọng nhất là hai vợ chồng cùng đồng lòng và bắt đầu ngay từ tháng này, dù số tiền tiết kiệm đầu tiên chỉ là vài triệu đồng. Độc giả quan tâm tới các mẹo quản lý chi tiêu gia đình có thể tham khảo thêm tại chuyên mục mẹo vặt thủ thuật và chuyên mục đời sống gia đình của Báo Doanh Thu.
Thông tin trên Báo Doanh Thu (baodoanhthu.com) mang tính chất tham khảo chuyên sâu và phân tích dữ liệu thị trường, không phải là lời khuyên ủy thác đầu tư tài chính.
