Cộng tác viên bán hàng online đang là lựa chọn của nhiều người mới: sinh viên muốn kiếm thêm, nhân viên văn phòng muốn thu nhập thứ hai, mẹ bỉm sữa muốn làm việc tại nhà. Không cần vốn, không ôm hàng, chỉ cần một chiếc điện thoại và vài giờ rảnh mỗi ngày, nghe qua thì quá dễ. Nhưng thực tế, không ít người mới làm vài tháng vẫn không có đơn, thậm chí mất tiền vì đóng phí vô lý hay ôm hàng tồn. Bài viết hướng dẫn người mới cách chọn sản phẩm, tính hoa hồng đúng và tránh 5 cái bẫy thường gặp nhất.
3 điều cần nhớ
- Cộng tác viên thật không phải đóng phí đầu vào: đơn vị nào bắt nộp tiền cọc, tiền gói hay học phí cao trước khi bán hàng đều đáng nghi.
- Chọn sản phẩm bạn hiểu và dùng được: bán mỹ phẩm khi chưa từng dưỡng da, khách hỏi sâu là bạn không trả lời được.
- Hoa hồng phải tính trên lợi nhuận thật, không phải trên doanh số ảo: đơn 500.000 đồng, hoa hồng 20 phần trăm nghe hấp dẫn, nhưng tự chạy quảng cáo và chịu phí hoàn hàng thì thu nhập thật có thể gần bằng không.
Cộng tác viên bán hàng online là gì
Cộng tác viên bán hàng online, gọi tắt là CTV, bán sản phẩm của một shop, thương hiệu hay sàn thương mại điện tử và nhận hoa hồng trên mỗi đơn thành công. Khác với người bán tự nhập hàng, cộng tác viên không cần bỏ vốn nhập kho, không lo đóng gói và giao hàng. Theo phân tích của Báo Doanh Thu (baodoanhthu.com), sức hút của nghề này là không cần mặt bằng, không cần vốn lớn, thu nhập tăng theo công sức bỏ ra. Nhưng rào cản thấp cũng khiến thị trường rất hỗn tạp: có không ít đơn vị dùng danh nghĩa tuyển cộng tác viên để thu phí hay đẩy hàng tồn cho người mới.
Chọn sản phẩm theo nhu cầu thật
Người mới thường chọn sản phẩm theo trào lưu: thấy người khác bán gì lãi cao thì bán theo, mà không tự hỏi mình có hiểu sản phẩm đó không và khách hàng của mình là ai. Hãy bắt đầu từ thứ bạn đã dùng, đã hiểu và kể được câu chuyện thật về nó. Hãy đánh giá sản phẩm bằng 4 tiêu chí. Thứ nhất, nhu cầu lặp lại: sản phẩm khách dùng hết rồi mua lại như mỹ phẩm, đồ ăn cho thu nhập đều hơn. Thứ hai, biên lợi nhuận rõ ràng: hỏi thẳng nhà cung cấp về giá bán lẻ, hoa hồng và các chi phí bạn phải chịu. Thứ ba, chất lượng và nguồn gốc: chỉ bán sản phẩm có giấy tờ và chính sách đổi trả rõ ràng. Thứ tư, mức độ cạnh tranh: sản phẩm quá nhiều người bán khiến bạn phải cạnh tranh bằng giá, trong khi một ngách nhỏ có khách trung thành lại dễ chốt đơn hơn. Xem thêm tại chuyên mục Thương mại điện tử MMO.
Tính hoa hồng đúng
Hoa hồng là thu nhập chính, nhưng nhiều người mới chỉ nhìn con số phần trăm mà không tính đến những gì mình phải bỏ ra. Có ba cách tính hoa hồng phổ biến. Cách thứ nhất là hoa hồng theo phần trăm doanh số, ví dụ 10 đến 30 phần trăm giá bán, nhưng hãy hỏi rõ phần trăm tính trên giá nào và trả khi khách đặt hàng hay khi đã nhận hàng không trả lại. Cách thứ hai là hoa hồng cố định theo sản phẩm, ví dụ 30.000 đồng mỗi hộp. Cách thứ ba là hoa hồng theo bậc thang, doanh số càng cao thì tỷ lệ càng tăng, nhưng dễ khiến người mới cố chạy doanh số bằng cách tự mua hàng, một sai lầm rất tốn kém. Thu nhập thật bằng hoa hồng mỗi đơn trừ đi chi phí quảng cáo, điện thoại và tỷ lệ hoàn hàng. Ví dụ, đơn 300.000 đồng, hoa hồng 20 phần trăm là 60.000 đồng, nhưng quảng cáo hết 30.000 đồng và cứ 10 đơn thì 1 đơn hoàn hàng, thu nhập thật chỉ còn khoảng 20.000 đồng mỗi đơn. Ghi chép mọi đơn vào bảng đơn giản, cuối tháng cộng lại bạn sẽ biết mình thực sự kiếm được bao nhiêu. Xem thêm tại chuyên mục Tài chính đầu tư và chuyên mục Kinh doanh doanh thu.
(Ảnh minh họa: cộng tác viên ghi chép đơn hàng và tính hoa hồng cẩn thận).
6 bước bắt đầu làm cộng tác viên cho người mới
Bước 1: Xác định khách hàng của bạn là ai. Trước khi chọn sản phẩm, hãy viết ra 3 nhóm người bạn tiếp cận dễ nhất. Sinh viên có thể bán đồ học tập cho bạn cùng trường, mẹ bỉm sữa bán đồ cho bé cho các mẹ trong hội nhóm. Khách càng gần đời sống thật của bạn thì tư vấn càng tự nhiên và càng dễ chốt đơn.
Bước 2: Tìm nhà cung cấp uy tín và kiểm chứng trước khi nhận bán. Tìm nhà cung cấp qua người quen, sàn thương mại điện tử lớn hoặc thương hiệu có tên tuổi, tránh lời mời tuyển cộng tác viên tràn lan trong các nhóm lạ. Hỏi rõ 5 điều: có phải đóng phí gì không, hoa hồng tính thế nào và trả ngày nào, ai chịu phí vận chuyển và hoàn hàng, chính sách đổi trả ra sao, có hợp đồng bằng văn bản không. Mua thử một sản phẩm về dùng trước khi bán.
Bước 3: Học sản phẩm thật kỹ trước khi đăng bán. Dành một buổi đọc kỹ thành phần, công dụng, cách dùng và đối tượng phù hợp, cùng các câu hỏi khách hay hỏi. Chuẩn bị sẵn câu trả lời cho 10 câu hỏi thường gặp, để trả lời khách nhanh và tự tin. Người bán trả lời chậm 2 tiếng thường mất khách vào tay người trả lời trong 5 phút.
Bước 4: Xây dựng kênh bán hàng cá nhân một cách tử tế. Bắt đầu từ tài khoản mạng xã hội cá nhân, đăng nội dung hữu ích xen kẽ bài bán hàng, ví dụ 3 bài chia sẻ thì mới có 1 bài bán hàng. Chụp ảnh thật sản phẩm bạn đang dùng, quay video ngắn dùng thử, kể câu chuyện thật của chính bạn, thay vì sao chép bài viết của nhà cung cấp rồi đăng tràn lan. Khách mua vì tin người bán chứ không chỉ vì tin sản phẩm.
Bước 5: Tư vấn trung thực và chốt đơn rõ ràng. Khi khách hỏi, hãy nói rõ sản phẩm phù hợp với ai và không phù hợp với ai, đừng hứa hẹn quá mức, vì những lời hứa đó sẽ quay lại thành khiếu nại và yêu cầu hoàn tiền. Chốt đơn bằng cách xác nhận lại: tên sản phẩm, số lượng, giá tiền, phí ship, thời gian giao hàng và hình thức thanh toán. Sau khi giao hàng, nhắn hỏi khách đã nhận được chưa, vì một khách hài lòng sẽ giới thiệu thêm 2 đến 3 khách mới.
Bước 6: Theo dõi số liệu mỗi tuần và điều chỉnh. Cuối mỗi tuần, hãy xem lại: bao nhiêu người hỏi, bao nhiêu người chốt đơn, doanh số và hoa hồng thực nhận. Nhiều người hỏi mà ít người mua thì vấn đề nằm ở giá hoặc cách tư vấn; ít người hỏi thì vấn đề nằm ở nội dung đăng bài. Đừng vội đổi sản phẩm sau một tuần ế ẩm, đa số người mới cần 1 đến 2 tháng mới có đơn đều.
5 bẫy cần tránh khi làm cộng tác viên
Bẫy 1: Đóng phí đầu vào dưới mọi hình thức. Phí cọc, phí kích hoạt, phí mua gói, phí học bắt buộc đều là dấu hiệu cảnh báo. Cộng tác viên chân chính kiếm tiền từ hoa hồng, nhà cung cấp uy tín không thu tiền người mới trước khi họ bán được đơn nào. Nếu ai nói đóng phí để được giá sỉ tốt hơn hay ưu tiên chốt đơn, hãy dừng lại và tìm đơn vị khác.
Bẫy 2: Bị ép ôm hàng để được hoa hồng cao. Một số nơi hứa hoa hồng 40 đến 50 phần trăm nếu bạn nhập trước 5 triệu hay 10 triệu tiền hàng, nhưng hàng về mới phát hiện khó bán, hết hạn hoặc không ai mua. Hoa hồng cao chỉ có ý nghĩa khi hàng bán được, còn hàng tồn là tiền thật của bạn đang nằm im. Người mới nên bắt đầu với mô hình không ôm hàng.
Bẫy 3: Lời hứa thu nhập khủng không cần làm gì. Những quảng cáo kiểu chỉ cần đăng bài là có tiền, thu nhập thụ động 20 triệu mỗi tháng, thường đi kèm việc lôi kéo người mới đóng phí hoặc mua hàng. Thu nhập luôn tỷ lệ thuận với số khách tiếp cận, số đơn chốt được và chất lượng chăm sóc khách. Hãy nghi ngờ lời hứa nào không nói rõ bạn phải làm gì mỗi ngày.
Bẫy 4: Bán hàng không rõ nguồn gốc, không giấy tờ. Mỹ phẩm không nhãn mác, thực phẩm chức năng không công bố chất lượng, hàng hiệu giá rẻ bất thường đều có thể khiến bạn vướng rắc rối pháp lý và mất uy tín. Hãy yêu cầu giấy tờ sản phẩm và chính sách đổi trả bằng văn bản, đừng bán thứ chính bạn cũng không dám dùng.
Bẫy 5: Sao chép nội dung và spam bán hàng. Đăng 10 bài bán hàng mỗi ngày, gắn thẻ hàng loạt bạn bè, gửi tin chào hàng cho người lạ là cách nhanh nhất để bị chặn và mất uy tín. Thuật toán mạng xã hội cũng hạn chế hiển thị tài khoản chỉ đăng bài bán hàng, vì vậy hãy xây dựng nội dung hữu ích và chỉ nhắn chào hàng cho người đã từng quan tâm đến sản phẩm của bạn. Xem thêm tại chuyên mục Việc làm sự nghiệp.
Câu hỏi thường gặp
Người mới không có vốn có làm cộng tác viên được không? Được, vì mô hình này sinh ra cho người không có vốn, nhà cung cấp lo nhập hàng, đóng gói và giao hàng. Bạn chỉ cần đầu tư thời gian học sản phẩm, xây kênh bán hàng và tư vấn khách. Điều duy nhất không nên đầu tư là tiền đóng phí đầu vào cho bất kỳ đơn vị nào yêu cầu.
Làm cộng tác viên bao lâu thì có thu nhập ổn định? Đa số người mới cần 1 đến 2 tháng để có đơn đều, và 3 đến 6 tháng để thu nhập ổn định vài triệu đồng mỗi tháng. Tháng đầu chỉ có vài đơn là bình thường, đừng nản mà bỏ ngang. Người kiên trì ghi chép số liệu và chăm sóc khách cũ sẽ tăng trưởng nhanh hơn người chỉ đăng bài chờ khách tự tìm đến.
Cộng tác viên có cần đăng ký kinh doanh hay nộp thuế không? Bán nhỏ lẻ, thu nhập chưa đến ngưỡng phải nộp thuế thì chưa cần đăng ký hộ kinh doanh, nhưng khi doanh số tăng lên, hãy tìm hiểu quy định về đăng ký và nghĩa vụ thuế. Giữ lại hóa đơn, chứng từ để tính đúng hoa hồng. Xem thêm các mẹo vặt và thủ thuật quản lý thu chi.
Kết luận
Làm cộng tác viên là cách bắt đầu kinh doanh ít rủi ro cho người mới, nhưng chỉ thật sự có thu nhập khi bạn chọn đúng sản phẩm, tính đúng hoa hồng và tránh bẫy thu phí hay ép ôm hàng. Nhớ ba điểm cốt lõi: không đóng phí đầu vào, chỉ bán sản phẩm mình hiểu và dám dùng, tính thu nhập thật sau khi trừ mọi chi phí. Bắt đầu nhỏ, bán tử tế, chăm sóc khách cũ và kiên trì ít nhất 2 đến 3 tháng, thu nhập sẽ tăng dần theo công sức bạn bỏ ra. Thông tin trên Báo Doanh Thu (baodoanhthu.com) mang tính chất tham khảo chuyên sâu và phân tích dữ liệu thị trường, không phải là lời khuyên ủy thác đầu tư tài chính.
