Xin nghỉ việc là quyết định lớn với người mới đi làm, và cách bạn nghỉ cũng quan trọng không kém lý do bạn nghỉ. Nghỉ đúng cách giúp bạn nhận đủ lương và bảo hiểm, giữ quan hệ tốt với công ty cũ. Bài viết này hướng dẫn viết đơn, thời gian báo trước theo luật, cách bàn giao và 5 điều cần làm trước ngày cuối.
- Điểm chính 1: Trước khi nghỉ, hãy chắc chắn quyết định của bạn là vì lý do rõ ràng, không phải vì một ngày tồi tệ, và bạn đã có kế hoạch tài chính cho 2 tới 3 tháng tiếp theo.
- Điểm chính 2: Thời gian báo trước theo Bộ luật Lao động 2019 là ít nhất 45 ngày với hợp đồng không xác định thời hạn, 30 ngày với hợp đồng xác định thời hạn và 3 ngày làm việc với hợp đồng dưới 12 tháng.
- Điểm chính 3: Một cuộc nghỉ việc đúng cách gồm đơn xin nghỉ lịch sự, bàn giao đầy đủ, chốt lương và bảo hiểm, lấy lại giấy tờ cá nhân và lời cảm ơn với đồng nghiệp.
Khi nào nên nghỉ việc và khi nào nên ở lại
Trước khi viết đơn, bạn cần phân biệt giữa muốn nghỉ thật sự và chỉ đang mệt mỏi tạm thời. Nhiều người mới nghỉ việc sau một tuần căng thẳng, rồi vài tháng sau lại tiếc vì việc mới không tốt hơn. Theo phân tích của Báo Doanh Thu (baodoanhthu.com), bạn nên nghỉ khi có dấu hiệu kéo dài từ 3 tới 6 tháng.
Dấu hiệu thứ nhất là công việc không còn giúp bạn học thêm điều mới, dù đã chủ động xin thêm việc. Dấu hiệu thứ hai là thu nhập không đủ sống trong thời gian dài, dù đã trao đổi với cấp trên về việc tăng lương. Dấu hiệu thứ ba là môi trường làm việc ảnh hưởng xấu tới sức khỏe, ví dụ làm thêm giờ liên tục hoặc bị đối xử thiếu tôn trọng.
Ngược lại, bạn nên cân nhắc ở lại nếu lý do nghỉ chỉ là một mâu thuẫn nhỏ với đồng nghiệp, một dự án khó kéo dài vài tuần, hay cảm giác chán nản nhất thời. Hãy thử nói chuyện thẳng thắn với cấp trên trước, vì nhiều vấn đề có thể giải quyết bằng một cuộc trò chuyện. Bài giao tiếp hiệu quả với cấp trên cho người mới đi làm của Báo Doanh Thu hướng dẫn cách trình bày khó khăn và xin phản hồi mà không làm mất lòng sếp.
Đừng nghỉ việc khi chưa có khoản dự phòng: hãy có ít nhất 2 tới 3 tháng chi phí sinh hoạt trong tài khoản tiết kiệm, hoặc đã có công việc mới chắc chắn. Nghỉ việc trong lúc hết tiền sẽ khiến bạn nhận vội một công việc không phù hợp.
Thời gian báo trước theo luật lao động
Theo Bộ luật Lao động 2019, thời gian báo trước khi đơn phương chấm dứt hợp đồng được quy định theo từng loại.
- Hợp đồng không xác định thời hạn: báo trước ít nhất 45 ngày, loại hợp đồng phổ biến sau khi bạn đã làm việc lâu dài tại công ty.
- Hợp đồng xác định thời hạn từ 12 tháng tới 36 tháng: báo trước ít nhất 30 ngày, loại hợp đồng người mới đi làm thường ký trong 1 tới 2 năm đầu.
- Hợp đồng xác định thời hạn dưới 12 tháng: báo trước ít nhất 3 ngày làm việc, thường gặp ở công việc thời vụ hoặc thử việc dài hạn.
Luật còn cho phép nghỉ ngay không cần báo trước trong một số trường hợp đặc biệt, ví dụ không được bố trí đúng công việc đã thỏa thuận, không được trả đủ lương đúng hạn, bị ngược đãi hoặc cưỡng bức lao động. Với người mới đi làm, trường hợp này rất hiếm.
Nếu bạn nghỉ việc mà không báo trước đúng thời hạn, công ty có quyền yêu cầu bồi thường nửa tháng lương và tiền lương của những ngày không báo trước. Ví dụ bạn ký hợp đồng 2 năm và muốn nghỉ ngày 30 tháng 11, hãy nộp đơn trước ngày 31 tháng 10.
Cách viết đơn xin nghỉ việc từng bước
Đơn xin nghỉ việc không cần dài, chỉ cần rõ ràng, lịch sự và đủ thông tin để phòng nhân sự xử lý.
Bước 1: Nói chuyện trực tiếp với cấp trên trước. Trước khi nộp đơn, hãy xin gặp sếp để thông báo ý định nghỉ việc bằng lời nói, vì sếp không nên biết tin bạn nghỉ qua email hay qua người khác. Cuộc trò chuyện chỉ cần ngắn gọn, cảm ơn sếp và nêu ngày nghỉ dự kiến.
Bước 2: Viết phần mở đầu với thông tin cá nhân. Đơn cần có họ tên, vị trí công việc, phòng ban và ngày viết đơn. Bạn có thể dùng mẫu đơn của công ty nếu có, hoặc viết theo mẫu chung gửi ban giám đốc và phòng nhân sự.
Bước 3: Nêu rõ ngày làm việc cuối cùng. Ghi rõ ngày làm việc cuối cùng, tính theo thời gian báo trước của luật. Ví dụ bạn viết đơn ngày 1 tháng 11 và hợp đồng yêu cầu báo trước 30 ngày, ngày cuối cùng là ngày 30 tháng 11.
Bước 4: Nêu lý do ngắn gọn và tích cực. Bạn không cần kể chi tiết lý do cá nhân, chỉ cần một câu chung chung như mong muốn tìm cơ hội phát triển mới. Tránh chê bai công ty hay đồng nghiệp trong đơn, vì đơn này sẽ được lưu trong hồ sơ của bạn.
Bước 5: Cảm ơn và cam kết bàn giao. Kết đơn bằng lời cảm ơn công ty đã tạo điều kiện làm việc và cam kết bàn giao đầy đủ trước ngày nghỉ. Ký tên và ghi rõ họ tên ở cuối đơn. Sau khi nộp đơn, hãy giữ lại một bản sao có xác nhận đã nhận của phòng nhân sự để làm bằng chứng nếu có tranh chấp.
Bàn giao công việc gọn gàng trước ngày nghỉ
Bàn giao tốt là điều phân biệt người nghỉ việc chuyên nghiệp với người bỏ việc giữa chừng. Hãy bắt đầu bàn giao ngay sau khi đơn được chấp thuận, đừng đợi tới tuần cuối.
Đầu tiên, hãy lập danh sách công việc đang làm dở, gồm tên việc, tiến độ, người liên quan và hạn hoàn thành. Gửi danh sách này cho cấp trên để thống nhất ai tiếp nhận từng việc, kèm hướng dẫn ngắn gọn về cách làm và lưu ý quan trọng.
Tiếp theo, hãy sắp xếp lại tài liệu và dữ liệu công việc. File trong máy tính cá nhân cần chuyển sang thư mục chung của nhóm, email quan trọng cần chuyển tiếp cho người tiếp nhận, mật khẩu tài khoản dùng chung cần bàn giao theo quy định bảo mật của công ty. Đừng xóa dữ liệu hay mang tài liệu mật đi khi nghỉ việc.
Cuối cùng, hãy dành ít nhất 2 tới 3 buổi hướng dẫn trực tiếp cho người tiếp nhận công việc của bạn, giải thích cách xử lý từng việc, giới thiệu họ với khách hàng hoặc đối tác quan trọng và trả lời mọi thắc mắc.
5 điều cần làm trước ngày cuối cùng
Tuần cuối cùng ở công ty thường bận rộn, vì vậy hãy kiểm tra 5 điều dưới đây để không bỏ sót quyền lợi của mình.
- 1. Chốt lương và các khoản còn lại: Hỏi phòng nhân sự về lương tháng cuối, phép năm chưa nghỉ, tiền thưởng nếu có và ngày chi trả. Theo luật, công ty phải thanh toán đầy đủ trong vòng 14 ngày làm việc, trường hợp đặc biệt không quá 30 ngày.
- 2. Chốt bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế: Xác nhận công ty đã đóng bảo hiểm đầy đủ tới tháng cuối cùng và sẽ trả sổ bảo hiểm xã hội trong thời hạn luật định. Nếu chuyển sang công ty mới, hãy hỏi rõ thủ tục chuyển sổ để không bị gián đoạn.
- 3. Lấy lại giấy tờ và đồ dùng cá nhân: Thu thập bằng cấp, chứng chỉ hay giấy tờ gốc đã nộp khi vào làm. Đồng thời trả lại thẻ nhân viên, chìa khóa, laptop và tài sản của công ty, có biên bản bàn giao rõ ràng để tránh tranh chấp sau này.
- 4. Lưu lại thông tin liên hệ của đồng nghiệp: Lưu số điện thoại và email cá nhân của đồng nghiệp thân thiết, vì sau khi nghỉ bạn không còn dùng email công ty. Mạng lưới này rất có ích khi bạn cần thư giới thiệu hoặc tìm cơ hội mới sau này.
- 5. Chuẩn bị cho công việc mới: Nếu đã có việc mới, hãy đọc lại hợp đồng mới, chuẩn bị hồ sơ và nghỉ ngơi vài ngày giữa hai công việc. Nếu chưa có việc mới, hãy ôn lại cách trả lời phỏng vấn trong bài phỏng vấn xin việc lần đầu của Báo Doanh Thu để tự tin hơn khi đi xin việc.
Sai lầm cần tránh khi xin nghỉ việc
Người mới đi làm thường mắc 4 sai lầm dưới đây khi nghỉ việc.
Nghỉ việc trong lúc nóng giận: Nhiều người viết đơn ngay sau một cuộc cãi vã với sếp hoặc đồng nghiệp, rồi hôm sau đã hối hận. Hãy đợi ít nhất 2 tới 3 ngày, suy nghĩ kỹ và nói chuyện với người thân trước khi quyết định.
Nói xấu công ty cũ với người khác: Dù có lý do chính đáng để không hài lòng, đừng nói xấu công ty cũ trên mạng xã hội hay với nhà tuyển dụng mới. Nhà tuyển dụng thường đánh giá thấp ứng viên hay chê bai nơi làm việc cũ, vì họ lo bạn cũng sẽ nói xấu họ.
Bỏ việc không báo trước: Tự ý nghỉ ngang không chỉ khiến bạn mất một phần lương mà còn làm mất uy tín nghề nghiệp, vì công ty cũ có thể không xác nhận quá trình làm việc của bạn.
Nghỉ việc mà không có kế hoạch: Nghỉ việc khi chưa biết mình sẽ làm gì tiếp theo rất dễ khiến bạn thất nghiệp kéo dài. Trước khi nghỉ, hãy xác định rõ bạn sẽ tìm việc mới, học thêm kỹ năng hay kinh doanh riêng, và chuẩn bị tài chính cho khoảng thời gian chuyển đổi.
Câu hỏi thường gặp khi xin nghỉ việc
Có cần nói lý do nghỉ việc thật với sếp không? Không nhất thiết phải nói toàn bộ sự thật, bạn chỉ cần nêu lý do chung chung và lịch sự như muốn tìm cơ hội phát triển mới. Nếu sếp hỏi thẳng để cải thiện công ty, bạn có thể góp ý chân thành và mang tính xây dựng.
Nghỉ việc trong thời gian thử việc có cần báo trước không? Trong thời gian thử việc, hai bên đều có quyền chấm dứt hợp đồng mà không cần báo trước và không cần bồi thường, trừ khi hợp đồng thử việc có thỏa thuận khác. Bạn chỉ cần thông báo cho công ty và bàn giao việc đang làm dở.
Công ty không trả sổ bảo hiểm xã hội thì phải làm sao? Công ty phải chốt và trả sổ bảo hiểm xã hội trong thời hạn luật định. Nếu công ty chậm trả, bạn nên liên hệ phòng nhân sự bằng văn bản trước, sau đó có thể liên hệ cơ quan bảo hiểm xã hội địa phương hoặc cơ quan lao động để được hỗ trợ.
Kết luận
Xin nghỉ việc đúng cách không khó, chỉ cần bạn chuẩn bị kỹ và hành xử chuyên nghiệp tới ngày cuối. Hãy báo trước đúng thời hạn, viết đơn lịch sự, bàn giao đầy đủ và chốt xong lương cùng bảo hiểm trước khi rời đi. Cách bạn rời khỏi một công ty sẽ theo bạn rất lâu, vì vậy hãy để lại ấn tượng tốt.
