Lần đầu ngồi sau vô lăng xe số tự động, nhiều người vừa háo hức vừa lo lắng: chỉ hai bàn đạp, không còn côn, liệu lái xe có thật sự đơn giản? Đúng là xe số tự động dễ lái hơn số sàn rất nhiều, nhưng một lần nhầm chân ga với chân phanh là đủ gây va chạm.
3 điều cần nhớ:
- Xe số tự động chỉ có hai bàn đạp, chân phải làm tất cả: chân trái để yên trên chỗ nghỉ, tuyệt đối không dùng hai chân cùng lúc.
- Hiểu đúng các số P, R, N, D trước khi lăn bánh: xe chỉ khởi động được ở P hoặc N, và luôn đạp phanh khi chuyển số.
- Tập theo lộ trình từ bãi trống tới đường phố đông: 4 tuần tập đều giúp bạn tự tin hơn.
Vì sao xe số tự động là lựa chọn của đa số tài xế mới
Trên thị trường xe Việt Nam hiện nay, theo phân tích của Báo Doanh Thu (baodoanhthu.com), phần lớn xe con bán ra đều dùng hộp số tự động, từ xe hạng A giá rẻ cho tới xe gia đình tầm trung. Học lái xe số tự động vì vậy đã trở thành kỹ năng phổ thông mà ai cầm lái cũng cần có.
Tuy nhiên, dễ lái không có nghĩa là không cần học. Không ít vụ va chạm trong bãi xe hay ở khu dân cư xảy ra chỉ vì tài xế mới nhầm chân ga với chân phanh khi lùi xe hoặc khi giật mình. Học lái xe số tự động, suy cho cùng, là học cách kiểm soát xe trong mọi tình huống, kể cả lúc bạn đang hoảng sợ.
Hiểu đúng hộp số tự động trước khi cầm lái
Hộp số tự động phổ thông có bốn vị trí chính mà bạn bắt buộc phải thuộc lòng. Số P là số đỗ, dùng khi xe đã dừng hẳn và bạn chuẩn bị tắt máy. Số R là số lùi, chỉ dùng khi xe đã dừng hẳn và bạn quan sát kỹ phía sau. Số N là số mo, xe có thể trôi tự do, thường dùng khi dừng chờ ngắn. Số D là số tiến, vị trí bạn dùng gần như suốt hành trình. Ngoài ra, nhiều xe còn có số S hoặc L để giữ số thấp khi lên dốc hay xuống dốc dài.
Có ba quy tắc vàng mà người mới nào cũng phải ghi nhớ. Thứ nhất, xe chỉ khởi động được khi cần số đang ở P hoặc N và bạn đang đạp phanh. Thứ hai, luôn đạp phanh thật chặt mỗi khi chuyển từ P sang D, từ D sang R hay ngược lại. Thứ ba, tuyệt đối không chuyển sang P khi xe còn đang lăn bánh, vì chốt khóa hộp số có thể bị gãy và chi phí sửa chữa sẽ rất đắt. Nếu bạn đang tìm hiểu thêm về những chuyến đi dài sau khi đã vững tay lái, hãy đọc bài viết về lái ô tô đường dài lần đầu trên Báo Doanh Thu.
Cận cảnh bàn tay người lái đặt trên cần số xe số tự động, bước làm quen đầu tiên trước khi lăn bánh (Ảnh minh họa).
7 kỹ năng cơ bản người mới lái xe số tự động cần nắm
1. Tư thế ngồi và cách đặt chân đúng chuẩn
Chỉnh ghế sao cho khi đạp phanh hết cỡ, đầu gối vẫn hơi cong. Lưng tựa sát ghế, hai tay đặt lên vô lăng ở vị trí 9 giờ và 3 giờ. Chân phải đặt lên bàn đạp phanh, gót chân luôn chạm sàn xe để làm điểm tựa. Chân trái đặt yên trên chỗ nghỉ, không bao giờ dùng chân trái để đạp phanh.
2. Khởi động và cho xe lăn bánh nhẹ nhàng
Quy trình chuẩn là đạp phanh, khởi động xe, gạt cần số từ P sang D trong khi vẫn giữ phanh, quan sát gương và điểm mù, bật xi nhan rồi mới nhả phanh từ từ. Xe số tự động sẽ tự trôi về phía trước khi bạn nhả phanh, kể cả khi bạn chưa đạp ga.
3. Kiểm soát chân ga và chân phanh bằng cảm giác
Người mới thường đạp ga quá mạnh rồi lại phanh gấp, khiến xe giật cục và hành khách ngồi sau cảm thấy say xe. Bí quyết là đạp ga bằng mũi chân, tăng ga từ từ và đều đặn, đồng thời luôn giữ một khoảng đệm với xe phía trước đủ lớn để bạn có thể phanh nhẹ nhàng thay vì phanh gấp. Khi muốn giảm tốc, hãy nhấc chân khỏi ga trước rồi mới rà phanh.
4. Quan sát gương và điểm mù thành thói quen
Trước khi chuyển làn hay rẽ, hãy thực hiện đúng ba bước: nhìn gương chiếu hậu trong xe, nhìn gương bên phía bạn muốn chuyển, rồi ngoái đầu nhanh để kiểm tra điểm mù. Nhiều vụ va chạm khi chuyển làn xảy ra vì xe máy đang chạy song song trong điểm mù. Hãy chỉnh gương sao cho mép gương chỉ thấy một phần nhỏ thân xe của bạn.
5. Lùi xe và đỗ xe ghép dọc, ghép ngang
Với đỗ xe ghép dọc, hãy đưa xe tiến qua chỗ trống, bật xi nhan phải, rồi lùi vào khi gương bên phải của bạn ngang với đuôi xe bên cạnh. Với đỗ xe ghép ngang ven đường, hãy dừng xe song song với xe phía trước, cách khoảng nửa mét, đánh lái hết sang phải rồi lùi chậm, khi thấy đầu xe mình thẳng với vỉa hè thì trả lái.
6. Đi đường đèo dốc và xuống dốc dài an toàn
Khi xuống dốc dài, nếu chỉ dùng phanh thì má phanh sẽ nóng lên rất nhanh và có thể mất tác dụng, hiện tượng mà thợ xe vẫn gọi là cháy phanh. Cách đúng là chuyển sang số S hoặc L để động cơ hãm xe lại, kết hợp rà phanh từng nhịp ngắn. Khi lên dốc cao, số S hoặc L cũng giúp xe có đủ lực kéo mà không bị ì.
7. Xử lý tình huống khẩn cấp và giữ bình tĩnh
Khi một xe máy bất ngờ tạt đầu hay một đứa trẻ chạy ra đường, phản xạ tự nhiên của người mới là đạp mạnh bất cứ thứ gì dưới chân, và đó chính là lúc nhầm chân ga xảy ra. Cách phòng tránh duy nhất là luyện tập phản xạ đúng ngay từ đầu: trong khu vực đông người, hãy đặt sẵn chân phải lên bàn đạp phanh, chỉ chạm nhẹ ga khi đường đã thoáng. Hãy đạp phanh dứt khoát thay vì đánh lái gấp.
5 lỗi người mới lái xe số tự động hay mắc nhất
Lỗi 1: Dùng hai chân, chân trái đạp phanh, chân phải đạp ga. Thói quen này thường đến từ người từng lái xe số sàn, nơi chân trái quen đạp côn. Trên xe số tự động, nếu bạn để chân trái lơ lửng gần bàn đạp phanh, lúc hoảng sợ bạn sẽ đạp cả hai chân cùng lúc, rất nguy hiểm.
Lỗi 2: Nhầm chân ga với chân phanh khi lùi xe hoặc đỗ xe. Khi lùi, tốc độ xe rất chậm nên người lái thường chủ quan, nhưng chỉ cần đạp nhầm ga thay vì phanh khi xe đang ở số R, xe sẽ lao ngược lại với lực rất mạnh. Khi lùi, hãy đặt sẵn chân lên phanh, chỉ chạm ga rất nhẹ và luôn quan sát phía sau trước khi nhả phanh.
Lỗi 3: Về số N khi xe đang chạy để tiết kiệm xăng. Một số người tin rằng về N khi xuống dốc sẽ tiết kiệm nhiên liệu, nhưng thực tế xe hiện đại phun xăng theo tải động cơ, và về N còn khiến bạn mất khả năng hãm bằng động cơ, đồng thời mất kiểm soát khi cần tăng tốc gấp để tránh chướng ngại vật. Tiết kiệm nhiên liệu đúng cách là giữ tốc độ đều và bảo dưỡng xe định kỳ, bạn có thể tham khảo thêm các thói quen tiết kiệm nhiên liệu mà Báo Doanh Thu đã tổng hợp.
Lỗi 4: Quên kéo phanh tay hoặc quên về P khi dừng xe. Nhiều người mới tắt máy khi cần số còn ở D hoặc N, rồi ngạc nhiên khi xe trôi đi hoặc khi lần sau không khởi động được. Hãy biến thao tác dừng xe thành một thói quen cố định: dừng hẳn, đạp phanh, về P, kéo phanh tay rồi mới tắt máy. Với xe có phanh tay điện tử, bạn chỉ cần bấm một nút, nhưng vẫn phải kiểm tra đèn báo trên bảng đồng hồ.
Lỗi 5: Chỉ nhìn camera lùi mà không quan sát xung quanh. Camera lùi chỉ cho bạn thấy một góc hẹp phía sau xe, còn trẻ nhỏ, xe máy hay chướng ngại vật ở hai bên thì camera không thấy được. Luôn kết hợp camera, gương và quay đầu quan sát trực tiếp trước khi lùi, đặc biệt trong khu dân cư hay bãi xe siêu thị.
Lộ trình tập lái 4 tuần cho người mới
Tuần đầu tiên, bạn chỉ cần tập trong bãi đất trống hoặc sân vận động vào buổi sáng sớm: làm quen với vị trí ngồi, khởi động, cho xe trôi bằng phanh, tập dừng đúng vạch và tập lùi thẳng. Mỗi buổi chỉ cần 30 đến 45 phút, tập 4 đến 5 buổi mỗi tuần. Tuần thứ hai, bạn tập đỗ xe ghép dọc và ghép ngang bằng cọc tiêu, tập quay đầu trong không gian hẹp và tập đi số S, L trên dốc nhẹ. Tuần thứ ba, hãy nhờ một người có kinh nghiệm ngồi cùng và đưa xe ra đường phố ít xe vào buổi tối, tập chuyển làn, tập rẽ ở ngã tư và tập dừng chờ đèn đỏ đúng vạch. Tuần thứ tư, bạn bắt đầu đi đường đông vào ban ngày, tập đi trong giờ cao điểm với quãng đường ngắn và tập vào bãi xe siêu thị. Sau 4 tuần, đa số người mới đủ tự tin tự lái một mình trên những tuyến đường quen thuộc.
Người mới tập lùi xe và đỗ xe giữa các cọc tiêu trong bãi đất trống, cách luyện tay lái an toàn và rẻ nhất trước khi ra đường thật (Ảnh minh họa).
Câu hỏi thường gặp
Người mới nên học lái xe số tự động hay số sàn?
Nếu bạn chỉ lái xe để đi làm, đưa đón con và đi chơi cuối tuần, xe số tự động là lựa chọn hợp lý vì dễ học, ít mệt khi kẹt xe và phù hợp với đa số xe mới bán ra hiện nay. Tuy nhiên, bằng số sàn cho phép bạn lái cả hai loại xe, còn bằng số tự động chỉ được lái xe số tự động, vì vậy nếu muốn linh hoạt hơn, hãy cân nhắc học số sàn.
Lái xe số tự động có cần dùng phanh tay khi dừng đèn đỏ không?
Khi dừng đèn đỏ dưới 30 giây, bạn chỉ cần đạp phanh và giữ cần số ở D là đủ. Khi dừng lâu hơn, hãy về N và kéo phanh tay để chân phải được nghỉ. Tuyệt đối không về P khi dừng đèn đỏ, vì nếu xe phía sau đâm tới, hộp số của bạn có thể bị hư hỏng nặng.
Bao lâu thì người mới lái xe số tự động thành thạo?
Đa số người mới cần khoảng 20 đến 30 giờ thực hành, tương đương 4 tuần tập đều, để tự tin lái một mình trên đường phố quen thuộc. Sau 3 đến 6 tháng lái xe thường xuyên, bạn sẽ xử lý các tình huống này một cách tự nhiên. Điều quan trọng là đừng nóng vội, hãy lái chậm mà chắc trong những tháng đầu tiên.
Kết luận
Lái xe số tự động cho người mới không khó, nhưng cũng không đơn giản như nhiều người vẫn tưởng. Bảy kỹ năng trong bài viết đều là nền tảng bạn cần xây chắc trước khi nghĩ tới những chuyến đi xa. Hãy tập theo lộ trình 4 tuần, lái chậm mà chắc, và nhớ rằng một tài xế giỏi là người đưa được mình và hành khách về nhà an toàn sau mỗi chuyến đi.
