Lập quỹ học vấn cho con từ sớm là cách nhẹ nhàng nhất để gia đình không bị động khi con vào đại học: chỉ cần dành ra một khoản nhỏ đều đặn mỗi tháng từ khi con còn bé, số tiền sẽ tích lũy dần thành một khoản lớn đúng lúc con cần nhất.
3 điều cần nhớ
- Bắt đầu sớm quan trọng hơn bắt đầu nhiều: tiết kiệm 1 triệu mỗi tháng trong 15 năm nhẹ nhàng hơn nhiều so với gom 200 triệu trong 2 năm cuối.
- Quỹ học vấn phải tách riêng khỏi tiền sinh hoạt và quỹ khẩn cấp, nếu không tiền sẽ bị rút dần cho việc khác trước khi con kịp dùng.
- Mục tiêu phải tính theo chi phí thật của 4 năm đại học, không phải theo cảm tính, thì kế hoạch mới đủ tiền đúng lúc.
Vì sao nên lập quỹ học vấn từ khi con còn nhỏ
Chi phí học đại học không chỉ có học phí. Một sinh viên xa nhà mỗi tháng cần tiền ăn ở, đi lại, sách vở và sinh hoạt, cộng lại trong 4 năm là một khoản tiền rất lớn so với thu nhập của nhiều gia đình. Nếu đợi đến khi con học lớp 12 mới bắt đầu lo, gia đình sẽ phải gom một lúc số tiền lớn hoặc vay mượn.
Bắt đầu sớm giải quyết vấn đề này bằng thời gian. Khi con mới 3 tuổi, gia đình có 15 năm để chuẩn bị; khi con 10 tuổi, vẫn còn 8 năm. Mỗi tháng dành ra một khoản vừa sức sẽ không làm xáo trộn sinh hoạt, nhưng tích lũy qua nhiều năm lại thành một khoản đáng kể nhờ lãi suất tiết kiệm và thói quen đều đặn.
Quỹ học vấn còn giúp gia đình ra quyết định bình tĩnh hơn. Khi đã có tiền chuẩn bị sẵn, cha mẹ không bị áp lực phải vay nóng hay rút tiền từ quỹ hưu trí khi con trúng tuyển. Phân tích từ Báo Doanh Thu (baodoanhthu.com) cho thấy các gia đình có kế hoạch tài chính dài hạn cho con thường ít phải vay mượn vào năm con vào đại học hơn hẳn những gia đình chỉ tiết kiệm chung chung.
Bước 1: Tính mục tiêu cần bao nhiêu tiền
Trước khi tiết kiệm, bạn cần một con số mục tiêu cụ thể. Hãy ước tính học phí một năm của loại trường con có thể học, cộng với chi phí ăn ở và sinh hoạt mỗi tháng, rồi nhân với 4 năm. Ví dụ, nếu tổng chi phí khoảng 60 triệu đồng một năm, mục tiêu 4 năm là khoảng 240 triệu đồng. Con số này chỉ là ước tính ban đầu, vì học phí và giá sinh hoạt sẽ tăng theo năm.
Bạn nên tính theo hai mức: mức tối thiểu cho trường công lập gần nhà và mức cao hơn nếu con học trường xa nhà hoặc trường có học phí cao. Ghi hai con số này ra giấy và dán ở nơi cả hai vợ chồng cùng thấy, vì mục tiêu rõ ràng là thứ giữ kỷ luật tiết kiệm qua nhiều năm.
Bước 2: Xem lại thu nhập và chi tiêu của gia đình
Sau khi có mục tiêu, bạn chia mục tiêu cho số tháng còn lại đến khi con vào đại học để ra số tiền cần tiết kiệm mỗi tháng. Ví dụ, mục tiêu 240 triệu đồng trong 12 năm, tức 144 tháng, cần khoảng 1,7 triệu đồng mỗi tháng, chưa tính lãi. Nếu con số này vượt khả năng, bạn có thể giảm mục tiêu xuống mức tối thiểu hoặc bắt đầu ngay từ tháng này.
Để tìm ra tiền tiết kiệm, hãy ghi lại toàn bộ chi tiêu gia đình trong một tháng. Nhiều gia đình ngạc nhiên khi thấy tiền ăn ngoài, cà phê và mua sắm linh tinh cộng lại đã bằng đúng khoản cần tiết kiệm. Bạn chỉ cần cắt những khoản không mang lại giá trị thật và chuyển sang quỹ học vấn ngay khi nhận lương.
Bước 3: Tách quỹ học vấn thành một tài khoản riêng
Quỹ học vấn phải có tài khoản riêng, tách khỏi tài khoản chi tiêu hàng ngày. Bạn có thể mở một sổ tiết kiệm hoặc tài khoản tiết kiệm online đứng tên cha hoặc mẹ, đặt tên gợi nhớ mục đích, ví dụ "Quỹ học vấn của con". Mỗi tháng, ngay khi nhận lương, bạn chuyển khoản tiết kiệm vào tài khoản này trước, rồi mới chi tiêu phần còn lại.
Việc tách riêng có hai tác dụng. Thứ nhất, bạn luôn biết chính xác quỹ đã được bao nhiêu, còn thiếu bao nhiêu. Thứ hai, tiền đã tách ra sẽ khó bị rút cho việc khác. Nhiều gia đình còn đặt lệnh chuyển khoản tự động vào ngày nhận lương, để việc tiết kiệm diễn ra ngay cả trong tháng bận rộn hay quên.
Bước 4: Chọn nơi gửi tiền an toàn và phù hợp
Với quỹ học vấn, an toàn quan trọng hơn lợi nhuận cao. Bạn nên gửi tiền ở ngân hàng uy tín, chọn kỳ hạn phù hợp với thời gian còn lại. Khi con còn nhỏ, bạn có thể gửi kỳ hạn 12 tháng để hưởng lãi suất tốt hơn và tái tục mỗi năm. Khi con gần vào đại học, bạn nên chuyển sang kỳ hạn ngắn 1 đến 3 tháng để tiền linh hoạt, rút ra đúng lúc con cần đóng học phí và tiền nhà trọ.
Bạn cũng có thể chia quỹ thành hai phần: phần lớn gửi tiết kiệm có kỳ hạn để sinh lãi, phần nhỏ để ở tài khoản linh hoạt cho các chi phí phát sinh như sách vở hay thi cử. Không nên đưa toàn bộ quỹ học vấn vào các kênh đầu tư rủi ro cao, vì nếu thị trường xuống đúng năm con vào đại học, gia đình sẽ mất tiền vào lúc cần tiền nhất.
Bước 5: Tăng dần khoản tiết kiệm khi thu nhập tăng
Khoản tiết kiệm mỗi tháng không nên đứng yên suốt 10 đến 15 năm. Mỗi khi lương tăng, có thưởng Tết hay có thêm thu nhập phụ, bạn nên tăng khoản chuyển vào quỹ học vấn thêm một phần, ví dụ tăng 10 phần trăm mỗi năm. Cách này giúp quỹ tăng tốc vào những năm sau mà gia đình không cảm thấy nặng nề.
Bạn cũng nên đưa tiền mừng tuổi của con hay các khoản thu nhập bất ngờ vào quỹ, sau khi giải thích cho con hiểu số tiền đó đang được giữ cho việc học sau này. Khi con lớn hơn, bạn có thể cho con cùng xem số dư quỹ, để con hiểu giá trị của việc học và có trách nhiệm hơn với kế hoạch của gia đình.
Bước 6: Rà soát quỹ mỗi năm một lần
Mỗi năm, vào một ngày cố định như đầu năm học mới, cả gia đình nên ngồi lại rà soát quỹ học vấn: số tiền hiện có, lãi suất đã nhận và mục tiêu còn thiếu. Nếu thu nhập giảm, bạn có thể tạm giảm khoản tiết kiệm, nhưng đừng dừng hẳn, vì dừng hẳn rất khó bắt đầu lại. Nếu thu nhập tăng, bạn tăng khoản tiết kiệm lên để rút ngắn thời gian đạt mục tiêu.
Việc rà soát hàng năm cũng là lúc cập nhật chi phí thật: học phí các trường đã thay đổi ra sao, chi phí ăn ở đã tăng bao nhiêu. Mục tiêu ban đầu chỉ là ước tính, nên điều chỉnh mục tiêu theo thực tế mỗi năm là việc bình thường, miễn là bạn điều chỉnh sớm chứ không đợi đến năm cuối mới phát hiện mình thiếu một khoản lớn.
5 sai lầm cần tránh
1. Đợi có nhiều tiền mới bắt đầu
Nhiều cha mẹ nghĩ phải đợi lương cao mới lập quỹ học vấn, nhưng thời gian mới là tài sản lớn nhất của quỹ này. Tiết kiệm 500.000 đồng mỗi tháng từ khi con 3 tuổi vẫn tốt hơn tiết kiệm 3 triệu đồng mỗi tháng nhưng bắt đầu khi con 15 tuổi. Hãy bắt đầu với số tiền nhỏ nhất mà gia đình làm được ngay tháng này.
2. Để chung quỹ học vấn với tiền sinh hoạt
Khi tiền học của con nằm chung trong tài khoản chi tiêu, nó sẽ bị rút dần cho những việc cấp bách trước mắt: sửa xe, đám cưới, mua sắm. Đến khi con vào đại học, gia đình mới phát hiện số tiền còn lại ít hơn nhiều so với tưởng tượng.
3. Rút quỹ cho việc khác rồi hứa sẽ bù sau
Hứa bù sau là cách nhanh nhất để quỹ không bao giờ đủ. Tiền đã rút cho việc khác gần như không bao giờ được bù lại đầy đủ, vì tháng sau lại có việc khác cần tiền. Nếu thật sự cần rút, hãy ghi lại số tiền đã rút và ngày dự kiến bù, rồi ưu tiên bù lại trước khi chi cho việc không cấp thiết.
4. Dồn hết tiền vào một kênh rủi ro cao
Một số gia đình nghe theo lời rủ rê đầu tư lãi cao để tiền học của con nhanh tăng, nhưng khi thị trường xuống, số tiền mất đi có thể bằng cả năm tiết kiệm. Quỹ học vấn cần an toàn và chắc chắn, vì nó có thời hạn sử dụng cố định là ngày con nhập học.
5. Không dạy con về quỹ và về tiền bạc
Nhiều cha mẹ lặng lẽ tiết kiệm mà không nói gì với con, đến khi con lớn, con không biết gia đình đã chuẩn bị cho mình thế nào và tiêu tiền thiếu suy nghĩ. Hãy kể cho con nghe về quỹ học vấn theo cách phù hợp với tuổi của con, cho con cùng bỏ tiền mừng tuổi vào hũ tiết kiệm, và khi con lớn hơn, cùng con tính toán chi phí đại học.
Bạn có thể tham khảo thêm các hướng dẫn lập kế hoạch tài chính gia đình trong chuyên mục Tài Chính Đầu Tư và các mẹo quản lý chi tiêu trong chuyên mục Mẹo Vặt Thủ Thuật.
Câu hỏi thường gặp
Nên bắt đầu lập quỹ học vấn khi con mấy tuổi?
Càng sớm càng tốt, tốt nhất là từ khi con chào đời hoặc khi con vào mẫu giáo. Bắt đầu sớm giúp số tiền mỗi tháng nhẹ nhàng và gia đình có nhiều năm để điều chỉnh. Nếu con đã lớn, bạn vẫn nên bắt đầu ngay tháng này với số tiền lớn hơn.
Mỗi tháng nên tiết kiệm bao nhiêu cho quỹ học vấn?
Không có con số chung cho mọi gia đình. Bạn lấy mục tiêu 4 năm đại học chia cho số tháng còn lại, rồi điều chỉnh theo thu nhập thực tế. Một gia đình thu nhập 20 triệu đồng một tháng có thể bắt đầu với 1 đến 1,5 triệu đồng. Quan trọng là khoản tiền đó duy trì được đều đặn qua nhiều năm.
Có nên mua bảo hiểm giáo dục cho con thay cho tiết kiệm không?
Bảo hiểm giáo dục và tiết kiệm ngân hàng là hai công cụ khác nhau, không thay thế hoàn toàn cho nhau. Bạn nên tìm hiểu kỹ quyền lợi, phí và điều kiện chi trả của từng gói bảo hiểm trước khi quyết định. Dù chọn cách nào, bạn vẫn cần một tài khoản tiết kiệm riêng để chủ động với tiền học của con.
Kết luận
Lập quỹ học vấn cho con không cần bắt đầu bằng một số tiền lớn, mà cần bắt đầu bằng một quyết định rõ ràng và một thói quen đều đặn. Hãy tính mục tiêu, tách tài khoản riêng, chuyển tiền ngay khi nhận lương và rà soát mỗi năm. Hôm nay, bạn chỉ cần mở một tài khoản tiết kiệm riêng và chuyển khoản đầu tiên vào đó, dù chỉ vài trăm nghìn đồng.
Thông tin trên Báo Doanh Thu (baodoanhthu.com) mang tính chất tham khảo chuyên sâu và phân tích dữ liệu thị trường, không phải là lời khuyên ủy thác đầu tư tài chính.
